امروزه به لحاظ تاريخي در مقطعي از زمان قرار گرفتهايم كه جوانان و نوجوانان ما در تيررس و آماج بيشترين حملات تهاجم فرهنگي قرار گرفتهاند و اگر در زمينه گذران اوقات فراغت قشر جوان و نوجوان سرمايهگذاري نشود بدون برنامه بودن قريب به 14 ميليون دانشآموز در فصل تابستان از منظر آسيبشناسي اجتماعي آثار سوء تربيتي و مخرب و نابهنجاريهاي فراواني را در جامعه در پي خواهد داشت لذا بر متوليان امور و خانوادههاست تا به منظور پرورش استعدادهاي نوجوانان و جوانان و پاسخ دادن به اصليترين نيازهاي رواني آنان در فراهم آوردن زمينه بروز شخصيت و بهكارگيري انرژي و گرايش آنها در امور فرهنگي، هنري، ورزشي، اجتماعي و سياسي با بهرهگيري از امكانات موجود در جهت غنيسازي اوقات فراغت دانشآموزان فعاليت و برنامهريزي نمايند. نگارنده نيز پيشنهادهايي به منظور استفاده هرچه مفيدتر از امكانات و فرصتها ارائه مينمايد به اميد آنكه مورد استفاده برنامهريزان و دستاندركاران امورجوانان قرار گيرد.
پيشنهادات
1- به رغم اينكه دستگاههاي فرهنگي و اجرايي زيادي از جمله سازمان فرهنگي- هنري شهرداريها، سازمان بسيج دانشآموزي، آموزش و پرورش، پايگاههاي مقاومت مساجد، بنياد شهيد، كميته امداد، كانون پرورش فكري و... در امر برنامهريزي اوقات فراغت برنامهريزي ميكنند، اما متأسفانه هيچ دستگاهي خود را مسئول اين امر نميداند. برنامهريزيها و تصميمگيريها بين دستگاهها و نهادها به صورت پراكنده، غيرهماهنگ و نامتوازن تقسيم شده است، لذا پيشنهاد ميشود ستاد ساماندهي اوقات فراغت زير نظر فرماندار هر شهرستان و با حضور و مشاركت نهادها و مراكز ذيربط با محوريت آموزش و پرورش تشكيل شود و كار هدايت، برنامهريزي، تداركات و نظارت برحسن اجراي برنامهها را بر عهده بگيرد.
2- با توجه به محدوديت اعتبارات بعضي از دستگاهها بهويژه آموزش و پرورش پيشنهاد ميشود در صورت امكان با اختصاص بودجهاي خاص و با تجميع و يكپارچه نمودن تمامي اعتبارات دستگاهها به حساب ستاد ساماندهي اوقات فراغت واريز شود و ستاد نيز با مديريت مالي واحد مسائل مربوط به هزينهها را با توجه به وظايف و اولويت دستگاهها و نيز رعايت الگوي مصرف هزينهها انجام دهد.
3- از آنجا كه جامعه تحت پوشش فعاليتهاي فراغتي دانشآموزان است لذا برنامهريزيها و هرگونه فعاليت فوق برنامهاي بايد در ارتباط با سيستم آموزش و پرورش بوده و در برنامهريزي آن همه اصول يادگيري و آموزش گنجانده شود. استفاده از مربيان و اساتيد مجرب آموزش و پرورش در برنامهها و فعاليتها ميتواند تأثير بسزايي در افزايش كيفيت برنامهها و كلاسهاي آموزشي داشته باشد.
4- فعاليت فراغتي خصوصاً «كلاسهاي آموزشي آن بايد پيوسته، پويا و مستمر بوده و از طرحهاي مقطعي، ناهماهنگ و گذرا پرهيز و ترتيبي اتخاذ شود تا دانشآموزان پس از شركت در كلاسها وآموزشهاي مربوطه گواهي مهارت معتبر دريافت نمايند تا در صورت تمايل بتوانند در سالهاي بعد و در دورههاي بالاتر و تكميلي شركت نمايند.
5- يكي از مشكلات اجتماعي- فرهنگي جامعه ما كه ريشه تاريخي دارد و حتي تأسيس مدارس و تعليم و تربيت جديد نيز نتوانسته آن راحل كند مشكل فردگرايي و عدم تمايل به كار گروهي است، لذا در طراحي برنامهها بايد ترتيبي اتخاذ گردد تا ضمن آموزش جمعي و ترويج صفات برجسته انساني، گرايش به مشاركت گروهي و كار جمعي در بين جوانان و نوجوانان افزايش يابد و علاوه بر آن عناصر مطلوبي كه در فعاليتهاي فراغتي مانند جذابيت، رغبتانگيز بودن، اختياري بودن، تنوع و انعطافپذيري وجود دارد در روشها، موضوعات و برنامهها لحاظ شود.
6- برنامهها وفعاليتهاي فراغتي بايد پيوسته مورد ارزيابي قرار گيرد، لذا با تشكيل كميتههاي نظارت و ارزشيابي و سركشي مداوم و مستمر از كانونها و پايگاههاي تابستاني به منظور بررسي نحوه و ميزان هزينه اعتبارات، بررسي ميزان بهكارگيري امكانات آموزشي و پرورشي پيشبيني شده در برنامه و تعيين شده، در زمان بررسي وضعيت نيروي انساني به كار گرفته شود و از حيث دارا بودن ضوابط و آموزشهاي لازم و پيشبيني شده، بررسي ميزان سودمندي برنامهها و ميزان رضايتمندي خانوادهها و دانشآموزان از برنامه را مشخص كرده و در صورت وجود اشكال سريعاً نسبت به رفع آن اقدام و فعاليتها را در مسير صحيح هدايت نمايند.
7- با مشاركت نهادها و مراكز فرهنگي و استفاده از امكانات آنها ميتوان به پربارسازي اوقات فراغت كمك كرد، لذا همه مديران دستگاههاي اجرايي، نهادها و مؤسسات دولتي خود را در برابر گذراندن اوقات فراغت دانشآموزان مسئول بدانند و امكانات و تسهيلات بلااستفاده خود اعم از فضاهاي ورزشي و اردوگاههاي تفريحي خود را در ايام تابستان در اختيار كودكان و نوجوانان قرار دهند.
8- به منظور بهرهگيري از مشاركت و توانمندي خانوادهها، شايسته است از طريق رسانههاي جمعي به ويژه صدا و سيما نسبت به آگاه كردن خانوادهها و اطلاعرساني دقيق از برنامهها و چگونگي تشكيل و محل برگزاري كلاسها، نحوه ثبتنام و نيز جلب كمكهاي مادي و معنوي اولياي دانشآموزان و افراد خير اقدام شود.
