امروز به روايتي شهادت حضرت زهرا(س) است. هيئتهاي مذهبي از چند روز پيش فاطميه اول را برپا داشتهاند، مراسمي كه چندين قرن است در عزاي جده سادات انجام ميشود و فارغ از اينكه دولت يا حكومت ديدگاه مذهبي داشته باشد يا نداشته باشد، مردم خود كمر همت را بسته، مجلس عزاي بانوي دوعالم را با خلوص نيت برگزار ميكنند. اما آنچه فاطميه را از سوگواريهاي مشابه مانند دهه محرم متمايز ميكند، خارج نشدن از ذكر شخصيت والاي دختر گرامي رسولالله از مراسم هيئتهاي مذهبي و كم كاري هنر و هنرمندان درباره شخصيت حضرت فاطمه زهرا(س) است.
به گزارش«جوان»، «حديث كسا» يكي از مستندات شيعي در اثبات حقانيت تشيع است. پنج تن آل عبا براي ما مقدسترين آفريدههاي آفريدگار هستند و جايگاه آنها در پيش خداوند در حدي است كه شفاعتكننده خلق در روز جزا ميباشند. در ميان افرادي كه در آن روز خاص در زير عباي پيامبر(ص) جمع شده بودند تا به حال زندگي چهار تن به طرق مختلف از سينما، تلويزيون، تئاتر گرفته تا ادبيات، مورد توجه قرار گرفته است. اما پنجمين تن كه بنا بر روايات مذهبي مقام ويژهاي نيز دارد در اين بين گمنامتر از سايرين مانده و آن شخص كسي نيست جز حضرت فاطمه(س).
آغاز ساخت فيلم درباره معصومين
مصطفي عقاد، كارگردان سوري در سال1976 فيلم الرساله را ساخت. اين فيلم در ايران به محمدالرسولالله مشهور شد و اكران اين فيلم با نخستين ماههاي پيروزي انقلاب اسلامي مصادف گشت، اكراني كه بعد از تأييد فيلم توسط امام خميني(ره) صورت گرفت و باعث شد تا اين اثر سينمايي به يكي از شاخصترين و اثرگذارترين توليدات سينمايي در مورد اسلام تبديل شود. به طوري كه هم اكنون اين فيلم به همراه «شير صحرا» كه عقاد درباره قيام عمر مختار، اسطوره انقلابي تاريخ ليبي ساخت، نماينده كارنامه اين كارگردان هستند. بعد از آن در اوايل دهه هفتاد هجري داود ميرباقري، كارگرداني «سريال امام علي» را شروع كرد. سريالي كه بعد از گذشت حدود دو دهه از ساخت آن هنوز هم يكي از ماندگارترين آثار تلويزيوني است. پس از سريال «امام علي(ع)»، مهدي فخيمزاده در سال 1375 سريال «تنهاترين سردار» و دوران امامت تا شهادت امام حسن مجتبي(ع) را به تصوير كشيد. داستان اين سريال به گونهاي ادامه سريال«امام علي(ع)» بود اما هرگز نتوانست در حد سريال ميرباقري ظاهر شود. شهريار بحراني در سال 1381 و در اواخر مديريت علي لاريجاني ساخت سريال «ثارالله» را بر زندگي امام حسين(ع) كليد زد. اما برخلاف سريالهاي مذهبي قبلي مانند امام علي(ع)، تنهاترين سردار و ولايت عشق (امام رضا(ع)) توليد اين سريال با مخالفتهاي زيادي روبهرو شد، مخالفتهايي كه به تعطيلي كار انجاميد و سريال «ثارالله» در همان مراحل اوليه متوقف ماند. اما ميرباقري با ساخت سريال «مختارنامه» بخشهايي از قيام امام حسين (ع) را به تصوير كشيد. «مختارنامه» داستان قيام توابين و قيام مختار ثقفي را روايت ميكرد كه در آن به عاشورا و شخصيت امام حسين (ع) پرداخته ميشد. توليد مختار تقريباً همزمان شد با ساخت فيلم «روز رستاخيز» احمدرضا درويش. اين فيلم كه بعدها «رستاخيز» نام گرفت، اولين فيلم سينمايي است كه به صورت كامل درباره قيام امام حسين(ع) و واقعه عاشورا است. درويش توانست با اين فيلم هشت سيمرغ بلورين جشنواره فجر را به دست بياورد با آنكه ايرادات تاريخي و مذهبي زيادي به اين اثر گرفته ميشود اما اين كار حداقل يك خلأ 30 ساله را در ساخت فيلم سينمايي بر اساس زندگي ائمه اطهار پر كرد. با ساخت «رستاخيز» چهارمين تن از پنج تن آلعبا نيز به گونهاي در قاب تصوير قرار گرفت اما هنوز نه فيلم و نه سريالي درباره زندگي حضرت زهرا(س) ساخته نشده است. اگرچه برخي از هنرمندان براي اين كار ابراز تمايل كردهاند.
فيلمنامه ضعيف به كار مذهبي
لطمه ميزند
پوران درخشنده از جمله كساني است كه ابراز علاقه كرده كه زندگي حضرت زهرا (س) را به تصوير بكشد. درخشنده ميگويد هميشه علاقه بسياري داشته كه درباره شخصيتهايي چون مادر امام زمان(عج)، حضرت زهرا (س) و حضرت معصومه(س) فيلم بسازد. اين كارگردان ميافزايد: ساخت فيلم درباره اين شخصيتها كار بسيار سختي است و بايد با نگاه همه جانبهاي درباره اين شخصيتها فيلم ساخت. وي ميگويد: ساخت فيلم درباره زندگي شخصيت بزرگي چون حضرت فاطمه زهرا(س) موضوعي است كه بايد به آن توجه جدي شود و فيلمهايي بايد توليد شود كه بتواند به خوبي نشاندهنده عظمت اين شخصيت بزرگ باشد. اين كارگردان معتقد است: براي ساخت چنين فيلمي ما نيازمند فيلمنامهنويسان قهاري هستيم كه بتوانند فيلمنامههايي خوب با ساختار پرقدرت بنويسند. چون در بسياري از كارهاي مذهبي و تاريخي ضعف فيلمنامه لطمههاي فراواني به اين فيلمها زده است.
درخشنده اذعان ميكند: اگر خواهان ساخت فيلمي قوي در اين زمينه هستيم بايد سرمايهگذاران و تهيهكنندگان پر قدرتي وارد اين عرصه شوند.
شايد يكي از دلايلي كه باعث شده تا به حال درباره زندگي حضرت زهرا (س) فيلمي توليد نشود، اشاره درست پوران درخشنده به نبود فيلمنامههاي خوب در اين زمينه باشد. فرج الله سلحشور كه اين روزها درگير نوشتن فيلمنامه سريال «موسي(ع)» است، حدود دو سال پيش اعلام كرد با همكاري گروهي از نويسندگان در حال نگارش فيلمنامه زندگي حضرت فاطمه (س) است. اين فيلم قرار بود زندگي حضرت زهرا(س) را تا پيش از ازدواج با امام علي(ع) به تصوير بكشد، اما با گذشت حدود دو سال از خبر نگارش فيلمنامه، هنوز خبري از ساخت اين فيلم توسط سلحشور منتشر نشده است و اين كارگردان اين روزها بيشتر مشغول فيلمنامه «موسي(ع)» است و ديگر صحبتي درباره ساخت اين فيلم نميكند.
كارگردانان منتظر سفارش فيلم
براي حضرت زهرا(س) نباشند
جواد نوروز بيگي، تهيهكنندهاي است كه دوست دارد كارگردانان بزرگ درباره زندگي حضرت زهرا(س) فيلم بسازند. وي ميگويد: ما موظف هستيم كه حتماً توليداتي با كيفيت در زمينه زندگي حضرت زهرا(س) توليد كنيم و اين كار، كار خيلي عجيب و غريبي نيست. اين فيلمها بايد توسط كارگردانان مطرحي ساخته شوند كه از اعتبار بسياري در سينماي ايران برخوردارند. كارگرداناني مثل حاتمي كيا، مجيدي، تبريزي، راعي، مهرجويي، بنياعتماد، ميركريمي، درويش و... كارگرداناني هستند كه قابليت ساخت فيلم در اين زمينه را دارند. اين تهيهكننده ميگويد: با توجه به اختلافهايي كه بين شيعه و سني درباره اتفاقهاي دوران زندگي حضرت زهرا(س) وجود دارد، ميتوان اين فيلم را به گونهاي ساخت كه مورد پذيرش اهل تسنن نيز قرار گيرد. اهالي سينما وظيفه دارند كه فيلمهاي قابل تأملي درباره زندگي ائمهاطهار بسازند. به نظرم داستانهاي جذاب و تأثيرگذاري در اين زمينه وجود دارد كه در صورت حمايت نهادهاي دولتي ميتوان فيلمهاي تأثيرگذاري در اين زمينه ساخت.
نوروز بيگي تصريح ميكند: ساخت فيلم درباره زندگي حضرت زهرا(س) قطعاً پروژه سنگيني است و نميتوان در اين زمينه كم گذاشت. از سويي ديگر بايد نظرات كارشناسان مذهبي را نيز در ساخت اين گونه فيلمها لحاظ كرد. اما بهرغم اينكه نوروز بيگي چند تن از كارگردانان سينماي ايران را واجد شرايط ساخت فيلم درباره حضرت زهرا (س) ميداند اما هنوز هيچ كدام از اين كارگردانان فيلمي مرتبط با زندگي بانوي دو عالم كليد نزدهاند. انگار كارگردانها منتظرند ارگان يا نهادي پيدا شود و سفارش ساخت فيلم درباره حضرت فاطمه مرضيه(س) را بدهد! جالب است در زمان سكون و بيتحركي سينماييها يك نويسنده به تنهايي جور خيلي از كمكاريهاي فرهنگي در باب پرداختن به فرهنگ فاطمي را به دوش كشيده است. سيد مهدي شجاعي با رمان «كشتي پهلو گرفته» كه يكي از پرفروشترين آثار ادبي معاصر به شمار ميآيد، در حوزه داستاننويسي پيرامون زندگي حضرت فاطمه زهرا(س) يكهتازي ميكند؛ كتابي كه اكنون به چاپ چهلم آن رسيده است و نسخههاي چاپ الكترونيك آن نيز در فضاي مجازي منتشر شده و به صورت رايگان در اختيار دوستداران فرهنگ فاطمي قرار گرفته است. در اينجا نه سفارش كاري از بيرون صورت گرفته و نه كسي در انتظار رسيدن بودجه مانده است. همان طور كه در هيئتها كسي منتظر دعوتنامه نميشود و همه را عشق دور هم جمع ميكند.
