براي اولين بار به شكل جدي، عبور از اين رودخانه كه گاه عرضش تا يك كيلومتر نيز ميرسد، در عمليات والفجر 8 مطرح شد. امري در ظاهر غير قابل انجام كه به تاريخ 20 بهمنماه 1364 با عبور غواصان خطشكن از عرض رودخانه انجام گرفت و والفجر 8 براي هميشه در تاريخ نظامي نه تنها ايران بلكه جهان ماندگار شد. امروز يادمان عمليات والفجر 8 در 48 كيلومتري جنوب شرق آبادان و در انتهاي جاده آبادان- اروندكنار واقع شده است. قرار گرفتن در كنار اين يادمان كه به وجود پنج شهيد گمنام نيز آراسته گشته، حسي از اعتماد به نفس و غرور را در بين زائران ايجاد ميكند. چراكه در اروندكنار، راويان روايتگر عملياتي هستند كه تمامي معادلات نظامي رايج در جهان را شكسته و شگفتي را در تاريخ جنگهاي معاصر جهان ايجاد كرده است.
عبور از يك رودخانه كشتيرو آن هم با كمترين امكانات امري نيست كه بتوان به راحتي از كنارش عبور كرد. چنانچه در ابتداي جنگ تحميلي و در يورش اوليه نيروهاي متجاوز به كشورمان، عراقيها از اروند عبور نكردند. از مرز خرمشهر وارد شدند و ميخواستند بعد از اشغال خرمشهر، آبادان را بگيرند تا اروند را كاملاً عراقي كنند. آنها از اروند نگذشتند، چون فكرش را هم نميكردند بتوان از اين رودخانه گذشت.
شرايط جغرافيايي اروند
اما اروندرود چه شرايطي داشت كه تا زمستان 64 كمترين درگيريها در اين نقطه انجام گرفته بود. اين رود از بزرگترين رودهاي جهان با طول 175 كيلومتر و عرض تا هزار متر و عمق آن در بصره 7/6 متر و در فاو 19 متر است. جريان اين رود از به هم پيوستن دجله و فرات در اَلقَرنه عراق و اتصال كارون در خرمشهر تشكيل ميشود. عراقيها به بخشي از اروند كه در خاك عراق جريان دارد، شطالعرب ميگويند.
اين رودخانه از نهر خَين در جنوب شلمچه به مرز ايران ميرسد و مرز مشترك ايران و عراق در اين نقطه را شامل ميشود و سپس به خليجفارس ميرسد. از بنادر مهم آن بصره، خرمشهر، آبادان، خسروباد و فاو هستند. مهمترين جزاير اروند نيز مينو، شطيط، امالرصاص، بلجانيه، سندباد شرقي و غربي، امالطويل، فياض و بوارين هستند. به اروند به خاطر جزر و مدها و نوع حركتش رود وحشي نيز ميگويند. دو نوع جريان دارد: جريان آرام بر سطح آن و جرياني سريع در عمق آن. اروند هميشه مهمترين موضوع درگيريهاي سياسي و نظامي در خوزستان بوده و يكي از اهداف صدام از آغاز جنگ تسلط بر اروند بود. هدفي كه هيچ وقت به آن نرسيد و جنگ به آن طرف اروند در خاك عراق هم كشيده شد.
والفجر 8 و پل بعثت
عمليات والفجر 8 در تاريخ 20/11/64 ساعت 10: 22 دقيقه در منطقه عملياتي فاو با رمز يا فاطمه الزهرا(س) شروع شد و 78 روز به طول انجاميد.
در اين عمليات تجهيزات زيادي از دشمن منهدم شد و رزمندگان ما غنائم خيلي زيادي هم به دست آوردند. تعداد 2هزار نفر از نيروهاي عراقي اسير و همچنين بيش از 50 هزار نفر كشته و زخمي شدند. در اولين روز از عمليات والفجر 8، غواصان خطشكن از اروند گذشتند و ساحل را پاكسازي كردند. بقيه نيروها با قايق به ساحل فاو رسيدند و تا عراقيها به خودشان بيايند فاو سقوط كرد و ارتباط عراق با دريا قطع شد.
پل بعثت كه متشكل از لولههاي قطور فلزي سوار بر يكديگر بود، از ابتكارات رزمندگان پس از انجام والفجر8 به شمار ميرود كه عرض اروند را درنورديد و حاشيه دو طرف رود را به يكديگر متصل ساخت. البته اكنون يادمان اروندكنار اندكي با محل استقرار اين پل فاصله دارد، اما پل بعثت، اروندرود، والفجر هشت، لشكرهاي 25 كربلا، 10 سيدالشهدا(ع)، 27 محمد رسولالله و... نامهايي هستند كه در يادمان اروندكنار همواره شنيده ميشوند و زائران را با ياد روزهاي حماسه و آفتخار هم قرين ميسازند.
