با توجه به پايان يافتن جشنواره فيلم فجر، با نگاهي اجمالي به آثاري كه با محوريت زنان و مسائل آنها توليد شدهاند، فهرستي از نامها مقابلمان قرار ميگيرد كه نشان از مؤلفههاي جديدي از فيلمهاي زن محور در اين دوره از جشنواره دارد. يكي از خصوصيات سينما در طول يكي، دو دهه اخير، تمركز فيلمسازان بر مسائل زنان بوده است به گونهاي كه در آثار توليد شده يكي دو دهه اخير، زنان تنها براي كاركرد ويتريني و خالي نبودن عريضه در فيلمنامهها گنجانده نميشدند و قسمت اعظمي از فيلمها با محوريت زنان و مشكلات آنها ساخته شدند. در اين دوره از جشنواره هم كم نبودند فيلمهايي كه مسائل زنان جامعه را محور توليد قرار داده بودند.
شيار 143؛ پرداختي درام به زندگي مادران شهدا
يكي از نقاط عطف جشنواره امسال و فيلمي كه توانست لقب بهترين فيلم از ديدگاه مخاطبان را به خود اختصاص دهد، شيار 143 بود؛ يكي از مهمترين آثار اين دوره از جشنواره كه دغدغه قشر خاصي از زنان جامعه را محوريت پرداخت خود قرار داده است. فيلم داستان زندگي مادري است كه سالها پس از پايان جنگ هنوز منتظر آمدن فرزند مفقودالاثرش به سر ميبرد و در نهايت استخوانهايي او را به ياد لحظهاي كه براي اولين بار در آغوشش گرفته بود، در برميگيرد. با توجه به اينكه ما در دو دهه اخير، فيلمهاي سينمايي بسياري در ژانر جنگ داشتهايم اما شايد هيچ اثري مانند شيار 143 نتوانسته به زندگي مادراني بپردازد كه روزي فرزندانشان را براي دفاع از وطن راهي جبهههاي جنگ كردهاند و سالهاي سال پس از آتشبس چشم انتظار بازگشت فرزندانشان هستند. فيلمي كه در نهايت توانست تحسين مخاطبان و منتقدان را به خود جلب كند، پرداختي اصيل از دغدغههاي مادراني كه شايد هيچ گاه به اندازه سهمشان، مورد توجه قرار نگرفتهاند.
«فصل فراموشي فريبا»، نگاهي آسيبشناسانه به دغدغههاي زنان
يكي از فيلمهاي حاضر در سي و دومين جشنواره فيلم فجر«فصل فراموشي فريبا» بود كه همان طور كه از نامش برميآيد، با محوريت زندگي زنان ساخته شده است. فيلمنامه اثر كه پرداختي آسيبشناسانه به مشكلات قشر خاصي از زنان جامعه داشت، داستان زني به نام فريبا را روايت ميكرد كه مشكلات زندگي گذشتهاش، پا به زندگي حال حاضر گذاشته بود. در اين ميان تلاشهاي او براي ادامه زندگي بخ هنجار با معضلات بسياري روبهرو ميشود. در نهايت اما فريبا به رغم تلاشهايش نتوانست زندگي مشترك خود را حفظ كند و همه عوامل اجتماعي دست به دست هم دادند تا او را بار ديگر به سمت زندگي گذشتهاش نزديك كنند. فيلم اما پاياني باز داشت و در نهايت معلوم نميشود فريبا در برابر هجوم مشكلات چه راهكاري را در پيش ميگيرد.
«آذر، شهدخت، پرويز و ديگران»؛ نگاهي به دغدغه زن مدرن
«آذر، شهدخت، پرويز و ديگران» بهروز افخمي كه توانست سيمرغ بلورين بهترين فيلمنامه و بهترين فيلم جشنواره امسال را به خود اختصاص دهد هم از جمله فيلمهايي بود كه به مسائل زنان جامعه ميپرداخت. فيلم داستان دختري بود كه پس از سالها از خارج از كشور به وطن باز ميگردد و چند روز پس از بازگشت او تازه پدر و مادرش متوجه ميشوند كه دخترشان از همسر خارجياش جدا شده و براي اينكه خاطره روزهاي خوب كودكي و نوجواناني و زندگي در وطن را تكرار كند، به كشور بازگشته است. پرداخت افخمي در اين فيلم بيشتر به سمت زندگي زنان تحصيلكرده امروزي بود كه مسائل زندگيشان به نسبت همجنسان دهههاي اخيرشان تفاوتهاي گستردهاي داشته است و شخصيتپردازي در اين فيلم هم يكي از نكات بارز كار به حساب ميآمد.
«با ديگران» و «تمشك» و ماجراي رحمهاي اجارهاي
با توجه به بالا رفتن سن ازدواج و مشكلاتي اعم از آلودگي هوا و امواج، اين روزها بارداري سالم و فرزندآوري به يكي از دغدغههاي اصلي زنان تبديل شده است و ما با ارقام تأسف برانگيز بارداريهاي ناموفق، سقطهاي ناخواسته و ناباروري روبهرو هستيم. دغدغه باروري و زايمان موفق اين روزها به جايي رسيده است كه دو فيلم از آثار اين دوره از جشنواره اين دغدغه امروزي زنان را محوريت ساخت فيلم خود قرار دادهاند و در همين راستا «با ديگران» و «تمشك» با موضوع رحمهاي اجارهاي راهي جشنواره امسال فيلم فجر شده بودند.
« برف»؛ تكهاي از زندگي مدرن
«برف» رحماني هم از ديگر فيلمهايي است كه با ماجراي مسائل زندگي دختران و زنان به نمايش در آمد؛ فيلم داستان خانوادهاي را روايت ميكند كه قرار است براي دخترشان خواستگار بيايد و به همين خاطر پسر خانواده پس از پادگان به خانه بازميگردد تا در مراسم خواستگاري خواهرش شركت كند و در اين ميان متوجه دروغگوييها و پنهانكاريهايي ميشويم كه هر كدام از اعضاي خانواده به نوبه خود قسمتي از آن را به دوش ميكشند و در نهايت ملغمهاي از دروغ و ريا را به نمايش ميگذارند. علاوه بر فيلمهايي كه به آنها اشاره شد، «امروز» و «متروپل» هم از ديگر فيلمهاي اين دوره از جشنواره فيلم فجر بودند كه گريزي به مشكلات زنان جامعه داشتند اما زماني كه فيلمهاي زن محور اين دوره از جشنواره را در برابر اين آثار در ساير دورههاي ميگذاريم متوجه رشد چنداني در پرداخت به مسائل زنان نميشويم و با توجه به اينكه اين روزها زنان نيمي از جايگاههاي تحصيلي و شغلي را از آن خود كردهاند و نقش بارزي در تحولات اجتماعي دهه اخير داشتهاند، جا دارد فيلمسازان توجه بيشتري به زنان و دغدغههاي آنها در توليدات سينمايي داشته باشند.
