تحولاتي كه قاعدتاً فضاي فرهنگي كشور را درگير خود ميكرد و در اين رهگذر مقوله دفاع مقدس نيز به عنوان يك مسئله فرهنگي، امري مستثني نبود. لذا مروري بر تحولات مختلف دفاع مقدس در عرصه رسانهها، محور گفتوگوي ما با محمد علي صمدي دبير سرويس حماسه و مقاومت فارس و از خبرنگاران باتجربه حوزه پايداري است كه در پرونده كاري تقريباً 20 ساله خود خبرنگاري نشريه صبح در سال 74، نشريات شلمچه، جبهه، صبح دوكوهه، يالثارات الحسين(ع)، ماهنامه فكه، نشريه منشور برادري، خبرگزاري مشرق و... را دارد.
دفاع مقدس، رسانهها و دوران سازندگي
با روي كار آمدن دولت سازندگي در سال 1368 فضايي در كشور حاكم شد كه همه توجهات را معطوف به امر سازندگي ميكرد. سياست دولت وقت اين بود كه پتانسيل موجود در كشور را به سمت مسائل اقتصادي و سازندگي سوق دهد. گويي دولتمردان اين طور جمعبندي ميكردند كه اگر باز شعار جنگ داده شود، سرمايهدارها جذب بازار توسعه و سازندگي نميشوند. لذا در جو ايجاد شده ما شاهد افول شديد پرداختن به دفاع مقدس در رسانهها بوديم.
به نظرم در آن دوران تنها روزنامه جمهوري اسلامي بود كه يك صفحه را در هفته به دفاع مقدس اختصاص داده بود. آقايان سرهنگي، بهبودي و بعدها علوي هم بالاي سر اين صفحه بودند و چرخ آن را ميچرخاندند. در نشريات نيز هفتهنامه فرهنگ آفرينش صفحهاي را به دفاع مقدس اختصاص داده بود كه آقاي داوود آبادي آن را اداره ميكرد. البته بايد اذعان كنيم كه بعضي از ساير رسانهها نيز كمابيش به مقوله پايداري ميپرداختند، اما شكل كارشان منظم و بابرنامه نبود.
اصلاحات و غيرت رزمندگي
اما در دولت اصلاحات كه برخي از سياسيون دوم خردادي در نقد اصول انقلاب شمشير خود را از رو بسته بودند، شرايط پيش آمده باعث شد تا بچههايي كه دغدغه حفظ ارزشهاي انقلاب را داشتند، با جديت بيشتري مقوله دفاع مقدس را در نشريات خود بگنجانند. نشريه شلمچه در سال 77 يكي از همين رسانهها با مدير مسئولي مسعود دهنمكي بود كه كمي بعد نشريه يالثارات الحسين(ع) نيز از آن تبعيت كرد و صفحهاي را به دفاع مقدس اختصاص داد. يا روزنامه كيهان با وجودي كه از قبل جسته و گريخته مطالبي را در اين خصوص انتشار ميداد، در اين دوره سعي كرد تا به صورت جديتري وارد عرصه شود. هرچند هنوز هم شيوه پرداختن اين روزنامه قديمي به دفاع مقدس انتقادهايي با خود دارد كه در جاي خود قابل بحث است.
به هر روي در اواخر دوره اصلاحات ما باز شاهد افول دفاع مقدس در رسانهها بوديم. شايد يكي از دلايل اين امر خستگي برخي از ارباب جرايد در سر و كله زدن با دولتمردان اصلاحطلب بود، اما شايد بتوان دليل عمده آن را سياستزدگي حاكم بر جامعه دانست كه باعث ميشد عموم روزنامهنگاران و رسانهايها مقوله سياسي را به مسائل فرهنگي ترجيح دهند. لذا دفاع مقدس دوباره به حاشيه رانده شد. در كنار اين عوامل، سقوط حزب بعث و صدام در اواخر دولت اصلاحات نيز باعث شده بود تا نوعي سردرگمي در اين خصوص ايجاد شود. يادم هست خود من در اولين هفته دفاعمقدس پس از سقوط صدام مقالهاي با عنوان: هفته دفاع مقدس بدون صدام و بدون شور و حال را منتشر كرده بودم!
دولت نهم و اوجگيري مجدد
اما با روي كار آمدن دولت آقاي احمدينژاد، دوباره شاهد اوجگيري دفاعمقدس در رسانهها بوديم. اين امر دلايل متعددي داشت. از باز شدن فضاي كار در خصوص دفاعمقدس گرفته تا تولد يكي پس از ديگري رسانههاي مجازي همانند خبرگزاريها و بنگاههاي خبري و البته توجه مجدد اصحاب رسانه به مقوله فرهنگي در پس فاصله گرفتن از فضاي به شدت سياسي دوران اصلاحات، موارد تأثيرگذار در اين مقوله بودند. هرچند در اين ميان بايد به توجهات ويژه مقام معظم رهبري به مقوله پايداري و دفاع مقدس نيز اشاره شود كه به واقع مشوق و چراغ راهي است براي دلگرم كردن خبرنگاران حوزه پايداري. در اين دوره ما شاهد هستيم كه سرويس حماسه و مقاومت خبرگزاري فارس با ويژهنامه جنگ 33 روزه آغاز به كار ميكند، سپس خبرگزاري «مهر» بعد «مشرق» و تعداد ديگري از خبرگزاريها لينك ثابت و مشخص پايداري را راهاندازي ميكنند.
در يك نگاه كلي بايد گفت كه پي بردن رسانههاي ارزشي به پتانسيلهاي بيپايان دفاعمقدس در بسط و گسترش پايهها و اركان انقلاب اسلامي، باعث شده تا خبرنگاران نسل دوم پس از جنگ، با جديت و قوت بيشتري به اين مقوله بپردازند. نكتهاي كه فراتر از هر گونه كاستي و كمبودي بايد روي آن تأكيد داشت و مسير ايجاد شده را با قدرت بيشتري ادامه داد.
