به گزارش «جوان»، از زماني كه محمد جواد ظريف وزير امور خارجه دولت يازدهم آخرين بار در حاشيه نشست امنيتي مونيخ با جان كري همتاي امريكايي خود ملاقات كرده، كمتر صحبت ميكند، گزارشهاي توئيتري كمتري براي دوستان ميفرستد و در رسانهها خبر كمتري از او ديده ميشود. هنوز مشخص نيست كه در آخرين ملاقات جانكري با ظريف، چه گذشته و طرفين چه حرفهايي با يكديگر رد و بدل كردهاند، ولي تقريباً بعد از همين ملاقات بود كه مواضع ديپلماتهاي امريكايي عليه ايران به شكل غير منتظرهاي تندتر شد.
جان كري برخلاف ملاقاتهاي قبلي با ظريف، محتواي حرفهاي تند ملاقات با ظريف را هم مطبوعاتي كرد و سخنگوي وزارت خارجه امريكا اعلام نمود كه او به ظريف گفته كه امريكا تحريمهاي موجود عليه ايران را حفظ خواهد كرد و ظريف هم به او گفته كه اختياري براي مذاكره درباره سوريه ندارد. دو روز بعد، وندي شرمن معاون كري در جلسه استماع حاضر شد تا به انتقادات نمايندگان كنگره از توافق ژنو پاسخ دهد. سخنان شرمن نيز لحني متفاوت داشت و او براي اولين بار اعلام كرد كه در گام بعدي مذاكره با ايران، موضوع موشكهاي بالستيك ايران هم در دستور كار قرار خواهد گرفت.
شرمن از گشايش پرونده حقوق بشر ايران در امتداد مذاكرات هستهاي صحبت كرد و موضع او درباره كمكهاي غذايي به ايران و محل صرف آن، خشم پنهان مقامهاي دولت يازدهم را به دنبال داشت و سرانجام چند روز بعد از اين موضعگيريها بود كه باراك اوباما در ملاقات با رئيسجمهور فرانسه، هشداري جدي براي شركتهاي ناقض تحريمهاي ايران ارسال كرد و به آنها گفت كه امريكا با «تلي از آجر» بر سر آنها فرود خواهد آمد. پاسخهاي محمدجواد ظريف به اين موضعگيري طرفهاي امريكايي، جوابهايي نزديك به سكوت بود.
او نه با مطبوعات غربي گفتوگو كرد و نه با توئيتهاي پر سر و صدايش، ديپلماسي عمومي را به آغوش كشيد. طي اين مدت، عباس عراقچي معاون ظريف و نفر دوم تيم مذاكرهكننده يك بار در گفتوگوي ويژه خبري حاضر شد و همان يك بار هم سخناني به زبان راند كه شايد انعكاس اين باشد كه تصوير تيم هستهاي دولت از دورنماي مذاكرات چندان مطلوب نيست. «مشكلات ما هنوز سر جاي خود است، امريكا از ديد ما همان شيطان بزرگ است و چيزي تغيير نكرده است. » وي تأكيد كرد: «هيچ كس تصور نكند بر اثر توافق ژنو دوستي و رفاقتي ايجاد شده است؛ اصلاً از اين خبرها نيست. همان روابطي كه حاكي از عدم زير سلطه رفتن ما و پذيرفتن سلطهطلبي امريكا و مخالفت با سياستهاي استكباري امريكا بوده است، ادامه دارد. »
ظريف ديگر فرياد نميكشد...
محمد جواد ظريف وزير امو ر خارجه در تازهترين گفتوگوي مطبوعاتي خود بعد از سكوت توئيتري پس از ملاقات با جان كري، مانند هميشه در گفت و گو با روزنامه ايران گفته كه به موفقيت مذاكرات اميد زيادي دارد و دوستان منتقد را متهم كرده كه «دوست دارند توافق به شكست بينجامد.» با اين حال منابعي كه به تيم هستهاي دسترسي دارند ميگويند كه برآورد تيم مذاكرهكننده دولت يازدهم درباره چشمانداز مذاكرات، به شكل ملموسي دگرگون شده است. به گفته آنها، كاهش تعداد موضعگيريهاي تيم هستهاي دولت يازدهم طي هفتههاي اخير نيز بازتاب همين برآورد جديد است. منابع مطلع ميگويند كه از محتواي ديدار اخير ظريف با جان كري، گزارش قابل استنادي ندارند، ولي آنها نيز تأييد ميكنند كه مواضع طرف ايراني و امريكايي بعد از اين ملاقات به شكل قابل ملاحظهاي تغيير كرده است.
يك منبع آگاه در گفتوگو با «جوان» گفت: « طي چند ملاقات افشا شدهاي كه آقاي ظريف با جان كري داشته، اين براي اولين بار است كه طرف امريكايي بخشهاي چالشانگيز مذاكرات خود با آقاي ظريف را افشا ميكند. قبلاً آقاي كري ميگفت كه «ظريف سر من فرياد كشيد» ولي حالا ميگويد كه «من به ظريف گفتم تحريمها ادامه خواهد داشت.» اين نشاندهنده تغيير قابل توجه شرايط گفتوگوها است. » برخي منابع ميگويند كه بعد از ديدار اخير ظريف با جان كري، هيئت ايراني از برگزاري ملاقاتهاي رسمي دوجانبه با طرف امريكايي منع شده است. يك منبع آگاه ديروز در گفتوگو با «جوان» گفت كه در اين مورد اطلاعي ندارد، ولي تأييد كرد كه بعد از آخرين ملاقات ظريف- كري، تماسي بين طرفين انجام نشده است. او ميگويد: « ممكن است برگزار نشدن ديدارها طي 10 روز اخير، دلالت بر منع شدن تيم مذاكرهكننده از ملاقاتهاي دوجانبه با طرف امريكايي باشد.»
پياز و فحش باهم
مذاكرات گامهاي مياني و پاياني روز سه شنبه در شرايطي آغاز ميشود كه ديپلماتهاي طرفين تأييد ميكنند كه اين مذاكرات به مراتب دشوارتر از گام اولي خواهد بود كه به توافق ژنو منجر شد. مايكل مان سخنگوي كاترين اشتون روز شنبه با اشاره به اينكه اشتون و ظريف روز دوشنبه ملاقات خواهند كرد، گفت: «مذاكرات درباره يك توافق جامع در زمينه برنامه هستهاي ايران بايد صورت گيرد. ما ميدانيم كه كار فشرده و دشواري پيش رو داريم. » پيشتر عباس عراقچي هم تأييد كرده بود كه گام پاياني دشوار خواهد بود و اين موضع اوباما را كه شانس توافق كمتر از 50-50 است، واقع بينانه دانسته بود.
يك منبع مطلع ميگويد كه برآيند مذاكرات قبلي و اقدامات هفتههاي اخير امريكا و به خصوص تحريمهاي اخير، تيم هستهاي را به اين نتيجه رسانده كه شانس موفقيت گام نهايي به مراتب كمتر از دور قبلي است. او ميگويد: «شأن ديپلماتها اين است كه به آينده مذاكرات اميدوار باشند و موضعي ابراز نكنند كه آينده مذاكرات را به خطر بيندازد. بهطور مثال آقاي عراقچي بارها گفته كه نميخواهد درباره «دوره زماني» كه گام نهايي طول ميكشد، برآوردي ارائه كند تا به گفته او، مذاكرات آتي به خطر نيفتد. ولي در وراي خوشبينيهاي ديپلماتيك، برآورد تيم ديپلماسي دولت چندان خوشبينانه نيست.» به گفته اين منبع، انتقادات گاه تندوتيزي كه در داخل از توافق ژنو ابراز شد از يك طرف و مواضع نه چندان مناسب طرفهاي امريكايي طي هفتههاي اخير، باعث شده كه تيم هستهاي برآوردهاي جديد خود را با واقعگرايي بيشتر انجام دهد.
او ميگويد كه احتمال اينكه ديپلماسي دولت يازدهم در دور دوم گرايش بيشتري به استفاده از ابزارهاي داخلي داشته باشد، بيشتر شده است، به خصوص كه اين تيم خواستار آن نيست كه به تعبير يك مقام بلندپايه «هم فحش بخورد و هم پياز». اين منبع مطلع پيشبيني ميكند كه در دور جديد مذاكرات، تيم مذاكرهكننده با مواضع تهاجمي بيشتري در مقابل خواستههاي طرفهاي مذاكرهكننده 1+5 حاضر شود.
