امريكا روز پنجشنبه تحريمهاي ايران را براي دومين بار بعد از توافق ژنو گسترش داد؛ اقدامي كه روسها آن را نقض توافق ژنو خواندهاند. كارشناسان تأكيد ميكنند كه تيم هستهاي در برخورد با تحريمهاي اخير امريكا بايد برخوردي قاطعتر داشته باشد و دست كم موضوع را در كميسيون مشترك ايران و 1+5 كه در توافق ژنو پيشبيني شده، مطرح سازد.
به گزارش «جوان» هنوز مقامهاي تيم هستهاي، پاسخي جدي به تحريمهاي جديد واشنگتن كه مقامهاي امريكايي آنها را ادامه تحريمهاي قبلي ميدانند، نشان ندادهاند. كارشناسان معتقدند كه تحريمهاي اخير بيانگر آن است كه امريكا با روشهاي سياسي و اقتصادي به دنبال فشار بر ايران است تا با بازسازي نوعي رفتار حين مذاكره، بر نتايج مذاكرات هستهاي بعدي ايران و 1+5 اثر بگذارد. دكتر « فواد ايزدي» كارشناس مسائل امريكا با اشاره به تحريمهاي اخير عليه ايران ميگويد: «امريكا با روشهاي سياسي و اقتصادي به دنبال فشار بر ايران است و افزايش تحريم به عنوان گزينه اصلي در اعمال فشار و تنگنا بر ايران است.» به گفته او، آنچه امريكاييها براي ادامه تحريمهايشان عليه ايران مطرح كردهاند به ويژه پس از اعلام وزارت دارايي اين كشور و انتشار ليست جديد تحريمشدگان، بيانگر اين است كه امريكا به نوعي توافق ژنو را براي همه ميداند غير از امريكا و به عبارتي فرمول 1+5 منهاي 1 را در نظر دارد و خود را استثنا ميكند. به گفته ايزدي، امريكا و دولت اوباما به دنبال آن بودهاند كه از طريق اعمال اين تحريمها كه براي ايران نتايج منفي داشته باشد به نوعي ميان ملت ايران و رهبري و نظام جمهوري اسلامي فاصله انداخته و ذهنيت منفي را ميان آنها القا كنند.
امريكا نگران فروپاشي رژيم تحريمها
«هادي محمدي» ديگر كارشناس مسائل بينالملل نيز گفت: «به نظر ميرسد منشأ اصلي اقدام امريكا نگراني مقامات اين كشور از فروپاشي نظام تحريمها عليه ايران بوده است.» به گفته محمدي، اعمال اين تحريم ها، نوعي ريسك از سوي امريكا براي ايجاد رعب در ميان طرفهاي تجاري ايران ميباشد تا اين تعاملات اقتصادي كشورهاي اروپايي و غيراروپايي با ايران به صورت افسارگسيخته و خارج از نظارت و كنترل امريكا نباشند. به گفته محمدي، امريكا براي توجيه اقدام خود اين اقدام را مغاير با توافق ژنو ندانسته و حتي مدعي است كه تحريمهاي جديد فقط بخشي از مصداقهاي تحريمهاي گذشته است، در عين حال، اين تحريمها براي تأكيد بر لزوم اجراي تحريمهاي قبلي است. اين در حالي است كه آنچه از قبل تحت عنوان تحريمها آمده است داراي چارچوب مشخصي است و كشورهاي مورد تحريم در صورت تخطي از اين تحريمها بايد مجازات شوند نه اينكه با اعمال تحريمهاي جديد مجازاتها نيز از نوع تحريم باشد. به طور مثال امريكا براي مجازات طرفها ممكن است بانكهاي انگليسي را جريمه كند، كه اين غير از تحريم خواهد بود. به گفته او، وقتي طرفهاي ايراني مشمول تحريم قرار ميگيرند اين تحريمها عملاً نوعي اقدام جديد است كه امريكا صرفا براي پاسخ به دغدغه اصلي خود داشته است نه اينكه در راستاي اجراي مفاد توافق ژنو باشد.
آيا تحريمها نقض توافق ژنو است؟
محمدي در پاسخ به اين سؤال ميگويد كه مقامات ايراني طي چند دوره مذاكره با 1+5 به ويژه امريكا در زمينه نحوه اجرايي كردن اين توافقات به نتايجي رسيدهاند، اما در برخي موارد موضع منفعلانه آنها را بايد به دليل عدم هوشمندي آنها دانست كه دقت كافي حقوقي نداشتهاند و به ويژه بعد از انجام توافق 30 صفحهاي منتشر نشده كه به عنوان متن ضميمه توافق ژنو بوده است شايد اين بخشي از توافقاتي است كه ميان طرفهاي ايراني و امريكايي صورت گرفته است. محمدي همچنين گفت: «شايد روسها دلايل جديدي براي اعلام مواضعشان در خصوص اين نقض داشته باشند.» به گفته وي، روسها طي يك ماه گذشته هم در مسائل امنيتي و هم نظامي با ناتو و هم در ارتباط با سپر دفاعي امريكا و هم در خصوص مسائل جديد اوكراين دلايلي را كه بيانگر فشار بيش از پيش امريكا بر اروپا بوده است، مطرح كردهاند و اين نشانگر آن است كه روسها داراي انگيزههاي مستقلي هستند. وي نيز قبول دارد كه اقدام امريكا در راستاي نقض توافق ژنو نوعي رفتار حين مذاكره به منظور كسب امتياز بيشتر براي مقدمهسازي براي مذاكرات هستهاي ايران و 1+5 صورت گرفته است.
اقدام متقابل ايران؟
كارشناسان گزينههاي مختلفي در اين باره مطرح ميكنند. برخي كارشناسان ميگويند تحريمهاي جديد ايران حائز اين ويژگي است كه موضوع در كميسيون مشترك بين ايران و 1+5 كه در توافق ژنو پيشبيني شده برسي شود.
با اين حال، «فواد ايزدي» رفتار تيم هستهاي ايران را بيانگر حركت به اين سمت نميداند. وي ميگويد: «نكتهاي كه مقامات ايراني بايد به آن توجه داشته باشند، نقش وزارت امور خارجه ميباشد، چراكه برخي از مسئولان در اين زمينه توجيه نشدهاند و اين در حالي است كه براي مردم اعلام پيروزي در مذاكرات كردهاند و بهرغم سوءاستفاده از آنها موضعي انفعالي داشتهاند و اين لزوم بازنگري در مواضع وزارت امور خارجه را مطرح ميكند.»
همچنين«محمدي» درباره گزينههاي ايران ميگويد: «شايستهترين كار اين است كه حداقل تفسير متفاوتي كه از جزئيات توافق ژنو صورت بگيرد به كميسيون نظارت كه براي روشن كردن موارد اختلافي است ارجاع داده شود.»
لازم به ذكر است كميسيون نظارت بر توافق ژنو كميسيون دوجانبهاي است كه ايران و 1+5 در آن نماينده دارند و موارد اختلافي را بايد از طريق آن به عنوان يك چارچوب حقوقي حل كنند.
اين نقض ژنو است
«احمد بخشايشي» نماينده مجلس شوراي اسلامي در پاسخ به اين سؤال كه آيا اقدامهاي اخير امريكا در اعمال تحريمهاي جديد عليه ايران نقض توافق ژنو محسوب ميشود يا نه؟ گفت: «اعمال اين تحريمهاي جديد به عنوان نقض ژنو است و بهانه اصلي آنها از اعمال اين تحريمها نشان دادن علاقهمندي به شدت يافتن تحريمها عليه ايران به رغم توافقاتي است كه در ژنو ميان طرفين ايراني و 1+5 صورت گرفته است.» بخشايشي افزود: «امريكاييها به دنبال آن هستند كه با اعمال تحريمها عليه ايران ميراثي براي امريكا و اوباما ايجاد كنند تا بتوانند ادعا كنند كه دولت اوباما جلوي ايران هستهاي را گرفته است، هرچند كه ايران نيز خود به دنبال سلاح هستهاي نبوده است. به عبارتي امريكا به دنبال آن بوده است تا از دست برتر با ايران برخورد كند.» به گفته بخشايشي، اينكه تيم مذاكرهكننده ايراني تحريمهاي جديد را نقض توافق ژنو نميداند و آن را ادامه تحريمهاي قبلي دانسته به تصميم مذاكرهكنندگان ايراني برميگردد كه علاقهمند جلو بردن روند مذاكرات و نتيجه بخش ساختن آن هستند.
او تأكيد كرد نكتهاي كه بايد تيم مذاكرهكننده ايران و ظريف مدنظر قرار دهند اينكه الفاظ قاطعتر و قويتري نسبت به ادعاهاي امريكاييها به كار ببرند و اين الفاظ متناسب با ادعاهاي امريكا به گونهاي باشد كه هرچه امريكا تندتر و با صراحت بيشتر مواضع خود را نشان دهد ايران نبايد از موضع منفعلانه پاسخ دهد. هرچند در اين ميان نوعي جنگ و جدال لفظي ميان دو طرف وجود دارد و ايران نيز به تعهدات خود به صورت راستين عمل ميكند و اين بهترين راهكار در مقابله ايران با امريكا و تحريمهايش است.
ايران بحث را به كميسيون ببرد
احمد بخشايشي نيز جزو كساني است كه معتقدند ايران بايد تحريمهاي جديد امريكا را به كميسيون 1+5 ببرد. او ميگويد: «در اين شرايط ايران ميتواند موضوع را از طريق مراجع حقوقي بينالمللي از جمله كميسيون نظارت كه در توافق ژنو پيشبيني شده بود و همچنين از طريق طرح دعوا در دادگاههاي بينالمللي در زمينه چرايي اين اقدام امريكا دنبال كند.»
بخشايشي معتقد است كه نتيجه اين اقدام اين خواهد بود كه امريكا نتواند در آينده هماهنگ با 1+5 تحريمها و اقداماتي عليه ايران انجام دهد و هم اينكه مردم به اين پي خواهند برد كه هرچند ايران در مواضع خود سرسخت و قاطع است، اما اين امريكاست كه در مقابل توافقات يكجانبه را نقض ميكند. از طرفي به اين مسئله پي برند كه هدف اصلي امريكا مواجهه با روح انقلاب اسلامي ميباشد، چراكه انقلاب اسلامي درصدد بسط روح انقلاب و اسلام در جامعه جهاني است و اين در شرايطي است كه غرب گرفتار دلتنگيهاي ناشي از دموكراسي و بيهويتي ميباشد و به دنبال مدلهاي جديد براي خشنودي مردم جوامع خويش هستند.
وي ميگويد: «وقتي ايران اقدام مقابلهاي انجام دهد آنها هم عقبنشيني خواهند كرد. به عبارتي نوعي سياست يا همه يا هيچ را دنبال خواهند كرد كه به طور مثال اگر يك بند اجرا نشود به معني آن است كه همه موارد اجرا نشود.» به عقيده بخشايشي، به طور كلي اقدامات امريكا در هفته اخير بيانگر موضع از بالا به پايين امريكا نسبت به ايران است كه در جامعه جهاني ايران را مجبور به قبول برخي شرايط ميكند.
