سي و دومين جــشنــواره بينالمللي فيلم فجر امسال ميتواند يكي از پرخبرترين و گرمترين دورههاي جشنواره در سالهاي اخير باشد كه بخشي از اين پيشبيني ميتواند به خاطر حضور و رقابت تعداد زيادي از كارگردانان نامآشنا و سابقهدار در سينماي كشور باشد؛ كارگرداناني كه اسمشان به جشنواره حس و حال متفاوتتري ميبخشد و با اين تفسير ميتواند رونق خوبي به گيشه فروش فيلمها و سالنهاي سرمازده سينماي كشورمان بدهد. همچنين در كنار چهرههاي نام آشناي عرصه و حوزه فيلمسازي و سينما، كارگردانان جواني حضور دارند كه نبايد دست كم گرفته شوند چه اينكه ميتوانند اتفاقات خوبي را در عرصه سينما به وجود بياورند.
تغييرات و جابهجاييهاي صورت گرفته در رأس هرم مديريتي سينماي ايران و حضور تيم مورد نظر و اعتماد دولت يازدهم از جمله انتصاب حجتالله ايوبي در پست رياست سازمان سينمايي و تمام اتفاقهاي خوب و بدي كه در اين مدت در سينماي ايران افتاده است، خبر از برگزاري يك جشنواره خبر انگيز را به خانواده سينماي ايران، مخاطبان و رسانهها ميدهد. از مدتها قبل فيلمسازان متكثر با انگيزههاي متفاوت و متنوع كه نشئت گرفته از نگاه و دغدغه آنها بوده، فيلمهايي را ساخته و توليد كردهاند و متقاضي حضور در مهمترين رويداد سينماي ايران، يعني جشنواره بينالمللي فيلم فجر هستند. كارگردانان بسياري از نسلهاي مختلف قرار است در كنار يكديگر به رقابت بپردازند تا شاهد جشنوارهاي متفاوت نسبت به دورههاي گذشته باشيم. سياست جشنواره فيلم فجر امسال بنابر اعلام مسئولان برگزاركنندهاش جذب حداكثري و دفع حداقلي است و همين نكته باعث حضور كارگردانان مختلف و متنوع از طيفهاي گوناگون سينماي ايران در جشنواره فيلم فجر ميباشد. يكي از ويژگيهاي جشنواره سي و دوم اين است كه از مهمترين واقعه تاريخ اسلام يعني بعثت رسول اعظم(ص)، يادآوري و بازآفريني خاطرات و رشادتهاي هشت سال دفاع مقدس تا مسائل متنوع اجتماعي در آن حضور دارد و اين تنوع مضامين و تعدد ژانرهاي مختلف، به صورت بالقوه سليقه مخاطبان مختلفي را در بر ميگيرد و ميتواند نياز مخاطبان خاص در ايام جشنواره فيلم فجر و مخاطبان عام را در زمان اكرانهاي عمومي اين فيلمها برآورده كند.
با اضافه شدن هشت فيلم به بخش مسابقه سينماي ايران، تعداد فيلمهاي حاضر در اين بخش به 29 فيلم رسيد كه در حد خودش يك ركورد در تاريخ برگزاري جشنواره فجر محسوب ميشود. چند روز پيش دفتر جشنواره اعلام كرد فيلمهاي «آرايش غليظ»، «اشباح»، «خوابزده»، «رد كارپت»، «شيار 143»، «فصل فراموشي فريبا»، «مردن به وقت شهريور» و «شيفتگي» به بخش مسابقه راه يافتهاند. ضمن اينكه به بخش مسابقه فيلمهاي اول نيز چهار فيلم «رنج و سرمستي»، «تراژدي»، «خانهاي كنار ابرها» و «زمستان آخر» اضافه شدهاند. اما در ميان فيلمهاي بيستونه گانه بخش سوداي سيمرغ، بيستگانه بخش نگاه نو(مسابقه فيلم اوليها) و دو فيلم حاضر در بخش خارج از مسابقه، برخي از اين آثار داراي حواشي و مباحث خاصي هستند كه به نوعي وجه تمايز آنها با ديگر آثار محسوب ميگردد. فيلم «آذر، شهدخت، پرويز و ديگران» بهروز افخمي يكي از اين دسته آثار است.
از جمله دلايل متمايز بودن اين فيلم با ديگر آثار مربوط به شخص كارگردان و فيلم سابق او در جشنواره قبل است. بهروز افخمي بعد از نااميد كردن مخاطبان سينما با فيلم ضعيف «فرزند صبح» كه به دليل پرداختن به بخشي از دوران حيات امام خميني(ره) موجب برانگيختگي حساسيت و اهميت در نزد مخاطبان سينما شده بود، احتمالاً اثر جديدش با كنجكاوي اهالي سينما و رسانه همراه ميشود. «آرايش غليظ» حميد نعمت الله نيز از جمله آثاري است كه در جشنواره فجر امسال به جهت سابقه آثار تلويزيوني و سينمايي قبلي (سريال وضعيت سفيد و فيلم سينمايي بيپولي) اين كارگردان و نويسنده سينما و تلويزيون، مورد توجه و اقبال احتمالي مخاطبان جشنواره قرار ميگيرد. داريوش مهرجويي كه چند وقتي است در سراشيبي ساخت و توليد آثار نازل و كم وزني نسبت به كارهاي قبل و كارنامه سالهاي گذشتهاش گرفتار شده است با فيلم «اشباح» در جشنواره سيودوم حضور دارد كه به جهت شخص كارگردان و مخاطبان خاص خودش ميتواند مورد توجه قرار بگيرد. سيدرضا ميركريمي هم فيلمسازي است كه هنوز شيريني «يه حبه قند» او در جشنواره سابق با تلخ كامي برخي حواشي به وجود آمده با اصغر فرهادي و «جدايي نادر از سيمين» در جريان معرفي به اسكار در كام مخاطبان و اهالي سينما از او ياد ميشود؛ فيلمي با عنوان «امروز» در بخش سوداي سيمرغ دارد.
ميركريمي و فيلم تازهاش به جهت رضايتمندي طيفهاي مختلف و سلايق متنوع سينما از آثارش ميتواند يكي از كانديداهاي اقبال و كانونهاي توجه مخاطبان جشنواره سي و دوم باشد. يكي از ژانرهاي مهم در سينماي ايران در سيطره و يد قدرت عرصه دفاع مقدس است كه امسال هم همانند سالهاي گذشته فيلمسازان سينماي ايران ضمن پرداختن به اين مضمون، فيلمهاي خود را به جشنواره فجر سي و دوم فرستادهاند. يكي از مهمترين فيلمهاي مهم فجر ۳۲ در اين حوزه فيلم «چ» به كارگرداني ابراهيم حاتميكيا است كه در بخش مسابقه سينماي ايران حضور دارد كه به نوعي توليد دوباره براي حاتمي كيا و حضور مجددش با اين ژانر در سينما است.
فيلم «۵۰ قدم آخر» به كارگرداني كيومرث پوراحمد نيز يكي ديگر از فيلمهاي دفاع مقدسي امسال است. كيومرث پور احمد بعد از «اتوبوس شب» كه نوعي سياه انگاري از جنگ تحميلي ترجمه ميشود دوباره به سراغ فيلمي در ژانر دفاع مقدس رفته است كه ميتواند براي مخاطبان سينما جالب باشد. «شيار ۱۴۳» دومين فيلم نرگس آبيار جزو آخرين فيلمهايي بود كه توانست جواز حضورش در بخش مسابقه(سوداي سيمرغ) جشنواره فيلم فجر را به دست آورد. «شيار ۱۴۳» داستان زندگي يكي از زنان و مادران ايران زمين است كه سه مقطع زماني از زندگي او به تصوير كشيده ميشود و مريلا زارعي ايفاگر نقش اصلي اين فيلم است.
اين فيلم درباره مظلوميت و مقاومت شيرزنان و مادران سربلند ايراني در دوره هشت ساله دفاع مقدس است كه سالها پس از جنگ منتظر خبري از فرزند مفقود الاثرش است و بنابر اظهارات كساني كه موفق به تماشاي اين فيلم به شكل اكران ويژه و خاص شدهاند، فيلمي تأثيرگذار و متفاوت است كه قابليت جذب مخاطب را دارد. فيلم «خوابزدهها»ي فريدون جيراني هم به جهت اثر قبلياش يعني فيلم جنجالي «من مادر هستم» يكي ديگر از آثار حساسيت برانگيز فجر سي و دوم است. نكته ديگر بالقوه حساسيتزاي «خواب زدهها» حضور رحمان سيفي آزاد در كسوت نويسنده فيلمنامه آن است كه اتفاقاً نويسنده فيلم «من مادر هستم» نيز بوده است. انتظارات از فيلم «رستاخيز» احمدرضا درويش به جهت پرداختن به حادثه عاشورا و قيام اباعبداللهالحسين(ع) نيز بسيار بالاست و يكي از آثاري است كه مخاطبان مشتاقانه منتظر اكران آن در جشنواره فجر هستند. اما بنابر اظهارات كساني كه فيلم جديد درويش را بر اساس عرف معمول قبل از جشنواره كه برخي آثار اكران ويژه و خصوصي ميشوند، ديده اند؛ «رستاخيز» برخلاف سابقه و توانايي كارگردانش كه در آثار قبلي او مشهود است، درويش اينبار نتوانسته است در اين موضوع حساس و بسيار پر كشش اثرقابل توجهي را خلق بكند. ديگر اثر حاشيهدار و البته حاشيهساز حاضر در اين دوره از جشنواره فيلم فجر «قصهها»ي رخشان بني اعتماد است.
اين فيلم به دليل نداشتن مجوز ساخت نسخه سينمايي و توليدش با مجوز ويدئويي، باعث ايجاد حساسيت و سروصدا در بين اهالي سينما و رسانه گرديد كه به نظر ميرسد اكران آن با حواشي خاصي همراه باشد. آخرين فيلمي كه ممكن است در زمره و ليست آثار مورد توجه و اقبال(البته به دليل مباحث ياد شده و نه صرفا كيفيت بالا) اين دوره جشنواره باشد «خانه پدري» كيانوش عياري است كه مدتها به دلايل مختلف توقيف بوده است. همين مسئله به اضافه حواشي ديگري كه بين دست اندركاران اين فيلم و نيروي انتظامي به وجود آمد از جمله علتهايي است كه ميتواند اين فيلم را در كانون توجهات مخاطبان قرار بدهد. نكته پاياني اينكه ممكن است آثار ديگري را بتوان در اين ليست گنجانده و مورد احصا قرار داد اما با اين همه عدم حضور و شركت نكردن فيلم پرهزينه و اصطلاحاً بيگ پروداكشن مجيد مجيدي با عنوان «محمد(ص)» يكي ديگر از مهمترين اتفاقات سينمايي اين دوره از جشنواره بينالمللي فيلم فجر به حساب ميآيد.
