عاشورا و مفاهيم موجود در آن از چنان گستره وسيع و بسيطي برخوردار است كه اگر ساليان سال درباره آنها فيلم و سريال ساخته شود بازهم براي مخاطب جذابيت و گيرايي بالايي دارد، چراكه اين ارزشها با فطرت آدمي در ارتباطند. كمكاري در اين عرصه توسط سينماگران و نهادهاي مسئول موضوعي است كه آن را با چند نفر از كارگردانان سينما و تلويزيون طرح كردهايم.
مفاهيم عاشورا تاريخ مصرف ندارند
جمال شورجه، كارگردان و فيلمنامهنويس در پاسخ به سؤال خبرنگار «جوان» مبني بر اينكه چرا در حوزه سينما از ظرفيت عظيم و اقيانوس ژرف واقعه و مفاهيم عاشورا به غير از توليد چند فيلم و سريال معدود آن گونه كه بايد تا كنون استفاده نكردهايم ميگويد: اصل قضيه اين است كه فيلم درباره عاشورا و مفاهيم عاشورا را بايد يك فيلمساز عاشورايي بسازد؛ فيلمسازي كه با اعتقاد به مفاهيم، ارزشها و معنويتي كه در عاشورا وجود دارد قطعاً ميتواند در رابطه با اين واقعه عظيم و مفاهيم ساري و جارياش فيلم و سريال بسازد. بنابراين فيلم عاشورايي با اين مفاهيم عظيم و بزرگي كه دارد قاعدتاً از همان مبناي اوليه فيلم كه همان فيلمنامه هست لازم است و بايد به سمت كنه مفاهيم عاشورا برود و نويسنده فيلمنامه اين مباحث را در نظر داشته باشد. در عين حال اگر ما بخواهيم مفاهيم عاشورا را منعكس كنيم هم ميتوانيم در بعد تاريخي و هم در گستره مفاهيم و پياده و امروزيسازي آنها تلاش كرده و توليد محتوا كنيم. اينطور نيست كه گمان شود در خصوص عاشورا صرفاً بايد به سمت جنبه تاريخي آن كه در قرنها پيش اتفاق افتاده است برويم، بلكه ميتوان مفاهيم را گسترش داد و آنها را در قالبهاي قابل طرح و ارائه به شكل و زبان امروزي كه براي نسل امروز و جامعه كنوني ما سهلالحصول باشد، توليد كنيم. اين كار دقيقاً مصداق و شاهد مثال جمله معروف «كلُ يومٍ عاشورا و كُل أرضٍ كربلا» خواهد بود. بالاخص امروز و در همين روزگاري كه ما در آن زندگي ميكنيم اتفاقات بسياري در حال رخ دادن است كه به نوعي شمه و شباهتي با آن حادثه عظيم(البته از منظر تقابل ظلم و ظالم و كشتار مسلمانان بيدفاع توسط ظالمان و حاكمان جور زمانه) در خودشان دارند. ايستادگي مظلوم در برابر ظالم يكي از مفاهيم چندين و چندگانه عاشور است كه همه روزه شاهد آن در گستره جهان اسلام هستيم و اين نشان ميدهد كه اين مفاهيم مختص به آن بازه زماني و تاريخي خاص نيست. همانطور كه در جريان جنگ تحميلي هشت ساله عليه كشورمان هم شاهد نمونههايي از ظهور و بروز مفاهيمي همچون ايثار، شهادت طلبي، ظلم ستيزي و. . . بوديم كه امروز نيز همچنان اين روند ادامه دارد. شايد بيش از نيمي از فيلمسازان كشورمان به مباحث عميق اعتقادي و ديني حتي نزديك هم نميشوند كه دلايل متعددي را ميتوان براي آن ذكر كرد؛ از جمله دلايل اين بحث ميتوان به اين نكته اشاره كرد كه فيلمسازان ما به فيلمهاي «فست فودي» رغبت بيشتري دارند. به همين سبب لازم است كه فيلمسازان و فيلمنامهنويسان ما در اين زمينه تأمل و تعمق بيشتري داشته باشند و سختي و زحمتهايي را به جان بخرند تا نتيجهاي درخور توجه حاصل گردد. از طرفي هم نهادها و بخشهاي ذيربط و داراي مسئوليت نيز بايد به فيلمسازان و فيلمنامهنويساني كه مايلند در اين زمينه كاري انجام بدهند كمك كرده و آنها را از نظر مالي و فكري و مشورتي مورد تفقد و توجه قرار بدهند.
شورجه در پايان با اشاره به اينكه به غير از سينماگران مسئولان ما هم موظفند كه به اين عرصه اقبال و توجه بيشتري داشته باشند و در سبد سالانه توليد فيلمهاي سينمايي كه مملو از ژانرهاي اجتماعي، عشقي، جنايي و... است، ميافزايد: بايد آثاري درباره مفاهيم عاشورايي، اعتقادي و ديني نيز ديده و گنجانده شود و نبايد صرفاً منتظر ديگران باشند، چراكه اين وظيفه دولت جمهوري اسلامي به عنوان مدافع و مجري ارزشهاي ديني و اسلامي است كه در حفظ، حراست، تبيين و ترويج آنها تلاش بكند چون اين مفاهيم تاريخ مصرف ندارند.
مردم در همه صحنهها پيشتازند!
حبيب الله بهمني، كارگردان و نويسنده سينماي كشور در زمينه وظيفه سينماگران در ترويج و تبيين مفاهيم عاشورا ميگويد: عاشورا و جريان عاشورايي جريان عظيم و درياي عميقي است كه پر از مرواريد است و بايد آنها را صيد كرد. هنر و سينماي ما ميتواند و بايد از اين جريان بهرهمند گردد. اما متأسفانه تا كنون به رغم گستره بزرگ و وسيع عاشورا و مفاهيم عاشورايي، استفاده خوب و درخوري از آن نشده است. مفهوم عاشورايي يك مفهوم ديني است و وقتي كه شكل مردمي ميگيرد، بروز و ظهور پيدا ميكند. در جريان شكلگيري يك فرآيندهاي فرهنگي معمولاً سلايق، برنامه ها، محدوديتها، امكانات و... تداخل پيدا ميكنند و باعث ميشود كه اصل موضوع مورد غفلت و فراموشي قرار بگيرد يا حقش ادا نشود. مفاهيم عاشورا سالهاي سال است كه توسط مردم حفظ و منتقل شده است و در اين بين سينماگران در بهرهبرداري از مرواريدهاي غلتان و متكثر درياي ژرف و عميق مفاهيم عاشورايي از مردم عقب ماندهاند. واقعيت اين است كه خلق يك اثر هنري كوشش و جوششي ميخواهد كه بايد از درون هنرمند آغاز شود. مادامي كه هنرمند، سينماگر يا بازيگر ما احساس تشنگي و نياز نسبت به بهرهمندي از زلال مفاهيم عاشورايي و ديني را در خودش ايجاد نكند نميتواند سيراب شود و بتواند يك اثر هنري را خلق كند. بعد از اين نوبت به مباحث ديگري مثل مسائل اجرايي، مديريتي، بودجهاي و. . . ميرسد.
چرا براي مباحث فرهنگي عاشورا سازمان، معاونت يا بنيادي نداريم
روح الله سهرابي، كارگردان و قائممقام انجمن سينماي انقلاب و دفاع مقدس بنياد فرهنگي روايت درباره علت عدم توجه كافي به مفاهيم عاشورا ميگويد: اولين بحث قابل طرح در اين زمينه مربوط به درك و نوع تفكر و تعقل فيلمساز و سينماگر نسبت به عاشورا و مفاهيم ديني و اعتقادي ميشود. اگر براي فيلمساز ارتباط و درگيري ذهني و احساسي با چنين مسائلي برقرار شود، آن وقت است كه به دنبال مراحل بعدي آن از جمله ارتقا دادن آگاهي و اطلاعات ميرود. اين سير و عبور از مرحله احساس نياز و رفتن به سمت مطالعه و پژوهش باعث ميشود كه محتوا يا همان فيلمنامه بنا به خواست و تمايل فيلمساز در مورد هر كدام از اين مفاهيم، متولد گردد. اصل بحث اين است كه براي رسيدن به اين نقطه دو اتفاق مهم در درون فيلمساز بايد رخ بدهد؛ اول، تبديل شدن ارائه محتوا و مفاهيم عاشورايي به دغدغه. دوم، مطالعه و پژوهش عميقي كه خلق يك اثر هنري (سينمايي يا...) به آن نيازمند است. در طرف ديگر نيز لازم است كه سازمانها، پژوهشگران، بنيادها و هر جاي ديگري كه مشغول و مرتبط با مسئله عاشورا هستند پاي كار بيايند تا شرايط استحصال و توليد يك اثر هنري مثل فيلم و سريال درباره مفاهيم متعدد و گاه پنهان و كمتر ديده شده عاشورايي را مهيا كنند. هر چند ماتريال و دستمايههاي زيادي در اين زمينه وجود دارد كه قابليت تبديل به آثار هنري را دارند اما تئوريزه كردن و به قولي امروزي كردن اين مفاهيم به همراه موضوعات تازه و جذاب ديگر نيازمند ورود ارگانها و بخشهاي حاكميتي است.
وي درپايان اظهار ميدارد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در اين باره مهمترين و اصليترين وظيفه را به عهده دارد. سؤال مهم اينجاست كه چطور ميشود در جاهايي مثل بنياد فارابي يا حوزه هنري بخشي يا معاونتي به اسم سينماي كودك و. . . كه حتماً مورد نياز هم هستند راهاندازي و پيشبيني شده است، اما براي مسئله مهم و تعيينكننده و تأثيرگذاري مثل واقعه عاشورا (منظور بخش فرهنگي كه منتج به ساخت فيلم و سريال درباره مفاهيم متعدد عاشورايي گردد) هيچ معاونت، بخش يا بنيادي ايجاد نميگردد؟ چطور است كه براي هر مسئلهاي چارت سازماني و . . . وجود دارد ولي براي مديريت و كمك به تبيين و ترويج و نيز ساخت آثار فرهنگي و هنري(همه عوالم هنر اعم از تجسمي، نمايشي و. . . ) عاشورا چنين اتفاقي رخ نداده است. با توجه به اظهارات درست و دقيق سينماگران ميتوان نتيجه گرفت كه در صورت توجه بيشتر به مباحث و مفاهيم عاشورايي بخشهاي مهمي از مشكلات امروزي جوامع بشري قابل حل و فصل است.
گفته هاي آقاي سهرابي چقدر زيباست! تحقيق وپژوهش! كه با گرفتن قائم مقامي انجمن كه ...معاونت تحقيقات وپژوهش را نابود كرد ...حالا براي ما حرف از تحقيق وپژوهش ميزند،خداي من در اين كشور چه خبر است ... 
