مریم احمدی
سالهاست پسته ایرانی به عنوان یکی از مهمترین اقلام کالاهای صادراتی غیرنفتی جای خود را در بین محصولات وارداتی بسیاری از کشورها باز کرده است. محصولی که با وجود تمام کمبودها و مشکلات بر سر راه تولید و عرضه آن، به دلیل کیفیت بالا، حرف هایی برای گفتن دارد. پسته خندان دامغان به عنوان یکی از مرغوب ترین پسته های دنیا چند سالی است که علاوه بر مصرف داخلی، رقم قابل توجهی را به میزان درآمد حاصل از صادرات می افزاید. این در حالی است که در چند سال اخیر پسته کاران دامغانی که پنج درصد نیاز کشور را تامین می کنند با مشکلاتی از جمله کمبود آب و خشکسالی، نبود بسته بندی مناسب برای عرضه محصول و عدم برخورداری از شرایط مناسب برای صادرات محصولاتشان روبرو شده اند و برای هموار ساختن راه تولید و عرضه این کالای استراتژیک نیازمند توجه و حمایت بیشترند.
****
خزر، کام پسته را سیراب می کند
با وجود اینکه پسته به عنوان محصولی با استقامت شناخته شده اما در سالهای اخیر کاهش چشمگیر بارندگی و ذخایر آبی، تولید و پرورش این محصول را دراستان سمنان با مشکل روبرو کرده است. سال گذشته و امسال بسیاری از خوشههای پسته باغهای استان به علت گرمی هوا و کمبود آب بر روی درخت خشک شدند که درصد این خشکی در بعضی مناطق به بیش از65 درصد نیز رسید. این مسئله علاوه بر کاهش کمی پسته، در افت کیفیت آن هم بی تاثیر نبود و این عوامل سبب نگرانی کشاورزان این منطقه شد و برای یافتن راه چاره دست به دامان مسئولان امر شدند.
علاوه بر آن کارشناسان جهاد کشاورزی استان نیز معتقدند در صورت تامین آب برای صنعت و شرب و توسعه کشاورزی، استان سمنان میتواند به یکی از صادرکنندگان اصلی تولیدات کشاورزی به ویژه محصول پسته تبدیل شود. از این رو طرح انتقال آب دریای خزر به استان برای رفع مشکل کم آبی از جمله کمبود آب در تولید پسته مطرح شد. طرحی که البته خود با حاشیه ها و نقطه نظرات متفاوتی همراه بود.
تا اینکه نهایتا اواخر تیرماه سال جاری، وزیر نیرو از تفاهم وزارتخانهها نفت و نیرو برای انتقال آب دریای خزر خبر داد و گفت: کارهای انتقال آب از دریای خزر به فلات مرکزی ایران به خوبی پیش میرود و یکی از ارمغانهای اصلی اجرای این طرح، رفع محدودیتها در حوزه تامین منابع آبی مورد نیاز کشاورزی است.
مجید نامجو دقایقی با بیان اینکه مشکلاتی در قانون وجود داشت که مانع از اجرای طرح انتقال آب از دریای خزر شد و این موانع با پیگیریهای صورت گرفته، تا حدود زیادی رفع شده افزود: وزارت نفت و وزارت نیرو نیز در زمینه مسیر انتقال آب دریای خزر تفاهمنامه امضا کردند و این طرح با جدیت دنبال میشود.
استاندار سمنان نیز با تایید این خبر گفت: پروژه انتقال آب دریای خزر به کویر مرکزی ایران بیش از 30 هزار میلیارد ریال اعتبار دارد و در پیوست قانون بودجه سال 92 کشور نیز طرح مطالعه و اجرای آن مصوب شده است.
عباس رهی افزود: کارگاههای عملیاتی برای انتقال آب به کویر مرکزی در سه منطقه تاکنون تجهیز نیرو شده و مسیر انتقال لوله آب نیز در موافقتنامهای بین وزرای نفت و نیرو امضا شده است و این طرح به عنوان یک خواسته مهم مردمی باید اجرا شود.
با این اوصاف شاید بتوان به پسته کاران دامغانی نوید رفع همیشگی مشکل کم آبی و افزایش سطح کمی و کیفی محصولاتشان را داد.
کمی توجه به بسته بندی بهتر
با توجه به ارتقای سطح کیفی و کمی تولید پسته در شهرستان دامغان و تمایل کشورهای مختلف از جمله چین، قرقیزستان، روسیه، ارمنستان، كشورهای حاشیه خلیج فارس و... به خرید پسته مرغوب دامغان، استفاده ازصنایع فرآوری از جمله بسته بندی مناسب و درخور این محصول از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
البته در دو سال اخیر در زمینه طراحی بسته بندی حرکتهای رو به رشدی انجام شده و تولیدکنندگان علاقمندی زیادی در تغییر وتحول درنحوه بسته بندی محصولات تولیدی خود نشان داده اند اما از آنجا که گاهی کالایی تنها به خاطر مناسب نبودن بسته بندی آن، به رغم کیفیت بالای خود کالا از گردونه رقابت تولیدکنندگان خارج می شود یافتن راهکار مناسب و اثرگذار برای تقویت صنایع بسته بندی و به تبع آن تقویت صادرات پسته ضروری به نظر می رسد.
بنا به گزارش اداره تولیدات گیاهی جهاد كشاورزی دامغان در سال گذشته بیش از 400تن پسته تولیدی شهرستان دامغان به خارج از كشور صادر شده است. این در حالی است که با بسته بندی مناسب و با توجه به پتانسیل و توانایی منطقه در تولید بیشتر، این محصول به نحو مطلوب تری وارد بازار جهانی شده و هر سال رقم بالاتری از میزان صادرات را به خود اختصاص می دهد.
محمد یحیی پور از تولیدکنندگان پسته در خصوص نحوه بسته بندی پسته دامغان گفت: اقداماتی که تاکنون برای ارتقا بسته بندی این محصول انجام شده گواه آن است که هم تولید کنندگان و هم مسئولان اهمیت بسته بندی مناسب و نقش ان در افزایش میزان صادرات را درک کرده اند و تمایل بسیاری برای بهبود بسته بندی پسته دارند اما متاسفانه در این زمینه منفعلانه اقدام شده و جای نظرات تخصصی وکارشناسانه در زمینه طراحی مناسب و بسته بندی موثر خالی است!
تشکیل انجمن و ترمینال پسته
در چند سال اخیر با وجود کمبودها و موانعی که بر سر راه تولید کنندگان پسته دامغان وجود داشت اما این محصول استراتژیک توانسته نه تنها در کشور بلکه در سطح بین المللی جایگاه ویژه ای را از آن خود کند و ميتوان گفت به عنوان مرغوبترين پسته در جهان شناخته شده است.
همین امر سبب شد تا مسئولان بیش از پیش برای یافتن راه هایی جهت حمایت از پسته کاران دامغانی و افزایش کمیت و کیفیت این محصول اقدام کنند. از جمله این اقدامات می توان به تشکیل انجمن پسته استان اشاره کرد که می تواند گام موثر برای حمایت از تولیدكنندگان این محصول مهم و با ارزش افزوده بالا باشد.
تشكل انجمن پسته كه توسط اتاق بازرگانی تاسیس شده به منظور شناسایی توان های موجود در این بخش و بومی سازی استانداردها در تلاش است که جایگاه پسته دامغان را در سطح بین المللی به جایگاه واقعی خود برساند.
علاوه بر آن چندی پیش، رییس صندوق حمایت از توسعه کشاورزی دامغان از راهاندازی ترمینال پسته در دامغان خبر داد و گفت: راهاندازی ترمینال پسته، سورتینگ محصولات پسته را به دنبال دارد. همچنین استفاده از روشها و تکنولوژی جدید و همچنین بستهبندیهای مناسب برای افزایش سوددهی بهرهبرداران و معرفی پسته دامغان که مرغوبترین پسته جهان محسوب می شود، مفید است.
نادعلیزاده با بیان اینکه با راهاندازی ترمینال از میزان ترفروشی و خام فروشی پسته کاسته میشود، افزود: راه اندازی این ترمینال و حرکت به سمت تولید محصول خشک باعث میشود بهره برداران نیز از سود محصول خود منتفع شوند.
