ايستادگي باراك اوباما براي اقدام نظامي عليه سوريه و حمايتهاي بيوقفه جان كري، وزير خارجهاش اگرچه همچنان ادامه دارد و تيم كاخ سفيد را به تلاشي بزرگ براي همسو كردن افكار عمومي داخلي و خارجي واداشته است، اما آنچه در صحنه كنوني فضاي بينالمللي لمس ميشود، شكافي عميق ميان امريكا و كشورهاي اروپايي به اصطلاح متحدش در موضوع سوريه پس از نشست جي 20 در سن پترزبورگ است.
به گزارش «جوان»، اجلاس جي 20 در سن پترزبورگ روسيه اگرچه قرار بود به محفلي با موضوع سوريه تبديل نشود، اما عملاً چنين اتفاقي افتاد و ما حصل آن تغيير مواضع برخي كشورهاي اروپايي، سردي رفتار ولاديمير پوتين و اوباما و همچنين شكاف عميق ميان امريكا و متحدان غربياش بود. شبكه يورونيوز گزارش داد: دو روز مذاكرات پرتنش سران گروه 20 برخلاف ميل شركتكنندگان آن به جاي اتحاد، باعث دودستگي عميق بين اعضاي اين گروه درباره حمله به سوريه شد. اين شبكه افزود كه در مراسم ضيافت پنجشنبه، جو سردي حكمفرما بود و اوباما و پوتين به سردي با هم صبحت كردند.
كاهش مواضع اروپا از «اقدام نظامي» به «مرحله انتقالي»
اين جو سرد و شكاف عميق اعضاي اتحاديه اروپا را بر آن داشت تا بلافاصله پس از سن پترزبورگ دور هم جمع شوند. ليتواني محل بعدي نشست شد. روز گذشته اتحاديه اروپا پس از يك نشست بيانيهاي صادر كرد و در آن از دولت امريكا خواست تا زمان انتشار گزارش بازرسان سازمان ملل درباره استفاده از سلاح شيميايي در سوريه منتظر بماند و حمله به اين كشور را به تعويق بيندازد. اين بيانيه پس از آن صادر شد كه به نوشته روزنامه فرانسوي لوفيگارو «اروپاييها فرانسوا اولاند را رها كردهاند و در اجلاس گروه 20 در سن پترزبورگ از موضع آنگلا مركل، صدراعظم آلمان پيروي و استفاده از زور و نيروي نظامي در سوريه را رد كردند. رئيسجمهوري فرانسه در مصاحبهاي كه حاكي از تعديل مواضعش نسبت به اقدام نظامي عليه سوريه بود، تأكيد كرد كه پيش از تصميمگيري درباره مداخله نظامي عليه سوريه، منتظر گزارش تحقيقاتي سازمان ملل درباره استفاده از تسليحات شيميايي در اين كشور خواهد ماند.
«ديويد كامرون»، نخستوزير انگليس نيز روز جمعه در پايان نشست جي 20 با تأكيد بر شركت نكردن كشورش در هيچگونه عمليات نظامي ضد سوريه، اظهار داشت كه آغاز اين حمله بدون موافقت شوراي امنيت را بعيد نميداند. كامرون به خبرنگاران گفت: قانع كردن ولاديمير پوتين رئيسجمهور روسيه به اينكه بشار اسد رئيسجمهور سوريه مسئول استفاده از سلاح شيميايي است، دشوار ميباشد.
نكته جالب اين بود كه در اين نشست جان كري هم حضور داشت. در آغاز نشست وزيران امور خارجه اتحاديه اروپا در ليتواني در نخستين ساعات روز شنبه ديداري غيررسمي ميان وزيران اروپايي و همتاي امريكايي آنها، جان كري، صورت گرفت.
كاترين اشتون، مسئول سياست خارجي اين اتحاديه نيز در كنفرانس خبرياش پس از نشست با اشاره به اينكه استفاده از سلاحهاي شيميايي در سوريه جنايت جنگي است، گفت كه اروپا آماده حمايت از مرحله انتقالي و پاسخ دادن به نيازهاي مردم اين كشور و همچنين خواستار حل بحران سوريه از طريق شوراي امنيت است. دبير كل ناتو نيز در ليتواني گفت: ناتو با تصميم يك كشور وارد هيچ جنگي نخواهد شد.
اعتراف اوباما به مشكل بودن گرفتن مجوز حمله
در حالي كه سن پترزبورگ جو سياسي عليه سوريه را از مواضع غربي به سمت مواضع شرقي چرخاند، سامانتا پاور، نماينده دائم ايالات متحده امريكا در سازمان ملل، روز جمعه روسيه را متهم كرد كه شوراي امنيت را به گروگان گرفته است. خبرگزاري فرانسه در گزارشي نوشته است: چنين وضعيتي در شوراي امنيت موجب آن شده كه امريكا ديگر به پيگيري موضوع از طريق شوراي امنيت تمايلي نداشته باشد. اوباما كه حالا دوستان اروپايياش پشتش را خالي كردهاند و در داخل نيز با مخالفت براي اقدام نظامي عليه سوريه مواجه شده به اين نتيجه رسيده كه مستقيماً افكار عمومي را به سوي اقدام نظامي متمايل كند و در همين راستا در سنتپترزبورگ اعلام كرد كه روز سهشنبه آينده به مردم كشورش رجوع خواهد كرد و طي يك سخنراني، استراتژي خود پيرامون سوريه را توضيح خواهد داد.
واشنگتن پست در يك نظرسنجي از كنگره امريكا در مورد اقدام نظامي عليه سوريه نتايج جالب توجهي را منتشر كرد. طبق اين نظرسنجي از 433 نماينده كنگره 224 نفر با اقدام نظامي عليه سوريه يا مخالفند يا تمايل به «نه» دارند. 184 نفر هنوز در اين خصوص تصميم نگرفتهاند و 25 نفر هم با حمله موافقند. رئيسجمهور امريكا روز جمعه در كنفرانس خبري پايان نشست جي 20 بر مشكل بودن روند گرفتن مجوز حمله به سوريه از كنگره اعتراف و اعلام كرد كه گرفتن اين مجوز امري مشكل است. از سوي ديگر نظرسنجي موسسه گالوپ نشان ميدهد حمايت مردم امريكا از اقدام نظامي در سوريه بسيار كمتر از حمايت و پشتيباني آنها در 20 سال گذشته از جنگهاي ديگر نظير عراق و افغانستان است. پايگاه خبري هافينگتون پست نوشت: زماني كه از شركتكنندگان در اين نظرسنجي پرسيده شد آيا مخالف يا موافق حمله نظامي امريكا به سوريه هستند، تنها 36 درصد گفتند كه موافق اين اقدام براي كاهش توانايي دولت سوريه در استفاده از سلاح شيميايي هستند و 51 درصد مخالفت خود را از اين اقدام اعلام كردند. فرستاده ويژه اتحاديه عرب و سازمان ملل در سوريه هم پس از نشست با سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه در حاشيه نشست گروه 20 در سن پترزبورگ اعلام كرد كه هرگونه اقدام عليه سوريه بايد به شوراي امنيت سازمان ملل ارجاع داده شود و تصويب اين شورا را بگيرد.
موافقت همه جز آلمان
اين در حالي است كه پس از پايان نشست سنتپترزبورگ، كاخ سفيد بيانيهاي را منتشر كرد كه در آن 11 كشور عضو گروه ۲۰ خواستار «پاسخ محكم جامعه جهاني» به رژيم سوريه به خاطر استفاده از گاز شيميايي شدهاند. ايالات متحده امريكا، بريتانيا، فرانسه، ايتاليا، استراليا، كانادا، ژاپن، كره جنوبي، عربستان سعودي، تركيه و اسپانيا امضاكنندگان اين بيانيه هستند. اين 11 كشور ميگويند طرفدار آنند كه شوراي امنيت درباره بحران سوريه به اقدام قاطعي دست بزند، اما در عينحال تأكيد ميكنند كه نميتوانند تا ابد منتظر بمانند. نكته مهم اينكه آلمان از امضاي بيانيه خودداري كرد. آنگلا مركل، صدراعظم آلمان، در پايان نشست گروه ۲۰ گفت: «در حال حاضر روشن نيست كه كه بتوان به يك ارزيابي و قطعنامه واحد در سازمان ملل رسيد.» به گفته او سازمان ملل بايد در اين زمينه نقش ايفا كند و چين و روسيه نيز بايد به مسئوليت خود براي رسيدن به صلح در كنفرانس ژنو عمل كنند.
