مریم احمدی - امسال نیز همچون سالهای گذشته همزمان با فصل برداشت محصولات کشاورزی، خبرهای بسیاری از کاهش تولید و خسارات ناشی از وجود برخی آفات در زمین های کشاورزی و باغات منتشر شد. خبرهایی که تکرار مداوم و هر ساله آن موجی از تشویش و نگرانی در بین تولیدکنندگان محصولات کشاورزی ایجاد می کند. امسال هم مثل سالهای گذشته ليموترش به عنوان يكي از محصولات مهم و اقتصادي باغي در جنوب كشور طعمه آفتی شد که میزان تولید این نوع مرکبات در هرمزگان، فارس، کرمان و بخشهايي از استانهاي سيستان و بلوچستان را به میزان قابل توجهی کاهش داد و در کنار خشکسالی و کم آبی خسارات زیادی را به کشاورزان و باغداران این مناطق تحمیل کرد!
****
بیماری جاروك به عنوان سرطان مركبات، نخستينبار سال ۱۹۸۶ درعمان ديده شد و در مدت ۲۰ سال، ۹۵ درصد باغهاي ليموترش آن كشور را نابود كرد. سال ۱۳67 این آفت در باغات استان سيستان و بلوچستان دیده شد و در سال 77 ردپای حشره زنجرک (ناقل بیماری جاروک) به ميناب هرمزگان و پس از آن به مناطق جنوبي كرمان رسید. از سال 77 برنامه هایی جهت کنترل و مدیریت این بیماری آغاز شد و هر سال تلاش بیشتری برای جلوگیری از خسارات ناشی از حمله این آفت انجام شد اما این بیماری همچنان به قوت خود باقی مانده و امسال هم بلای جان باغات مرکبات شد!
سالهاست که استان هرمزگان با تولید 175هزارتن لیموترش رتبه اول کشور در تولید این محصول را به خود اختصاص داده و امرار و معاش بیش از هفت هزار هرمزگانی در شهرستان های میناب، رودان حاجی آباد و بندرعباس با کشت لیموترش تأمین می شود. به دلیل خسارات ناشی از جاروک که هر ساله به شدت اقتصاد این منطقه را تهدید می کرد، در سفر دوم هیئت دولت به استان هرمزگان اجرای طرح های مقابله با بیماری جاروک لیمو ترش و مدیریت آن به تصویب رسید.
جایگزینی به جایی نرسید!
در سال گذشته حدود 150هزار تن لیمو ترش از زمین های هرمزگان برداشت شد و امسال به دلیل شیوع جاروک، این میزان با کاهش 40 هزار تنی روبرو شده است.
به دلیل اهمیت اقتصادی این محصول در استان اقداماتی برای مقابله با این بیماری انجام شد که از آن جمله می توان به عملیات امحا این محصول در سطوح آلوده و جایگزینی با سایر ارقام مرکبات مقاوم شامل پرتقال، نارنگی، لیموشیرین و میوه های گرمسیری همچون انبه، کنار، گواوا و ارقام مناسب نخیلات اشاره کرد.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان همزمان با آغاز فصل برداشت لیموترش از باغات استان گفت:سطح زیر کشت لیموترش در هرمزگان 10هزار و 700هکتار است و تاکنون حدود 11هزارتن برداشت شده و پیش بینی می شود تا پایان فصل برداشت حدود 114هزار تن محصول از باغ های لیموترش برداشت شود.
امیر حمزه بهاری با اشاره به کاهش تولید این محصول نسبت به سال گذشته گفت: علت کاهش تولید 40هزارتنی محصول لیموترش در سال جاری، اجرای عملیات امحای باغ های آلوده به بیماری جاروک لیموترش در سطح شهرستانهای میناب و رودان است.
در سال گذشته تعداد 350هزار اصله نهال از ارقام مرکبات، گرمسیری و نخیلات در سطح 2400هکتار از باغهای امحا شده، جایگزین و کشت شده و این مسئله در کنار شیوع بیماری جاروک و خشکسالی، کاهش میزان برداشت این محصول را در پی داشت!
طبق اظهارات مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان از سال 77 تاکنون نزدیک به 10هزارهکتار از باغهای لیموترش این استان در اثر ابتلا به بیماری غیر قابل علاج جاروک به کلی از بین رفته و در سال زراعی جاری نیز باغ های آلوده به جاروک با آلودگی بالای 50درصد در سطح شهرستانهای میناب و رودان امحا شدند.
این در حالی است که حدود نیمی از 10هزارهکتار باغ باقی مانده نیز بیش از 50درصد آلوده هستند که در صورت تامین اعتبار، عملیات امحاء و جایگزینی آنها آغاز می شود.
ناگفته نماند که نزدیک به پنج هزار و 500هکتار از باغهای لیموترش این استان با آلودگی کمتر از 50درصد نیز به مرور زمان حداکثر چندسال آینده به کلی نابود می شوند.
تا قبل از شیوع بیماری جاروک لیموترش، رتبه اول سطح زیر کشت (حدود20هزارهکتار) و همچنین برداشت محصول (320هزارتن) به استان هرمزگان اختصاص داشت.
کرمان، هر سال بدتر از پارسال!
ویرانی های ناشی از شیوع جاروک تنها به استان هرمزگان اختصاص ندارد و در فصل برداشت لیموترش، کشاورزان کرمانی را هم شوکه می کند. سال گذشته با وجود تمام اقداماتی که برای پیشگیری از شیوع این بیماری و کنترل آن در باغات استان انجام شد، اما كشاورزان جنوب كرمان در حالي به برداشت ليموترش از باغات و مزارع خود پرداختند كه خشكساليها و آفت جاروك تاثير زيادي در كاهش ميزان محصول آنها داشت. اقدامات اصلاحی در باغهای آلوده شامل شناسایی وردیابی درختان آلوده، تغذیه، هرس و حذف درختان آلوده، کنترل شیمیایی، جایگزینی باغهای آلوده و فعالیتهای آموزشی و ترویجی هیچکدام نتوانست جلوی خسارت ناشی از کاهش محصول را بگیرد.
حجم خسارت ناشی از این بیماری به شدت بالا است و همین مسئله اقتصاد کشاورزان را به شدت تضعیف کرده است. به این بیماری جاروی جادوگر نیز می گویند چرا که شاخه درختان به سرعت شبیه جارو می شود و شاخه های متعدد بر درختان می روید اما قدرت باروری درخت به شدت کاهش می یابد. با وجود اینکه تنها توصیه کارشناسان کشاورزی نیز قطع سریع و سوزاندن درختان و ریختن آهک بر باقیماندهآنها بوده اما این درمان خشن نیز نتوانسته این جادو را از سر کشاورزان جنوب کرمان برهاند.
در شرايطي كه 4500هكتار از باغهاي شهرستانهاي جنوبي استان كرمان به درختان ليموترش اختصاص دارد، واردات ليمو در كنار خشكساليها و آفتهاي موجود باعث شده باغداران ليموترش كرماني ديگر توان پرداخت بدهيهاي خود به بانكها را نداشته باشند و برخي نااميدانه دست از كشاورزي بردارند.
بنا به اظهارات باغداران کرمانی امسال نیز نمی توان به درآمد حاصل از برداشت و فروش لیموترش دلخوش بود، چرا که محصول باغاتشان نسبت به سال گذشته کمتر شده است! برخی از این کشاورزان به دلیل ثابت نبودن قیمت لیمو و وجود دلال ها و از بین رفتن نیمی از اراضی زیر کشت لیمو، تنها راه چاره برای جبران هزینه ها را خشک کردن لیمو ها می دانند که متاسفانه واردات لیمو خشک سبب شده نسبت به این مورد نیز امیدی نداشته باشند.
طبق گزارشات سازمان جهاد كشاورزي جنوب استان كرمان سال گذشته بيش از 50 هزار تن محصول از باغهاي منطقه برداشت و به بازار عرضه شد و پیش بینی می شود این میزان امسال به شدت کاهش یابد.
