علياكبر صالحي وزير امور خارجه عصر ديروز براي يك سفر چند ساعته به آنكارا رفت تا با مقامهاي بلندپايه دولت تركيه درباره تحولات مصر گفت و گو كند. در حالي كه مخالفان محمد مرسي رئيسجمهور مصر ديروز هم براي چندمين مرتبه در شهرهاي مصر در حمايت از او به خيابانها آمدند، تهران و آنكارا احساس ميكنند بعد از دو سال تنش بر سر مسائل سوريه، زمينه مشتركي براي همكاري در مورد رويدادهاي مصر دارند.
به گزارش «جوان»، علياكبر صالحي وزير امور خارجه عصر روز جمعه در رأس هيئتي به منظور يك ديدار كوتاه راهي آنكارا شد. سيد عباس عراقچي سخنگوي وزارت خارجه بدون ذكر جزئيات گفته كه صالحي براي رايزني با همتاي ترك خود در خصوص تحولات مصر به آنكارا سفر خواهد كرد. اين سفر تقريباً يك روز بعد از بيانيه تند و تيز وزارت خارجه مصر عليه ايران انجام شد كه در آن، تهران به «دخالت» در امور داخلي مصر متهم و گفته شده كه اين دخالت ناشي از «عدم شناخت دقيق از ماهيت دمكراتيك» تحولات جاري مصر است. اين موضعگيري براي مقامهاي ايراني چندان منتظره نبود، به خصوص كه بعد از دستگيري و بركناري محمد مرسي رئيسجمهور مصر، موضع چندان تندي در مقابل آن نگرفت و حتي از به كار بردن لفظ « كودتا» در اين مورد خودداري كرد. عباس عراقچي، سخنگوي وزارت امور خارجه ايران ضمن ابراز نگراني از رويدادهاي مصر، به اين بسنده كرده كه ايران «دمكراسي خياباني را روش خوبي نميداند» و تحولات مصر را «شكست بيداري اسلامي» تعبير نميكند.
آنكارا واكنشي متفاوت به رويدادهاي مصر نشان داده و صراحتاً آن را كودتاي نظامي تعبير كرده است. رجب طيب اردوغان نخست وزير تركيه روز پنجشنبه در مراسم افطار انجمن كارفرمايان مستقل (موسيعاد) گفت: « آنچه در ميدان التحرير قاهره رخ داد، انجام كودتاي نظامي توسط ارتش مصر را توجيه نميكند.» اردوغان گفته كه دولت آنكارا مخالف انجام كودتا توسط ارتش عليه هر دولتي در همه كشورهاي جهان است. روزنامه حريت هم در شماره ديروز خود به نقل از منابع ديپلماتيك در آنكارا نوشت كه دولت آنكارا نسبت به اعلام حمايت 12 ميليارد دلاري كشورهاي عربستان سعودي، امارات عربي متحده و كويت از كودتاگران در مصر ابراز تاسف كرده است.
مخالفت با نظاميان، تمايل به ليبرالها
منابع نزديك به محافل ديپلماتيك در تهران تأييد ميكنند كه ايران چندان از رفتارهاي سياست خارجي محمد مرسي رئيسجمهور اسلام گراي اخواني مصر خرسند نبوده و اين موضوع به خصوص در جريان سفر او به تهران براي شركت در اجلاس سران جنبش عدم تعهد نمايان شد. به علاوه، يك سال حكومت اسلامگرايان در مصر، تهران را به اين نتيجه رساند كه احتمالاً در مصر بعد از مبارك به همان اندازه كه اسلامگرايان برايش سودمند هستند، ميتواند با چهرههايي مانند عمرو موسي و محمد البرادعي هم گفت و گو كند. با اين وجود، فشارهاي مالي ماههاي اخير بر دولت محمد مرسي باعث شد كه دولت او به تهران تمايل بيشتري نشان دهد و ايران هم طبيعتاً به همكاري با دولت او بيميل نبود. با اين حال، افزايش انتقادهاي داخلي از محمد مرسي، باعث شد كه ايران همكاري با دولت او را با احتياط بيشتري دنبال كند. يك منبع آگاه به خبرنگار «جوان» ميگويد: « مخالفان مرسي در هفتههاي آخر حكومت او، گلايه هايي درباره حمايت ايران از او مطرح ميكردند.»
مجموع اين وقايع باعث شد ايران حوادث منتهي به بركناري محمد مرسي به دست نظاميان را با احتياط بيشتري دنبال كند. به همين خاطر، مقامها ايراني ضمن تأييد آنچه «مطالبات مشروع مردمي در مصر» مينامند، نسبت به دخالتهاي خارجي در مصر مشكوك هستند. منابع ديپلماتيك در تهران ميگويند كه ايران از ورود چهرههايي مانند محمد البرادعي يا عمر و موسي به ساختار قدرت در مصر استقبال ميكند، اما نگران تقويت كنترل ساختارهاي دموكراسي از طرف ارتش و نظاميان در اين كشور است؛ روندي كه در نهايت ميتواند به حفظ ساختارهاي مورد نظر تلآويو و واشنگتن در دوران حسني مبارك منجر شود. چنين تحليلي با روند تحولات روزهاي اخير در مناسبات مصر با امريكا و اسرائيل همخواني دارد. منابع نزديك به پنتاگون روز پنجشنبه گفتند كه ايالات متحده در نظر دارد ماه آينده ميلادي، چهار فروند هواپيماي جنگنده از نوع اف١٦ را به ارتش مصر تحويل دهد. ژنرال جيمز آموس، فرمانده تفنگداران نيروي دريايي امريكا هم از حركت دو كشتي جنگي امريكايي به سمت سواحل مصر در درياي سرخ خبر داده است. تحت چنين شرايطي، برخي منابع حدس ميزنند كه ممكن است ايران و تركيه دست كم در مقطع كنوني، منافع مشتركي داشته باشند. صالحي پيش از سفر به تركيه در تماس تلفني با وزير امور خارجه مصر بر لزوم احترام به رأي مردم در اين كشور و جلوگيري از تعليق فرآيند دمكراتيزه شدن در مصر تأكيد كرده است.
تظاهرات حاميان مرسي
طرفداران محمد مرسي رئيسجمهور بركنار شده مصر ديروز بعد از نماز جمعه در شهرهاي مختلف مصر به خيابانها آمدند. سايت اخوان المسلمين شمار تظاهراتكنندگان را در اسكندريه 120 هزار نفر اعلام كرد. در قاهره نيز تظاهرات مشابهي برگزار شد و سي ان ان گزارش كرد كه هواداران مرسي خيابانهاي قاهره را پر كردهاند. هواداران محمد مرسي روز پنجشنبه براي شركت در يك تظاهرات گسترده در حمايت از رئيسجمهوري بركنار شده مصر، فراخوان داده بودند. ارتش مصر پيش از اين تظاهرات، وروديها و خروجيهاي پايتخت مصر را مسدود كرد.
