راه آهن تهران – تبریز دومین خطی است که پس از تکمیل راه آهن سراسری، از سال ۱۳۱۷ عملیات ساخت آن شروع و نهایتا در سال ۱۳۳۵ پس از چند سال تاخیر به مراغه رسید. این خط یکی از مهمترین خطهای ریلی کشور محسوب می شود از این رو به منظور کوتاه نمودن مسیر و ارتقاء مشخصات و بهبود کیفی راه آهن تهران- تبریز احداث خط میانه–تبریز به عنوان یکی از پروژه های بزرگ با سرمایه بسیار در دستور کار قرار گرفت تا با اتصال راهآهن سراسری به راهآهن شمالغرب باعث پیوستگی بیشتر شبکه ریلی کشور و البته تسریع در انتقال کالا و مسافر شود.
بهره برداری از راه آهن میانه- تبریز تا پایان سال ۹۱، که هر سال سهمی بالغ بر ۱۰۰ میلیارد تومان از خزانه دولتی را از آن خود می کند، جزو مصوبات سفر سوم هیئت دولت به استان آذربایجان شرقی بوده که با وجود اینکه عملیات ساخت آن از حدود یک دهه قبل شروع شده اما به دلیل مشکلات مالی و اعتباری و ارزیابی زمین های مسیر پروژه، هنوز به بهره برداری نرسیده است و با وجود داشتن عنوان "پروژه مهر ماندگار" نتوانست در لیست پروژه های تکمیلی سال ۹۱ جا بگیرد.
***
طرح "مهرماندگار" برنامهای برای اتمام پروژههای عمرانی و زیربنایی است که در طول سالیان متمادی و دولتهای گذشته و دولت نهم و دهم کلنگ اجرای آنها زده شده اما به اتمام نرسیده است. از این رو بنا به تصمیم دولت این دست طرح ها که پیشرفت فیزیکی بالای ۷۰ درصد دارند در اولویت تخصیص بودجه قرار گرفته و تا پایان عمر دولت دهم باید به اتمام برسد! اکثر این طرحها، طرحهایی است که دارای آثار رفاهی و اقتصادی زیادی بوده واتمام آنها جزو خواستههای دیرین مردم بشمار می رود.
علیرغم اینکه راه آهن میانه- تبریز عنوان یکی از مهمترین طرح های مهر ماندگار را به خود اختصاص داده اما با وجود صرف هزینه های میلیاردی همچنان بلاتکلیف و چشم به راه تصمیم گیری مسئولان امر مانده است.
اختلاف نظرها و توقف پروژه!
این مسیر به طول ۱۸۳ کیلومتر به صورت دوخطه طراحی شده که در صورت تکمیل آن، ترانزیت ریلی ایران برای نخستینبار به اروپا متصل میشود و از سوی دیگر فاصله بین تهران – تبریز را از نظر مسافت ۱۱۴ کیلومتر و از لحاظ زمانی از ۱۳ ساعت به شش ساعت کاهش میدهد.
با وجود اهمیت بهره برداری از این خط در توسعه استان و البته پیشرفت فیزیکی ۷۰ درصدی آن ، اختلاف نظرها این پروژه را در مراحل نهایی ساخت متوقف کرده است.
بنا به گفته مسئولان امر این خط تا ایستگاه ائل گلی که ایستگاه مسافری تبریزاست پیش رفته و حالا بر سر اجرای زیرزمینی قطعه آخر که مسافت ۲۵ کیلومتری از ائل گلی تا ایستگاه اصلی را شامل می شود، بحث هایی وجود دارد که مانع از ادامه کار شده است. البته کمبود بودجه و اعتبار هم که دلیل همیشگی تعلل در پروژه هاست!!
نماینده شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور در استان آذربایجان شرقی با تایید این مطلب به خبرنگار "جوان" گفت: به دلیل وجود شهرک های مسکونی، مراکز آموزش عالی، ورزشگاه یادگار امام(ره) و چندین مکان دولتی و خصوصی و همچنین اتوبان شهید کسایی در قسمت جنوبی قطعه آخر ریل و ازدحام جمعیت و تردد بسیار بالا در این منطقه، مسئولان استان و نمایندگان مجلس خواستار اجرای این قطعه از خط آهن به صورت زیرزمینی شده اند.
حمید علی محمدزاده ادامه داد: از آنجا که اجرای زیرزمینی این طرح هزینه اتمام کار را افزایش می دهد، وزارت راه و شهرسازی زیر بار این هزینه نرفته و پس از دو سال پیگیری هنوز به نتیجه نرسیده ایم.
لازم به ذکر است برای ریل گذاری خط میانه- تبریز تاکنون یک هزار و ۲۰۰میلیارد ریال پیش بینی شده و در صورت اجرای این خط به صورت زیر زمینی ۵۰۰ میلیارد ریال دیگر نیز به این مبلغ اضافه می شود، البته کل اعتبار هزینه شده برای طرح راه آهن دوخطه میانه- تبریز۵۰۰۰ میلیارد ریال اعلام شده است!
آزموده را آزمودن خطاست!
در حالی که بحث افزایش هزینه و نیاز به اعتبار بیشتر برای اتمام پروژه مذکور به عنوان عامل معلق ماندن این طرح عنوان می شود، برخی مسئولان معتقدند در صورتی که این هزینه صرف نشود و ریل گذاری به صورت زیرزمینی انجام نگردد چه بسا در آینده شرایطی ایجاد شود که پس از مدتی مسئولان مربوطه ناچار به انجام ریل گذاری زیرزمینی والبته صرف مبلغی بسیار بیشتر از مبلغ فعلی شوند.
چرا که مشابه این وضعیت در گذشته و زمان گذر خط آهن تهران- تبریز از منطقه ۱۷ و ۱۸ تهران نیز رخ داده بود.
گویا بر سر زیرزمینی شدن راه آهنی که از این منطقه به سمت شمالغرب و تبریز و دیگر شهرها حرکت می کرد نیز بحث ها و اختلاف نظرهایی وجود داشت که نهایتا به دلیل ایجاد مشکلات ناشی ازهمجواری تراکم مسکونی با ریل، آلودگی ومحدودیت های ترافیکی و افزایش سوانح برخورد عابرین و وسائط نقلیه جاده ای، نهایتا طرح زیرزمینی شدن این مسیر، اجرایی شد!
علی محمدزاده افزود: طبق تجربه های گذشته در صورتی که زیرزمینی کردن قطعه آخر ریل میانه- تبریز بیش از این معلق بماند در آینده به جای ۵۰ میلیارد تومان باید ۲۰۰ میلیارد هزینه شود چرا که پذیرفتن این طرح به عنوان تنها راه صحیح محرز خواهد شد.
بنا به گفته نماینده شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور در آذربایجان شرقی در صورت پذیرفته شدن زیرزمینی کردن این مسیر بهره برداری کامل طرح به مدت ۵ سال به تاخیر می افتد، اما با این حال در صورتی که هر چه سریع تر تصمیمی اتخاذ نشود، تمام مراحل انجام شده در معرض فرسایش قرار می گیرد و سرمایه ۵۰۰ میلیارد تومانی هدر می رود!
طرح وزارتخانه هم رد شد!
در پی رد پیشنهاد زیرزمینی شدن خط آهن مذکور توسط وزارت راه و شهرسازی، این وزارتخانه اجرای طرح کاور بتنی به هزینه ای در حدود ۲۰ میلیارد تومان را به عنوان روش جایگزین پیشنهاد داده است. طبق این طرح برای جلوگیری از تردد افراد و وقوع حوادث احتمالی در نزدیکی ریل از حفاظهای بتنی استفاده شود که البته این طرح از سوی استانداری مورد قبول واقع نشد !
چرا که مسئولان استانی معتقدند این کاورها به دلیل داشتن فضاهای خالی نمی تواند آنگونه که باید مانع تردد افراد از مسیر خط آهن شود. علاوه برآن در بحث زیباسازی شهری و آلودگی های صوتی ایجاد شده در مناطق اطراف خط آهن نیز نقش موثری نخواهد داشت!
به هر حال از آنجا که بهره برداری از این مسیر برای استان جنبه حیاتی دارد و تاکنون هزینه بسیاری برای این پروژه صرف شده است ، از طرفی تنها چند کیلومتر از این مسیر باقی مانده ، تعلل بیشتر در تصمیم گیری تبعات اجتماعی نیز برای این منطقه به دنبال خواهد داشت .
وزیر شخصا وارد عمل شود!
در آخرین روزهای سال گذشته احمد صادقی معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت مادر تخصصی ساخت و توسعه زیربناهای حمل ونقل کشور با اشاره به پیشرفت فیزیکی۷۰درصدی راه آهن تبریز– میانه از بهره برداری از این خط تا پایان سال ۹۲ خبر داد. این در حالی است که مسئولان استان آذربایجان شرقی معتقدند در صورتی که مقام عالی وزارت شخصا به این موضوع رسیدگی نکند بهره برداری از این خط ده ها سال دیگر به طول خواهد انجامید.
نماینده مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی در این خصوص به خبرنگار "جوان" گفت: در سال ۹۱ اتمام این پروژه به بهانه کمبود اعتبارات عمرانی مورد توجه قرار نگرفت و علیرغم پیگیری های مداوم نتیجه ای حاصل نشد.
محمد اسماعیل سعیدی افزود: در اواخر بهمن ماه سال گذشته در جلسه مجمع نمایندگان استان با رییس جمهور تسریع در بهره برداری از خط آهن میانه- تبریز به طور جدی مطرح شد اما تاکنون دستوری در این مورد صادر نشده است.
وی با اشاره به تبعات مالی، روانی و اجتماعی ناشی از طول کشیدن این پروژه برای مردم استان گفت: کشمکش ها و اختلاف نظرها بر سر اتمام این پروژه باید هر چه سریعتر خاتمه یابد از این رو لازم است وزیر راه و شهرسازی شخصا به این مسئله رسیدگی کرده و دستور مقتضی را صادر کند.
سعیدی با اشاره به پیشنهاد ایجاد زیرساخت های لازم برای استفاده از قطار سریع و السیر گفت: نمایندگان تبریز همچنین به موازات انجام عملیات ساخت خط آهن میانه- تبریز، پیشنهاد طراحی و اجرای زیرساخت ها و امکانات مورد نیاز برای استفاده از قطار سریع و سیر در چند سال آینده را ارائه کرده اند.
نماینده مردم تبریز ادامه داد: از هم اکنون باید به فکر ایجاد زیرساخت های لازم بود تا در آینده ، نبود شرایط مناسب مانع از بهره مندی مردم استان از امکانات بیشتر و بهتر نشود.
