بر اساس آمارهای ارائه شده وزارت نيرو ،هرمزگان از ابتدای سال آبی ۹۰ تاکنون در كنار سیستان و بلوچستان و کرمان جزو كمبارش ترين استان های کشور گزارش شده و با ۴۰ درصد كاهش بارندگي در مقیاسه با سال آبی گذشته، تنها از ۷۳ میلیمتر بارش برخوردار بوده است . هرمزگان سال هاست تشنه يك بارش اساسي است و در حالي كه سال گذشته بارندگي مناسبي در بسياري از استان هاي كشور به وقوع پيوست اما،درياچه سد استقلال ميناب به عنوان اصلي ترين منبع تامين آب آشاميدني استان و يكي از قديمي ترين سد هاي كشور در حسرت آب هر روز كوچكتر و كم عمق تر مي شود. سد استقلال در دشت میناب در حاشیه دریای عمان و در فاصله ۱۰۰ کيلومتری شرق بندر عباس و در ۳ کیلو متری شهر میناب بر روی رودخانه میناب احداث شده و هدف اصلي احداث سد، علاوه بر تنظیم سيلاب های رودخانه،توسعه سطح زیر کشت و تامین آب شرب بندر عباس در نظر گرفته شده است. مطالعه اولیه سد در سال ۱۳۴۴ آغاز و عملیات اجرائی آن از سال ۵۳ شروع و در سال ۱۳۶۲ بهره برداری از اين سد آغاز شد اما امروز اين سد رفته رفته در حال خروج از شبكه آبرساني استان به علت كوچك شدن متوالي درياچه پشت آن است. اين در حالي است كه با يك برنامه ريزي مناسب مي توان با استفاده از سالانه يك ميليون مترمكعب آب آشاميدني توليد شده توسط آب شيرين كن هاي حاشيه دريا مشكلات موجود در استان را ريشه كن كرد ، تواني كه پيش از بهره برداري مسئولان قول ۵۰ درصد آن را به كرماني ها داده اند.
اگه بارون نزنه ...
«تنها دو ماه تا رسیدن به پایان ذخیره مفید سد استقلال باقی مانده است».
مدیر عامل شرکت سهامی آب منطقه ای با بیان این مطلب ،حجم کل آب سد استقلال را ۲۴۰ میلیون متر مکعب و حجم کنونی را ۹۹ میلیون متر مکعب اعلام كرد و گفت : از اين حجم آب موجود تنها ۷۹میلیون متر مکعب آب قابل استحصال است كه با توجه به توان تصفيه آب موجود رد پاييت دست سد تنها ۴۰ درصد از اين حجم آب مي تواند به عنوان آب شرب مورد استفاده قرار گيرد و الباقي كه حدود ۴۸ ميليون متر مكعب مي باشد براي كشاورزي استفاده خواهد شد .
جعفر زیرراهی با بيان اينكه نگاهی گذرا به آمار و ارقام نشان از وضعیت بحرانی سد استقلال میناب دارد، ادامه داد : اين سد که در ماه های اخیر با كاهش نزولات جوي و در پي نبود يك برنامه زيربنايي مناسب براي مديريت مشكلات آب استان به مهمترين مشكل استان بدل گشته و با پيگيري هاي امام جمعه میناب و نماینده شرق هرمزگان در مجلس و همچنين مسئولان ارشد استان بيشتر آب آن هم اكنون در میناب براي احیای اراضی کشاورزی استفاده مي شود.
زیرراهی با ابراز نگرانی از وضعیت موجود آب ذخیره در سد استقلال اظهار داشت: سد استقلال ماهیانه به طور متوسط ۵.۷ میلیون متر مکعب خروجی دارد و اگر در ماه جاری همچنان بارندگی مناسبي نداشته باشیم تا پایان آذرماه سد استقلال به حجم مرده می رسد و دیگر به روش های معمولی نيز نمی توان آب سد را برداشت کرد.
وی با بيان اينكه چشم امید مردم بندرعباس همچنان به چاه های حفر شده در بستر رودخانه های میناب است، اضافه كرد: چنانچه در ماه های آتی شاهد باریدن نزولات جوی نباشیم و با چالش خشکسالی مواجه شویم، از سایر ظرفیت ها نظیر ۱۵ حلقه چاه حفاری شده در دشت میناب جهت مصارف شرب، سیستم چاه قنات سد شمیل و ۱۲ حلقه چاه در پایین دست سد شمیل جهت تامین آب کشاورزی دشت میناب و آب شرب شهر بندرعباس استفاده خواهیم کرد.
مدیرعامل آب منطقه ای هرمزگان خواستار آمادگی مردم براي رويارويي با وضعیت پیش رو شد و گفت: مردم باید صرفه جویی بیشتر در مصارف آب را به طور جدی در دستور کار خود قرار دهند.
آب شرب را وجه المصالحه نكنيد
از سوی دیگر امام جمعه میناب کمبود آب و جیره بندی در برخی مناطق شهرستان میناب را از مشکلات عمده اين روزهاي اين شهر عنوان كرد و با انتقاد از عملکرد متولیان امور آب استان گفت : مسئولان؛ آب سد استقلال میناب را به بهانه تامین آب بندرعباس انتقال دادند اما در حال حاضر به همين امر نيز بسنده نكرده اند و امروز شاهد حفر چاه در بستر رودخانه میناب و برداشت غیر اصولی از منابع آب زیرزمینی كه متضمن حيات آينده اين شهرستان است و انتقال آن به بندرعباس هستیم که این کار جز نابودی مردم میناب نتیجه ای به همراه نخواهد داشت.
حجت الاسلام حسین معتمدی فر با بيان اينكه کم آبی مشکلی است که از گذشته های دور با نام استان هرمزگان اجین شده و به علت کمبود بارندگی همواره مردم این استان با کمبود مواجه بوده اند، اضافه كرد: مسئولان بايد راهي اصولي براي تامين آب بندرعباس بيابند و روند كارهاي كنوني نتيجه اي جز به جز به خطر انداختن آينده اقتصادي و اجتماعي مردم ميناب به همراه ندارد.
ورود چاه های اضطراری به مدار
سرپرست امور منابع آب شهرستان میناب نيز با بیان اینکه به دلیل کاهش بارندگی ها در سال جاری آبی و تحت تاثیر خشکسالی ها، با کاهش شدید آب در پشت سد استقلال روبرو هستیم. بیان داشت: بر اساس دستورالعمل شرکت منابع آب کشور باید میزان ۱۵۰۰ لیتر در ثانیه آب از میناب به بندرعباس منتقل شود که به دلیل کاهش منابع این مقدار به ۱۰۰۰ لیتر در ثانیه کاهش یافته است.
مصطفی زارعی با بيان اينكه در پی عدم بارندگی مناسب از فصل بارندگی سال ۸۹ تا کنون و با کاهش یافتن شدید آب سد استقلال انتقال آب به کشاورزان و صیفی کاران مینابی قطع و میزان ۷۰۰لیتر در ثانیه آب برای باغداران از طریق شرکت میناب رود داده می شود، ادامه داد: در حالي كه سال گذشته شاهد افزایش بارندگی در بسیاری از نقاط کشور بودیم، هرمزگان همچنان با کمبود بارندگی مواجه بوده و بیش از ۱۴ سال است که زمین آن تشنه است، با نگاهی به نمودارهای بارندگی هرمزگان در طول ۲۰ سال گذشته در می یابیم میانگین بارندگی ۲۰ ساله استان کمتر از ۱۵۰ میلیمتر بوده که نشان از ماندگاری پدیده خشکسالی در این استان دارد.
زارعي با اظهار اینکه وضعیت کمی آب بندرعباس به واسطه کاهش شدید آب سد استقلال میناب مناسب نیست، افزود: برای جبران کسری آب بندر عباس با استفاده از آب ۱۵حلقه چاه اضطراری موجود در بستر رودخانه میناب و با انتقال میزان ۵۰۰ لیتر در ثانیه به بندرعباس نیاز آب شرب مرکز استان تامین می شود
این مسئول با بيان اينكه طی سالهای اخیر و با هدف تامین آب باغداران شهرستان تعداد ۵۸حلقه چاه در میناب حفر شد که میزان يك هزار و ۲۰۰ لیتر آب در ثانیه از منابع آب زیر زمینی برای مصارف کشاورزی برداشت می شود، در خصوص ظرفیت ذخیره سازی سد استقلال و وضعیت کنونی این سد گفت: سد استقلال میناب ظرفیت ذخیره سازی ۸۰ میلیون متر مکعب آب را در دریاچه خود دارد که بر اساس ارتفاع آب تنها ۳۸ میلیون متر مکعب آن قابل برداشت است، اما بدلیل عدم لایروبی و نامشخص بودن میزان لجن موجود در کف دریاچه گمانه زنی ها برای تشخیص صحیح میزان باقی مانده ذخیره آب این سد ممكن نيست و آمار و ارقام ارائه شده تا كنون بيشتر به حدس و گمان وابسته بوده است .
زارعي با بيان اينكه برای اندازه گیری لجن موجود در کف دریاچه به دستگاه هیدرو گرافی نیاز است، اعلام كرد : با شرکت مربوطه انعقاد قرارداد شده است و طی روزهای آتی عملیات تشخیص ميزان واقعي آب سدآغاز خواهد شد.
وي همچنين در زمينه امكان جايگزيني آب سد «شميل» به جاي آب سد استقلال و تامين نياز آبي بندر عباس از اين سد گفت :آب سد شمیل برای تامین آب مصرفی کشاورزان میناب در نظر گرفته شده اما این آب تنها به دو الی سه روستای واقع در شمال میناب انتقال داده شده است و توان تامين آب مورد نياز مركز استان را ندارد.
وزير نيرو در آستانه استیضاح
نماینده مردم شهرستانهای میناب، جاسک، رودان، سیریک و بشاگرد در مجلس شورای اسلامی در مجلس شورای اسلامی نيز كه بارها کمبود آب در شرق استان را علی رغم وجود سدهای بزرگ غیرمنطقی عنوان دانسته است، با انتقاد از عملکرد وزارت نیرو در استان هرمزگان، گفت: در صورت ادامه بی توجهی هاي وزارت خانه مربوطه نسبت به تذکراتي كه در خصوص مدیریت ناصحیح منابع آب در استان داده ايم وزیر نيرو استیضاح خواهد شد.
سید عبدالکریم هاشمی نخل ابراهیمی با بيان اينكه منطقی آن است که منابع موجود در هر منطقه برای آبادانی و توسعه همان منطقه استفاده شود، ادامه داد: سد استقلال میناب هم با هدف تامین آب شرب منطقه احداث شد كه ساخت اين سد در زمان خود اقدامی استراتژیک بود تا در زمان بحران، صرفا برای تامین آب شرب شهرهای همجوار استفاده شود.
هاشمی نخل ابراهیمی با نامطلوب خواندن وضعیت منابع آب در میناب استفاده سازمان آب منطقه ای استان هرمزگان از ۱۶حلقه چاه استراری حفر شده در بستر رودخانه ميناب برای اتصال آب استحصالي به خط انتقال آب به بندر عباس و همچنین اقدام به حفر چندین حلقه چاه دیگر در اراضی پایین دست سد استقلال را بزرگترین ظلم به مردم منطقه است دانست و افزود: اصرار اداره آب منطقه ای برای انتقال ذخائر آبی میناب به بندرعباس اقدامی غیرمنطقی و غیر علمی است، زیرا پائین آمدن سطح آبهای زیر زمینی در دشت میناب موجب فرسایش و نشست زمین شده و ایجاد گودال های عمیق در دشت میناب و حاشیه روستاهای این منطقه را در پی داشته است که علاوه بر شور شدن آب هاي زير زميني و تهديد آينده كشت و كار مردم منطقه، جان مردم ميناب و روستاهاي ديگر را نيز تهدید می کند.
هاشمي نخل ابراهيمي با اشاره به اينكه احداث آب شیرین کن یک میلیون متر مکعبی در شرق شهر بندرعباس آغاز شده است اما انتقال بیش از نیمی از تولید آب آن به استان کرمان موجب اعتراض کارشناسان امور آب و نمایندگان استان هرمزگان در مجلس شده است ، گفت : اعتراض ها تاجائی پيشرفته است که امام جمعه استان هرمزگان در بیشتر خطبه های نماز جمعه خواستار توجه بیشتر مسئولان به تولید آب آشاميدني از دریا و تامین آب شرب روستاها و سایر شهرستانهای استان شده است.
نماینده مردم شهرستانهای میناب، جاسک، رودان، سیریک و بشاگرد در مجلس شورای اسلامی با بیان اين مطلب که« وقتی امکان جایگزینی منابع آب در استان وجود دارد، چرا نباید به این سمت حرکت کرد»، تاكيد كرد : باید استفاده زا روش هاي نوين استحصال آب ازجمله شیرین سازی آب دریا را بیشتر از گذشته مورد توجه قرار داد و با روی آوردن به اين روش هاي نوين بخشی از نگرانی های تامین آب استان را برطرف کرد.
