براي بسياري از مردم آگاهي يافتن از زندگاني برخي از پيامبراني كه نامشان در قرآن كريم آمده و گوشههايي از زندگيشان نيز به صورت گذرا در آن ذكر شده، جالب است. اينكه بدانند طي فاصله بعثت يك پيامبر تشريعي، چند پيامبر تبليغي حضور داشتهاند و شرح زندگانيشان چه بوده است؟ مخصوصاً اينكه در برخي از شهرهاي كشور بقاع متبركهاي نيز به نام بعضي از پيامبران وجود دارد؛ پيامبراني كه نامشان در قرآن ذكر نشدهاست.
كتاب «تبار كوثر» نوشته سيد خليل مير اسماعيلي، يكي از جديدترين انواع كتابي است كه به اين موضوعات ميپردازد. در ابتداي اين كتاب چند سؤال مطرح شده است، مانند اينكه:از خلقت آدم(ع) تا رحلت خاتم(ص)، از رحلت خاتم(ص) تا دخت پيامبر(س)، چه خبر بوده است؟نويسنده در ابتداي كتاب مقدمهاي نگاشته است و به دلايل گردآوري كتاب «تبار كوثر» و منابع مورد استفاده در اين كار اشاره كرده است.
مير اسماعيلي منابع مورد استفادهاش درجمعآوري كتاب را اينگونه معرفي ميكند: «مراجعه به اسناد تاريخي و كتب معتبري چون «منتخب التواريخ»، «عمده الطالب»، «منتهي الامال»، «مروج الذهب»، «مصباح الواعضين»، «اثبات الوصيه»، «تاريخ بلعمي»، «زندگاني انبيا و چهارده معصوم(ع)»، «تاريخ طبري» و... توانستم پس از افزون بر هفت سال تحقيقات مستمر با مشاوره و همكاري دوستان و خبرگان علم انساب به سلسلهاي از وقايع تاريخي مرتبط با هم دست يابم.»
مير اسماعيلي پيرامون شجره نامه مينويسد: «شجرهنامه» همان «نسبتنامه» يا فهرست اسامي نيكان است كه به ترتيب نوشته شده باشد و در زبان عربي به آن «شجره النسب» گفته ميشود.
عموماً دو قسم نسب را در انواع شجرهنامهها ملحوظ ميكنند كه يكي را سادات و ديگري را غيرسادات ميخوانند، ولي در قرآن مجيد تقسيمات ديگري از اين عبارات ارائه شده كه ميتوان به شجره طيبه، خبيثه، ملعونه و منهيه اشاره نمود و در تأييد اين سخن به سوره ابراهيم(ع) آيه ۲۶ از باب عبارت شجره طيبه، سوره اسراء آيه ۶۰ به عنوان شجره ملعونه و سوره بقره آيه ۳۵ شجره منهيه استناد كرد.
در اين كتاب اسامي ۲۵ نفر از پيامبراني كه نامشان در قرآن كريم ذكر شده، معرفي و شرح مختصري از زندگاني هر پيامبر ذكر شده است و سعي نويسنده بر اين بوده كه ترتيب زماني بعثت هر پيامبر رعايت شود، به همين خاطر زندگاني حضرت آدم ابوالبشر(ع) در ابتدا و زندگاني حضرت محمد(ص) به عنوان خاتمالانبيا در انتهاي بخش شجرهنامه پيامبران آمده است، البته در مورد حضرت رسول(ص)، زندگي چند نفر از اجداد آن حضرت نيز ذكر شده است.
پيامبراني كه در اين كتاب به شرح حالشان پرداخته شده است، عبارتند از: حضرت آدم(ع)، شيث، انوش، قينان، مهلائيل، يارد، ادريس، نوح، هود، ابراهيم، اسماعيل، صالح، لوط، اسحاق، يعقوب، يوسف، شعيب، ايوب، موسي، هارون، داود، سليمان، الياس، اليسع، يونس، ذوالكفل، زكريا، يحيي، عيسي و حضرت محمد(ص).
با اينكه نويسنده ادعا دارد كه به نام تمامي پيامبران موجود در قرآن مجيد در كتاب ذكر شده است اما به زندگاني حضرت ذوالقرنين اشارهاي نكرده است. اين پيامبرامروزه مباحث زيادي را در كشورمان ايجاد كرده است و بر سر اينكه شخصيت تاريخي ذوالقرنين چه كسي بوده است، در ميان محققين اختلاف نظر وجود دارد.
در تبار كوثر، بعد از نام بردن از پيامبران اجداد رسول خدا(ص) برشمرده ميشوند و بعد از آن نيز شرح مختصري از زندگاني اطرافيان و آشنايان حضرت گفته ميشود، سپس زندگينامه ائمه اطهار و غيبت حضرت قائم(عج) مورد بحث قرار ميگيرد.
در انتهاي كتاب نيز شجرهنامه فرزندان امام زينالعابدين(ع) تا امامزاده اسماعيل بن ابراهيم بن موسي ذكر شده است.
اين كتاب نمونهاي از چندين نوع گردآوري است كه سعي نمودهاند علم انساب را با زباني ساده براي مردم شرح دهند، از اين لحاظ كار نويي در تبار كوثر ديده نميشود.
عبور گذرا از زندگاني بسياري از افراد نام برده شده در كتاب نشاندهنده تقدم «نام بردن» بر «معرفي» است. به هر حال اين كتاب ميتواند راهنماي كساني باشند كه به علم نسبشناسي علاقه دارند يا به مطالعه زندگاني پيامبران و شرح حال آنان راغب هستند دراين كتاب تصاويري از بقاع متبركه نيز وجود دارد. تبارشناسي كوثر توسط انتشارات حمد منتشر شده است.
