اين فيلم كاملاً عروسكي است و هيچ انساني در آن ديده نميشود و داستان پسر بچه شيطاني را روايت ميكند كه خانوادهاش را از چنگال يك غول نجات ميدهد. فضاي كار كاملاً شاد و موزيكال است و نوع ارتباطي كه فيلم با مخاطب برقرار كرده باعث شده است كه بهترين فيلم جشنواره از نگاه تماشاگران شود. در همين ارتباط گفتوگويي با «نادره تركماني» انجام دادهايم كه در ادامه مطلب ميخوانيم.
خانم تركماني! درباره فيلمتان در اين دوره از جشنواره فيلم كودك و نوجوان بگوييد. «گورداله و عمه غولي» يك فيلم موزيكال عروسكي است برگرفته از يك افسانه قديمي به نام «گورداله» كه در كتاب «افسانههاي سرزمين من» نوشته خسرو صالحي در سال ۷۷ منتشر شده است. سرشار از ترانه و متل و اشعار قديمي است و مؤلفههاي فرهنگ عامه ما مانند ضرب المثل، لباسهاي سنتي، غذاهاي ايراني و رسومي مانند زير كرسي نشستن و يادآوري فرهنگ و سنتهاي فراموش شده بومي از مهمترين شاخصههاي اين فيلم است. دو كبوتر در فيلم وجود دارد با صداي هنگامه مفيد و شهره لرستاني كه داستان از زبان آنها روايت ميشود.
يكي از دغدغههاي من در فيلم «گورداله و عمه غولي» اين بود كه عروسك در لانگشات ديده شود. حركت و دويدن عروسك در لانگشات بدون اينكه جايي براي عروسكگردان مشخص شده باشد. در حركت عروسكهاي فيلم نه حفرهاي در زمين به وجود آمده و نه سيمي به عروسك متصل است، اين بدعتي است كه براي اولين بار در اين فيلم اتفاق افتاده است. آقاي محتشمي كه سابقه سالها كار عروسكي را دارند، گرداننده عروسك فيلم هستند كه براي اولين بار در سينماي عروسكي، عروسك را در لانگشات بدون عامل حركتدهنده نشان دادهاند. كار در مرحله فيلمبرداري مسير سختي را پشت سر گذاشته بود، چون عروسكها در فضايي واقعي ايفاي نقش ميكنند.
لوكيشن كار كجا بود؟ در يكي از روستاهاي اطراف تهران، جنگل و درياي شمال و در كوهستانهاي پر برف امامزاده داوود. ما در اين كار اصلاً از پلاتو و فضاهاي تعريفشدهاي كه تا به حال در كارهاي عروسكي ديده ميشد استفاده نكردهايم.
داستان فيلم چيست؟ فيلم «گورداله و عمه غولي» حكايت يك خانواده پرجمعيت است كه به دليل خطاي برادر بزرگ خانواده، در دام غول بياباني ميافتند و يك پسر شيطان، بازيگوش و كنجكاو كه گورداله قصه ماست، باعث نجات خانواده ميشود. ميتوانم بگويم «گورداله و عمه غولي» اولين فيلم تمام عروسكي و موزيكال است كه پس از ۳۰ سال ساخته شده و پس از مدرسه موشها در تمام اين سالها تنها فيلم تمام عروسكي در سينماي ايران است. ما در تمام اين سال فيلم تمام عروسكي نداشتيم و من سعي كردم اين فضا را احيا كنم و به سمت فيلم تمام عروسكي كه هيچ آدم زندهاي در آن وجود ندارد بروم. در اين فيلم عروسكها ماكت و تنپوش نيستند.
مراحل فني كار با توجه به تمام عروسكي بودن آن چطور بود؟ پس از مرحله فيلمبرداري كه كاملاً سخت بود، عملاً تدوينگر ما كه از ابتداي پروژه با ما بود شروع كرد به اديت كار و مسيري طولاني و پيچيده را براي رسيدن به دوبله طي كرديم. در اين كار عروسكي ما صداپيشه نداشتيم در حالي كه معمولاً كارهاي عروسكي صداپيشه دارد. ما در اين كار از دوبله كامل استفاده كرديم و از عروسكگردانها خواستيم خودشان ديالوگهاي مربوط به عروسكهايشان را بگويند تا حس و حال واقعيتري براي لحظات حركاتشان به وجود بيايد. كل كار با مديريت آقاي عليمرداني دوبله شد و تدوين كار بر عهده شايان يارمحمدي بود. كار پس از طي اين مراحل بر سر ميز آقاي ابوالحسن ابوالصدق صداگذار، شكل نهايي خودش را پيدا كرد و ايشان هم هنرمندانه و باخلاقيت هر چه تمامتر صداگذاري كار را انجام دادند كه فقط صداگذاري نبود، خيلي چيزها مانند برش موسيقي و صداسازي و طراحي صداها هم همراهش بود و عملاً روي ميز آقاي ابوالصدق نمود واقعي گورداله را به شكل نهايي ديدم.
فيلم «گورداله و عمه غولي» اكران عمومي در سينماها خواهد داشت؟ فيلم را ابتدا در جشنواره فيلم فجر به نمايش درميآوريم و پس از آن مسير اكران را طي خواهيم كرد.
استقبال كودكان از فيلم چطور بود؟ كودكاني كه فيلم را ديده بودند با كاراكترها ارتباط برقرار كردند و فضاي شاد و موزيكال كار را دوست داشتند و پس از ترك سالنهاي سينما شاد بودند.
آيا فيلم بعديتان هم در ژانر كودك خواهد بود؟ بله، قطعاً ژانر كودك خواهد بود.
دليلتان براي اينكه با اين جديت در زمينه فيلمسازي كودك فعال هستيد، چيست؟
من از سالهايي كه دانشجو بودم، دغدغه كار كودك را داشتم. نوع نگاه همنسلان من به مسائل كودكان يك جنس و حال و هواي ديگر داشت، اما به ناگاه همه چيز تغيير كرد و به فرم ديگري درآمد. دلم ميخواست خاستگاه ذهني خودم كه دوران كودكيام بود را براي بچههاي امروز تعريف كنم، به همين دليل هم دوست دارم براي گروه كودك كار كنم و افسانهها و قصههاي آن دوره را براي نسل جديد بگويم. من سالها مستند درباره كودكان ميساختم. يك روز پسرم به من گفت كه براي ما فيلم بساز، از همان روز من تلاش كردم در ژانر كودك فيلم بسازم. ميدانستم كه با موانع توليد هم روبهرو ميشوم اما تجربه خاله سوسكه شكستن يك صف سخت بود براي اينكه وارد عرصه فيلم بلند شوم. اين فرصت و تجربه را به من داد و استارت كار هم با گورداله بود. اميدوارم فضاي حمايت از فيلم كودك وجود داشته باشد. در هر حال من در اين ژانر باقي خواهم ماند.
ممكن است درباره اين موانعي كه از آن صحبت ميكنيد، بيشتر توضيح دهيد؟
پس از خاله سوسكه چهار سال طول كشيد تا من گورداله را بسازم و اين به دليل نبود امكانات و نبود حمايت بود. اميدوارم بعد از گورداله براي فيلم بعديام دوباره چهار سال در نوبت باقي نمانم. ما ۱۵ ميليون كودك و نوجوان در كشور داريم، به همين دليل فيلم كودك و نوجوان مخاطب خود را دارد. نگاه كنيد سالانه چقدر فيلم وارد كشور ما ميشود، وقتي ما اين جمعيت و اين نياز را داريم اگر اثر برايشان توليد نشود، واقعاً اجحاف است. از طرف ديگر به نظر من كودكان از سينما سهمي دارند. اميدوارم فضا مهيا باشد و ما بتوانيم مسير را به درستي طي كنيم.
