هفته قبل بنا، مربي تاريخساز كشتي كشور موفق به دريافت مدال درجه يك شجاعت شد؛ اتفاقي بهجت كه متأسفانه درايران كمتر رخ ميدهد، همين بهانهاي شد تا اين سطور را بنويسم، زيرا مدال شجاعت يا امثالهم علاوه بر مفهوم ارزش نهادن به فعاليت فردي، در واقع نوعي فرهنگسازي و الگوسازي هستند ولي در كشور ما چندان رسانهاي و مطرح نميشود، در حالي كه در اسلام تشكر از مخلوق، تشكر از خالق است و البته در رابطه با اين نوع احترام گذاشتن به ارزشهاي اخلاقي توصيههاي موكد و مكرري داريم. اعطاي مدال شجاعت از جمله اتفاقاتي است كه سالها وجود داشته اما هم از نظر رسانهاي و هم از نظرگاه مسئولان چندان به اين مهم پرداخته نشده بود، اين روش در هر جامعهاي براي فرهنگسازي و الگوسازي وجود دارد.
در كشورمان كم نيستند افرادي كه مستحق دريافت مدال شجاعت هستند، هرچند شهدا و جانبازان خود الگوي كامل شجاعت بهشمار ميآيند اما مدالهايي كه ارزش فرهنگي و اجتماعي حتي مادي دارند بايد براي خيلي از افراد جامعه در نظر گرفته شود، آنهم بهخصوص در اين بحبوحه نامتقارن جنگ نرم كه دشمن از همه طرف ارزشهاي ديني و اخلاقي ما را نشانه گرفته است، بد نيست به اهداي چنين مدالي براي الگوسازي بهاي بيشتري داده شود. براي مثال چند وقت پيش در يكي از نشريات خواندم آتشنشان جوان ايراني در يكي از كشورهاي كوچك حوزه خليجفارس، به سوژه خبري تبديل شده بود، او براي نجات جان چندين نفر، جان خودش را فدا كرده بود، به همين خاطر توسط كشور مزبور او و خانوادهاش تجليل شدند، بهصورتي كه مجسمه اين آتشنشان ايراني را در كشورشان ساخته بودند اما همين كار شايد بارها و بارها در كشورخودمان اتفاق افتاده باشد، در حالي كه به اين پتانسيلها چندان نميپردازيم و با رسانهاي كردن آنها الگوسازي و فرهنگسازي نميكنيم. در يكي ازبرنامههاي تلويزيوني هم خاطرم است نشان داده شد كه شبكهاي تلويزيوني در امريكا موضوعش بازسازي صحنههايي بود كه قهرمانان جامعه امريكا خود مردم بودند در آخر هم به افراد مدال شجاعت ميدادند، يعني به آنهايي كه در شرايط خاص جان خود را بهخطر انداخته بودند تا جان بقيه را نجات دهند و اين همان ايثار است.
لازم نيست حتماً جنگ سخت نظامي شود تا مفاهيم باارزشي چون ايثار و شهادت را مطرح كنيم، در همين جنگ نامحسوس نرم نيز بايد اين دست مفاهيم فرهنگسازي شوند و از عاملان آنها به هر شكل تقدير رسانهاي گردد. به طور حتم مفاهيم ناب ايثار و شهادت تنها به لباس فرم نظامي محدود نيست، همانطور كه شهداي هستهاي جان خود را فدا كردند يا دانشمندان هستهاي امروزمان كه در پستهاي حساس قرار دارند و فداكاري ميكنند، بنابراين بايد از همه الگوهاي الهامبخش تقدير و تجليل كرد تا فرهنگسازي و نهادينه شود. براين اساس در كشور ما تقدير از چهرههاي ماندگار تا مدتها معطل بود تا اينكه شبكه چهارم سيما متولي اين حركت نيكو شد و تاكنون بهصورت يك فعل مطلوب انجام ميشود، البته رئيس جمهور از مادران و پدران شهدا تقدير ميكند و به آنها مدال شجاعت ميدهد ولي چندان اين مسئله در فضاي رسانهاي پررنگ نشده تا فرهنگسازي شود.
عليالظاهر تقدير از افرادي كه در شرايط خاص عملكرد خاصي از خود نشان ميدهند به يك متولي و شروعكننده نياز دارد، معمولاً در غرب از اين نمادها و نشانها جدا از بحث ديگرخواهي به دليل تقدير از خدمات افراد استفاده ميشود كه جنبه رسانهاي زيادي هم دارد مانند نشان «سِر»يا «شواليه» كه توسط ملكه انگليس داده ميشود چرا ما نشانهاي بينالمللي مثل اين نشانها نداريم، مثلاً واژه حكيم، به راستي چرا ما نبايد برنامهاي داشته باشيم تا بهوسيله همين آيينها، با اعطاي نشاني يا لقبي چون حكيم به شخصيتهاي علمي، فرهنگي و ديني، فرهنگ و ارزشهاي خود را به جهان صادر كنيم. خيلي وقتها بايد سعي كنيم تا دنبالهرو كشورهاي ديگر نباشيم ولي گاهي مواقع بايد كارهاي مثبت آنها را به تعبير امام خامنهاي استفاده كنيم كه اين همان تعامل فرهنگي است.
