اول بگوييد ماهواره چه پخش كرده است؟!

سحر داوودي

با ظهور و بروز شبكه‌هاي فارسي‌زبان تقريباً ماهواره ميان بسياري از مردم همه‌گير شد، خيلي‌ها كه حتي براي نان شب خود هم مي‌لنگند ولي با چشم و هم‌چشمي از دوستان ماهواره را به خانه آوردند تا در چنين كورس كذايي‌اي عقب نمانند،‌ البته فارغ از تمام معايبي كه ورود ماهواره به خانه‌هاي مردم دارد دراين نوشتار قصد پرداختن به آن را نداريم بلكه منظورمان جامعه صدا وسيماست كه بيشتر توليدات خود را براساس پاسخگويي و رقابت با برنامه‌هاي ماهواره‌اي ساخته است، اين عكس‌العمل رسانه ملي درجاي خود آن‌چنان تك‌بعدي شده است كه گاهي دربخش‌هاي خبري بدون آنكه پيش‌زمينه‌اي پيرامون خبري يااتفاقي يا حواشي آن كه در فلان شبكه ماهواره‌اي مطرح شده، تنها به جوابگويي مي‌پردازد، دراين ميان بيننده‌اي كه ماهواره ندارد تا از اصل ماجرا خبردار شود با پخش مطلب جوابيه به فلان برنامه شبكه ماهواره‌اي سردرگم مي‌شود كه اصل قضيه چه بوده است؛ به طورحتم چنين عملكردي ازسوي تنها رسانه فراگير وعمومي ملي باعث شبهاتي در ذهن مخاطبان مي‌شود و بدتر كنجكاوي آنها را برمي‌انگيزد، از سويي ديگر ارسال نصفه و نيمه خبري از رسانه ملي مي‌تواند مخرب هم باشد و منجربه برداشت‌هاي غلط در ذهن مخاطبان گردد و اينكه بيننده احساس كند صداوسيما هيچ احترامي براي او قائل نشده است، به‌ همين خاطر عمده اين افراد براي اينكه از اصل اخبار و اطلاعات آگاه شوند، به دنبال منابع مختلفي هستند كه براي‌شان خبر را بازگو نمايد و در اينجاست كه بازار شايعه‌سازي و سخن‌پراكني‌ها داغ مي‌شود كه البته دراين ميان سايت‌هاي خبري زرد و شبكه‌هاي ماهواره‌اي هم آتش آن را تندتر مي‌كنند و شايد خبرديگر با اصل آن تفاوت زمين تا آسمان پيدا كرده باشد. 

اصولاً يكي از فنون رسانه‌اي اين است كه قبل از ارائه خبر، ‌ابتدا پيش خبري از آن گفته مي‌شود تا ذهن مخاطب نسبت به آن آشنايي پيدا كند بعد ازآن جواب و تفسير و تحليل آورده مي‌شود اما گاه در بحث مقابله با شبكه‌هاي ماهواره‌اي آنقدر كارشناسان اخبار در صداوسيما سرگرم ديدن شبكه‌هاي ماهواره‌اي و پيدا كردن توجيه و پاسخگويي به شبهات آنها هستند كه فراموش مي‌كنند قسمت اعظم جامعه ديش ماهواره روي پشت بام ندارند و نمي‌دانند درشبكه‌هاي ماهواره‌اي چه چيزهايي گفته‌شده است. 

در واقع منبع اطلاعاتي آنها صداوسيماست چون تنها مرجع موثق و مطمئن اكثر خانواده‌هاي ايراني محسوب مي‌شود، بنابراين بايد به خوبي از سوي تلويزيون اقناع و ارضا گردند و به غير از تهيه فيلم‌هاي نمايشي و برنامه‌سازي در زمينه توليه و ارائه اخبار نيز بايد اين مسئله را مدنظر داشته باشند كه مخاطب نبايد احساس كند خبري كه از رسانه ملي به او مي‌رسد نصفه ونيمه است، حتي اگر هم اين گونه نباشد نبايد اين حس غلط به ذهن مخاطب متبادر شود كه حتماً فلان شبكه ماهواره‌اي خبر را درست و كامل ارائه مي‌كند ولي رسانه ملي اين گونه نيست، از سويي ديگر برخي تقليدهاي آشكار شبكه‌هاي مختلف تلويزيوني، خواه‌ناخواه باعث ترويج و تبليغ استفاده از ماهواره مي‌شود زيرا كساني كه ماهواره دارند مدام در محافل و مجالس از تقليد صد درصد و شباهت برنامه‌هاي تلويزيون با برنامه‌هاي شبكه‌هاي ماهواره‌اي مي‌گويند، بنابراين بعضاً خانواده‌اي كه ماهواره ندارند، متأثر از اين موقعيت احساس كمبود و خلأ دارند به‌خصوص نوجوانان و جوانان كه به دنبال شبيه‌سازي با همسالان و هم‌گروه‌هان خود هستند، براي‌شان اينگونه تداعي مي‌شود كه شبكه‌هاي ماهواره‌اي به نسبت شبكه‌هاي داخلي خلاق‌تر و مبدع‌ترند و برنامه‌هاي رسانه ملي را عمدتاً تقليدي و شبيه‌سازي شده مي‌دانند، البته ما به هيچ وجه نمي‌گوييم اين برنامه‌ها كه پاسخ به شبهات ماهواره‌هاست پخش نشود بلكه سخن آن است كه لطفاً با فرض اينكه هيچ كس خبر فوق را درشبكه ماهواره‌اي و سايت‌هاي فيلتر شده نديده، جواب آن را توليد و پخش كنيد چه آنكه عدم‌رعايت چنين اصلي خود به تبليغ غيرمستقيم ماهواره‌ها خواهد انجاميد.