همانطور كه در اوايل دفاع مقدس بسيجيان با كمترين امكانات و پشتيباني، با عزمي راسخ و نيتي الهي پا در مسير دفاع از مكتب و مملكت خويش گذاشته و كم كم به نيرويي تنومند تبديل شدند كه وجود آنان بر همزننده معادلات دشمن براي شكست انقلاب است، نخستين جشنواره فيلم دفاع مقدس نيز در سال ۱۳۶۲ و با كمترين امكانات در محوطه پارك دانشجو و تئاتر شهر برگزار شد تا هنرمندان اين عرصه بتوانند از طريق آثار خويش روايت كننده صادق حماسههاي رزمندگان در جبهههاي جنگ باشند.
به اين ترتيب اين جشنواره دورههاي بعدي خود را نيز از سر گذراند و دوره به دوره منسجمتر و نسبتاً پربارتر شد تا ناگهان پس از برگزاري دهمين دوره برگزاري جشنواره در سال ۱۳۸۴ و در تهران آنچه كه نبايد ميشد، شد و جشنواره دفاع مقدس به مدت پنج سال مهر داغ تعطيلي را بر پيشاني خود ديد.
تعطيلي جشنواره فيلم دفاع مقدس آن هم به مدت پنج سال درست همزمان با بازگشت و رشد فيلمفارسي در كشور و افول فيلمهاي ارزشي و دفاع مقدس همراه شد. بسياري از صاحب نظران اعتقاد دارند كه يكي از دلايل افول سينماي دفاع مقدس از سال ۱۳۸۴ به بعد، همين تعطيلي جشنواره فيلم دفاع مقدس بوده است.
تعطيلي جشنواره فيلم دفاع مقدس البته تنها به ركود و افول فيلمهاي اين ژانر محدود نشد، بلكه بر اساس اين شعر و اين اصل كه «ديو چو بيرون رود فرشته در آيد»، پس شكي نيست كه اگر فرشته نيز بيرون شود، ديو در آيد! يعني اينكه با حذف و برونرفت فيلمهاي دفاع مقدس از چرخه توليد و اكران، فيلمها و نگاه هايي فرصت ميدان داري و بازگشت به عرصه سينماي ايران را يافتند كه تفكري جز پول و گيشه، آن هم به هر قيمتي را نداشتند.
در اين سالها توليد قارچ گونه فيلمهاي ضعيف و سخيف از نوع كمديهاي آبگوشتي يا عشقهاي هندي از نوع مثلثي و مربعي (ذوزنقهاي مربوط به دوره اخير معاونت سينمايي است!) و اكران آثاري كه از حيث محتوا و حتي ديالوگ از چنان بيشرمي برخوردار بودند كه خانوادهها حاضر به تماشايشان نبودند، باعث شد تا سينماي ايران از مسير پاك دهه ۶۰ و ۷۰ به سراشيبي سقوط در دهه هشتاد كشيده شود و شمارش معكوس براي مرگ سينماي ايران آغاز شود. اما در چنين وضعيت وخيم و خطيري بود كه در سال ۱۳۸۹ «مديريت جديد بنياد فرهنگي روايت»، آب رفته را به جوي بازگرداند و با تصميمي به موقع وحياتي، حيات دو بارهاي به سينماي دفاع مقدس بخشيد.
اين تصميم كه همانا احياي دوباره جشنواره فيلم دفاع مقدس بود، به بازگشت دوباره اين جشنواره آن هم پس از پنج سال تعطيلي منجر گرديد.
به اين سان برگزاري يازدهمين جشنواره فيلم مقاومت (انقلاب و دفاع مقدس) در سال ۱۳۸۹ همچون يك شوك حياتبخش، باعث شد تا سينماي دفاع مقدس كه آخرين نفسهاي خويش را ميكشيد، جاني دوباره گرفته و فيلمسازان و تهيه كنندگان اين عرصه اميدوار شوند كه هنوز جايي هست كه آنها را ديده و حمايت كند.
البته سياستهاي بنياد فرهنگي روايت و انجمن سينماي انقلاب و دفاع مقدس، محدود به احيا و برگزاري مجدد جشنواره فيلم مقاومت نشد، چراكه اگر تنها اينگونه بود و در پس اين برگزاري، سياست و برنامه حمايتي مدون و مشخصي براي توليد فيلمهاي دفاع مقدس وجود نداشت، با عدم توليد اينگونه آثار، باز هم اين جشنواره دير يا زود رنگ تعطيلي به خود ميگرفت و امروز شاهد برگزاري دوازدهمين دوره آن نبوديم. اما برنامهريزي و استراتژي صحيح بنياد فرهنگي روايت مبني بر حمايت از فيلم هايي با موضوع انقلاب اسلامي و دفاع مقدس، باعث شد تا بخش سخت افزاري و نرمافزاري سينماي دفاع مقدس نيز فعال شده و فيلمنامه نويسان، تهيه كنندگان و كارگردانان با جديت و شور و شوق بيشتري به اين وادي گام نهاده و توليداتي را رقم بزنند كه با احتساب آنها بتوان با جرئت گفت كه سينماي دفاع مقدس نه تنها هنوز نمرده، بلكه هنوز زنده و پاينده است.
احياي جشنواره بينالمللي فيلم مقاومت البته بركات استراتژيك ديگري نيز براي سينما و فرهنگ اين سرزمين داشته و دارد.
از جمله اين بركات تلطيف فضاي سينماي ايران از طريق توليد و عرضه فيلم هايي با مضمون دفاع مقدس و ديگر مضامين ارزشي است كه ميتواند از سيطره يافتن كامل فيلمهاي غيراخلاقي و خنثي در سينماي ايران جلوگيري و از مرگ سينماي كشور جلوگيري نمايد، بخصوص اينكه ژانر سينماي دفاع مقدس، زير ژانرهايي مانند سينماي خانوادگي دفاع مقدس، سينماي كودك و نوجوان دفاع مقدس، سينماي طنز دفاع مقدس، سينماي مقاومت در كشورهاي اسلامي، سينماي سياسي دفاع مقدس و. . . را نيز در بر ميگيرد كه باعث افزايش دايره مضامين متنوع و در برگيرنده مخاطبان مختلف اعم از كودك، نوجوان، جوان و بزرگسال و ايراني و غير ايراني ميشود و از اين حيث ميتواند يك سبد متنوع محصولات سينمايي را براي مخاطبان ايراني و بينالمللي تدارك ديده و عرضه سازد.
همچنين سياستهاي جديد برگزاركنندگان اين جشنواره كه با تغيير عنوان جشنواره از «دفاع مقدس» به «مقاومت» تلاش نمودند تا مفهوم اين دفاع را در دايرهاي جهان شمول قرار دهند و تمام آثار مربوط به مقاومتهاي اسلامي و حتي جنبشهاي آزاديبخش جهان عليه مستكبران را كه توسط فيلمسازان ساير كشورها ساخته شدهاند، در اين جشنواره به نمايش بگذارند، دايره شركت كنندگان و مخاطبان جشنواره را از ايران به تمام جهان گسترش داد و شكلي بينالمللي به اين رويداد مهم سينمايي بخشيد.
به اين شكل حضور فيلمسازان مختلف جهان در اين رويداد از يك سو و حضور فيلمها و فيلمسازان سينماي دفاع مقدس در ديگر كشورها از ديگر سو، اين فرصت طلايي را براي سينماي ايران فراهم آورد كه با نگاهي فرامرزي، به ارتباطي گسترده با مخاطبان خود در جهان پرداخته و با ساخت و توليد آثاري كيفي تر بازارهاي فرهنگي و اقتصادي جديدي را در ديگر كشورها جستجو نمايد.
البته و صد البته سينماي دفاع مقدس همچنان با مشكلات عديده و آفتهاي مختلف از جمله بعضي سنگ اندازي ها، كج فهمي ها، تزويرها، فرصت طلبيها و بچه بازي ها! نيز روبهروست كه در مبحثي ديگر به شكلي جدي به آن خواهيم پرداخت.
