نمايشگاه طراحي خط نام حضرت علي (ع) از ۳۱ خرداد ماه در كاخ گلستان كار خود را آغاز كرده است. در اين نمايشگاه آثار طراحي خط اكرم هادي با موضوع نام حضرت علي(ع)در معرض بازديد قرار گرفته است. اين آثار براي اولين بار با تكنيك خودكارهاي رنگي اجرا شده است. در همين رابطه پاي صحبتهاي اكرم هادي نشستهايم تا از چند و چون روش جديدش طراحي خط و آثاري كه در نمايشگاه عرضه كرده است، بپرسيم.
خانم هادي! فعاليت هنري را از چه زماني آغاز كرديد؟ حدود ۲۵سال است كه كار ميكنم. اولين كارهايي كه در زمينه طراحي انجام دادم به قبل ازسال ۶۸ بازميگردد. شهرداري تهران در سال ۷۵ درخواست خريد آثارم را داد، اما به دلايلي قبول نكردم. بعضي از آنها در معرض ديد قرار گرفتهاند و بعضي هنوز به نمايش درنيامدهاند كه به صورت كتابي چاپ خواهند شد. حقيقتاً نطفه تشكيل اينگونه آثار به آن دوران برميگردد، به زماني كه طراحي وعنصر بياني خط اساس كارم بود، هرچند خيلي متفاوت با آثار آن سالهاست اما زمينه همه آنها خط و طراحي است. هر جا البته فعلاً كلمه خط را به كار ميبرم منظور عنصر خط است نه نوشتار، بنابراين ميتوانيم بگوييم زمينه كارهاي حضرت علي(ع) از همان زمان ريخته شده كه عنصر خط غالب كارهايم بوده با توجه به جستوجويي كه در عالم خط و طراحي انجام شده است، در اين زمان ظهور كردهاند. سال ۷۲ من يكسري دفرمههاي اسب كار كردم كه با خودكار كشيده شده بود، بسيار ظريف و حجم گونه. تجربه كار با خودكار مربوط به قبل از سال ۷۲ ميشود، تازگي اين آثار تنها به دليل استفاده از خودكار نيست بلكه ساختارشكنياي كه در خط سنتي انجام شده و توانمندياي كه در هنر طراحي است و انرژي سرشاري كه در كلمات نهفته است، ميتوان در بينهايت درجه به كار گرفت و تسخير كرد و هنوز دامنه آن برايم بعد از بيش از هزار عددكه از اين نام مبارك كار كردهام باز است. با مركب هم كار كردهام و ويژگي كار آب مركب هم خطي بود. براي شروع اين نمايشگاه ۵-۴ سالي است كارها را جمعآوري ميكنم كه شروع كار نام مبارك حضرت علي (ع) بود. در آثار اين نمايشگاه نام حضرت علي (ع) طراحي ميشود... در نقاشي خط هنرمند خوشنويس در عالم نقاشي جستوجو ميكند و ميتوان گفت پايه نقاشيخط خوشنويسي است و يك هنرمند خوشنويس به مرور زمان ويژگيهاي رنگها و مؤلفههايي كه خط را وارد عالم رنگ ميكند، ميسازد، اما در مورد طراحي خط، فضا كاملاً متفاوت است نه به مكتب سقاخانه باز ميگردد نه به نقاشيخط. درست است كه در مكتب سقاخانه هم از خط نوشتاري استفاده ميشود ولي فضانقاشانه است، اما در اينجا طراحي اساس است. خودكار اثرش كاملاً خطي است و در اين هنر از نوك خودكار استفاده ميشود و سطوح را هم خط ايجاد ميكند. طراحي خط قابليت زيادي دارد و فرصتها براي حركت روي كاغذ بيشتر است اما در عين حال نياز به دقت زيادي دارد. خط نوشتاري براي اينكه قابليت خودش را به دست بياورد و در فرمهاي عديده خود ظهور كند، بايد تقويت شود، بنابراين بايد به ارزش فرمهاي بهوجود آمده پي برد، نياز به استفاده از شهود و شعور باطني دارد، به اين صورت كه شما بايد از قبل روي اين مسئله تحقيق كرده باشيد و با يك ذهن قوي و شهودي وارد اين فضا شويد تا بتوانيد كار را هدايت كنيد. سطوح ايجاد شده توسط خط بايد در خدمت كل فضا قرار گيرند، به نوعي نياز به آموختههاي هنر مدرن است. تنها با آگاهي از هنر سنتي نميتوان تركيب بندي را كه فرمها حجم گونه ميشوند، هدايت كرد، فرمهاي فضايي كه به دليل سايهروشنهاي دقيق ايجاد شدهاند، ميتوان در فضاي سه بعدي چرخاند و نيزداراي ظرافتهاي هنر نگارگري هستند. دقتي كه در هنر نگارگري وجود دارد از ويژگيهاي آن است، به قول استاد محترم منوچهر مغاري اين فرمها خلاق و جديد و داراي امكان گسترش به فضاهاي وسيعتري هستند و ميتوانند براي دانشجويان در رشتههاي مختلف تجسمي مرجع و رفرنس باشند.
تفاوت اصلي طراحي- خط با نقاشي- خط از نظر شما چيست؟ طراحي- خط با نقاشي – خط بسيار متفاوت است. يك دليلش اين است كه زماني كه خط طراحي ميشود، فرمهايي كه حاصل ميشوند فرمهاي اوليه نيستند بلكه اساس كار هستند و عنصر اساسي در طراحي خط عنصر خط است و سطح وحجم از عنصر خط زاده ميشوند. در حالي كه نقاشيخط اساس كار بر سطح و رنگ و هنرمند خوشنويس دراين حيطه جستوجو ميكند و با آشنايي با مباني هنر نقاشي بسيار موفق ميباشد. معمولاً در هر هنري ما طراحي اوليه داريم اما در اينجا طراحي خط اصل كار است و پايه كار آن ذهنيتي است كه پيش از آن وجود داشته است. به اين معني كه طراحي- خط پايان كار است، بنابراين ما براي ايجاد اين فضا بايد اين طرحها را در ذهنمان داشته باشيم يا آنقدر در عالم نقوش وفرم سير كرده باشيم تا بتوانيم آنها را به ظهور برسانيم و براي ايجاد اين كار حتماً بايد اشراف به نقاشي و مجسمهسازي، حجم، نگارگري و خوشنويسي وجود داشته باشد. خوشنويسي به شكل سنتي در اين كارها وجود ندارد. در اين كارها قالبهاي سنتي خوشنويسي به هم ميريزد و فرمي جديد ساخته ميشود. آثار اين نمايشگاه به نوعي بدعتي در عرصه خط بود كه من نام طراحي- خط را بر آن گذاشتم.
يعني پيش از اين طراحي خط كار نشده بود؟ به اين شكل منجسم و كاري با عنوان طراحي- خط نه، البته به شكلي كه من ارائه دادم، به شكلي كه در خود كامل و در برگيرنده هنرهاي تجسمي باشد؛ زماني كه نقاشيخط طلوع كرد و قالبهاي خط سنتي شكسته شد و از خط در عالم نقاشي استفاده شد. در آن زمان اين كار را خوشنويس انجام ميداد و يك خوشنويس مبدع نقاشيخط شد به جز مواردي، اما در اين آثار پايه خط خوشنويسي نيست، طراحي است، يعني شما بايد طراح و نقاش باشيد و نيز عرصههاي ديگر هنرهاي تجسمي را تجربه كرده باشيد و خوشنويس بودن الزامي نيست، ولي آگاهي كامل به همراه جستوجوي عملي دراين هنر نياز است. بايد باآگاهي ساختارشكني شود در غير اين صورت بيريشه، ضعيف و بيهويت است. در نقاشيخط به مفهوم عبارت به شكلي كه در آثار خوشنويسي است توجهي نميشود بلكه فضاي موسيقايي اثر مورد توجه است اما در طراحي خط در هر صورت يك المانهايي وجود دارد كه بيننده را به يك مفهوم راهنمايي ميكند. در مورد آثار حضرت علي (ع) شايد در جاهايي انتزاعي هم بشود اما مفهوم را از دست نميدهد.
به غير از خوشنويسي با خودكار آيا در ساير هنرها هم سابقه فعاليت داشتهايد؟ در زمينه هنرهاي ديگر در مجسمهسازي هم كار كردهام. در اين زمينه طرحهاي زيادي دارم اين سابقه ساخت مجسمه در سال ۷۲ در آثار اين نمايشگاه هم ادامه دارد زيرا اين آثار هر كدام يك مجسمه هستند؛ نقاشي و طراحي نقش برجسته و تصويرگري.
چه شد كه نام حضرت علي (ع) را انتخاب كرديد؟
جواب دادن به اين سؤال خيلي سخت است زيرا يكسري احساسات درونياي وجود دارند كه قابل بيان نيستند. در ارتباط با حضرت علي (ع)، بايد بگويم در رؤياهايم در گذشته اين دوران را درك كرده بودم، شايد كه تقدير بوده است. عواملي كه در سالهاي گذشته داشتم شرايطي را به مرور ايجاد كرد و طي فرآيندي من اين مسير را شروع كردم.
استقبال از نمايشگاه به چه صورت بوده است؟ استقبال خيلي خوب بوده است.
آثارتان در اين نمايشگاه براي فروش هم هست؟
نه، تنها براي نمايش است.
رشته تحصيلي خودتان چه بود؟
نقاشي.
برگزاري نمايشگاه سخت نبود؟
كاخ گلستان، همكاري خوبي با من داشت و مراحل آن برايم به راحتي گذشت.
نمايشگاه تا چه زماني ادامه پيدا ميكند؟
نمايشگاه تا ۱۴ تير ادامه دارد. اين آثار در قالب يك كتاب در دست انتشار است، به نام آثار طراحي خط نام حضرت علي (ع) كه در آن حدود ۱۳۰ اثر با چاپ نفيس منتشر ميشود.
