آنچه مشخص است سهل الوصول بودن اين تكنولوژي است و به دليل هزينه پايين و البته در اختيار گذاشتن امكانات بيشتر مورد استقبال قرار گرفته است، بنابراين گزارش طي ۱۰ سالي كه از آغاز جريان توليدات ويدئويي در كشور ميگذرد سازمان صدا و سيما بنا به ضرورتهاي احساس شده مبني بر توليد فيلمهاي ايراني و اينكه توليدات سينماي ايران پاسخگوي نيازهاي تلويزيون نبود، فعاليت گستردهاي را در زمينه ساخت فيلمهاي تلويزيوني آغاز كرد و در پي آن مؤسسه رسانههاي تصويري و بخش خصوصي نيز پا به اين عرصه گذاشت. «محمدرضا عباسيان» مديرعامل مؤسسه رسانههاي تصويري و دبير اولين جشنواره بينالمللي فيلمهاي ويدئويي تهران در گفتوگو با ما، درباره ضرورت گسترش آثار ويدئويي و همچنين ديجيتال ميگويد: حركت به سمت ديجيتال و ويدئو اجتنابناپذير است چرا كه سينما را به احاطه خود درآورده است. امروزه در بسياري از كشورهاي غربي فيلمهاي سينمايي با فرمت ويدئويي توليد ميشوند و حتي اكران برخي فيلمها در امريكا و اروپا به صورت ديجيتال صورت ميگيرد. ميتوان گفت فيلمهاي ۳۵ ميليمتري در حال منسوخ شدن هستند. دوره نگاتيو و فيلمهاي ۳۵ ميليمتري رو به پايان است وعصر ديجيتال و ويدئو آغاز شده، به همين دليل اين امر در كشور ما رو به گسترش است و توليدات تلويزيوني ما را در بر گرفته است.
انقلاب در پخش فيلمها
در گذشته اگر فيلمي قرار بود در ۱۰۰ سينما نمايش داده شود بايد ۱۰۰ نسخه ۳۵ ميليمتري تهيه ميشد اما امروزه اين اتفاق با روشهاي جديد پخش ديجيتال رخ ميدهد كه ميتوان از آن به عنوان يك انقلاب در پخش فيلمها نام برد. محدوديتهايي كه در استفاده از دوربين ۳۵ ميليمتري وجود دارد در ويدئو به هيچ عنوان نيست. بارها شنيده ام كه بزرگان سينماي ايران كه به تازگي سمت ويدئو و ديجيتال آمدهاند، گفتهاند «غبطه ميخورم براي سالهاي طولاني كه اين فرصت را از دست دادهام.»
توجه مديران به كميت
توليد فيلمهاي ويدئويي و ديجيتال به دلايلي مانند نياز رسانه ملي به فيلم ايراني و نياز شبكه نمايش خانگي افزايش چشمگيري داشته است، يعني بيش از ۳۰۰ فيلم ويدئويي طي سال توليد ميشود. اين عرصه بسيار جدي و قابل رقابت در سراسر جهان است اما به همان اندازه كه فيلمهاي ويدئويي و تلويزيوني افزايش كمي داشته به لحاظ كيفي رشد نداشتهاند. مديران به كميت بيشتر توجه كردند و از كيفيت غافل شدند. هرچند در بين آثار ويدئويي ميتوان فيلمهاي ارزشمندي را نيز ديد اما تعداد اين فيلمها پايين است. دبير اولين جشنواره بينالمللي فيلمهاي ويدئويي تهران درباره فوايد اقتصادي فعاليت درعرصه ويدئو، بيان ميكند: ساخت فيلم در فرمت سينمايي هزينه بالايي دارد و يك فيلمساز با هزينه كمتر از ۴۰۰ ميليون تومان نميتواند فيلم بسازد، اما ميتوان به وسيله ويدئو با هزينهاي حدود ۶۰ ميليون تومان يك فيلم ساخت. اين امر سبب ورود بيشتر جوانان خلاق و با استعداد به عرصه فيلمسازي است.
بياهميتي حضور فيلمسازان بزرگ در عرصه ويدئو مديرعامل مؤسسه رسانههاي تصويري درباره كمبودهايي كه در اين عرصه وجود دارد و همچنين عدم تمايل فيلمسازهاي بزرگ براي حضور در دنياي ويدئو ميگويد: برگزاري جشنواره فيلمهاي ويدئويي در صورتي كه سالها از توليد فيلم ويدئو در كشور ميگذرد، مهمترين اتفاقي است كه نشان از توجه به اين آثار دارد. اينكه فيلمسازان بدانند ويدئو جدي گرفته ميشود، به مرور به سمت آن خواهند آمد. هرچند نگاه عام اين است كه عوامل حرفهاي ويدئو را جدي نميگيرند اما با اعمال نگاه تخصصي به آثار ويدئويي در جشنواره فيلمهاي ويدئويي تهران به طورحتم تمايل فيلمسازان بيشتر خواهد شد.
فيلمهاي «شونه تخم مرغي!» دو نوع آثار ويدئويي وجود دارد؛ ابتدا آثاري كه در تلويزيون توليد ميشوند و مخاطبان بيشتري دارند. بهتر است مديران رسانه ملي در جهت افزايش كيفي آثار تلاش كنند اما در مورد فيلمهايي كه در شبكه نمايش خانگي توليد ميشوند و عنوان «شونه تخم مرغي» را گرفتهاند بايد گفت اين آثار به هيچ عنوان قابل دفاع نيستند و در جايگاهي كه بتوان براي آنها جشنواره ايجاد كرد، نخواهند بود. آثار فوق تنها براي كسب درآمد توليد ميشوند. اين سؤال پيش ميآيد چرا سطح سليقه مخاطب تا اين حد تنزل پيدا كرده كه به ديدن چنين فيلمهاي سخيفي تن ميدهند؟ بايد ارزيابي كارشناسانه صورت گيرد كه اقدامات چه افرادي سبب شده تا سطح سليقه مخاطبان تا اين حد پايين آيد؟ بازيگران طنزهاي سخيف ويدئويي از كجا آمده و شناخته شده اند؟ اين مسائل بايد آسيب شناسي شود.
رانده شدن نگاتيو به حاشيه
همچنين «كيوان كثيريان» منتقد سينما، سردبير سايت خبرآنلاين و عضو هيئت مديره خانه سينما، در گفتوگو با ما به تحليل و بررسي آثار ويدئويي ميپردازد و ميگويد: معتقدم با پيشرفت تكنولوژي در سينما، ويدئو و ديجيتال گسترش بيشتري پيدا كرده است و با توجه به سهولت و آساني، امكاناتي كه در اختيار سينماگران قرار ميدهد و همچنين تكنولوژي برتري كه به سينما تزريق كردهاند بيشتر مورد توجه قرار گرفته است.
سينما با نگاتيو و فرمت ۳۵ ميليمتري همچنان وجود دارد اما طبيعي است محدوديتها و سختيهايي دارد و با وجود امتياز و محاسن، به مرور به حاشيه رانده ميشود. در شرايط فعلي زمان از اهميت بسياري برخوردار است و امكانات در دسترس فيلمساز براي تصويري كردن تفكراتش بيشتر در سينماي ديجيتال و ويدئو موجود است، به همين دلايل در سالهاي اخير سينماي ديجيتال و ويدئو با استقبال بيشتري رو به رو شده است، البته ديجيتال بخش ديگري از سينما محسوب ميشود و طبيعي است كه با پيشرفت جامعه حركت به سمت ديجيتال گسترش يابد.
تمام شدن بازي به نفع ديجيتال و ويدئو در نهايت بايد گفت چارهاي جز رفتن به اين سمت نيست زيرا امكانات بيشتري دارد و زمان كمتري از فيلمساز گرفته ميشود، هرچند سينماي ۳۵ ميليمتري نيز محاسني دارد كه با در نظر گرفتن سود و زيانها بازي به نفع ديجيتال و ويدئو تمام خواهد شد. اين منتقد درباره كيفيت آثار ويدئويي ميگويد: كيفيت اين گونه آثار به فيلمساز مربوط ميشود؛ اينكه چه كسي و با چه ميزان از توانايي يك فيلم ويدئويي را ميسازد. به يقين اگر يك كارگردان خوب سينمايي بخواهد فيلمي ويدئويي بسازد، نتيجه قابل توجهي حاصل خواهد شد. مديوم براي ميزان كيفيت چندان تعيين كننده نيست بلكه ميزان توانايي كاربري كه پشت اثر ايستاده حائز اهميت است.
كيفيت فيلمسازي ويدئويي ما و آنچه به عنوان تله فيلم ساخته ميشوند به كارگردان و سازندگان اثر مربوط ميشود. نگاه به تلهفيلمها به گونهاي است كه افراد بيشتري با مهارت پايين ميتوانند تلهفيلم بسازند و طبيعي است. افرادي كه مهارت كمتري دارند كيفيت آثارشان نيز پايين خواهد بود. اگر عوامل حرفهاي يك كار تلويزيوني را در دست گيرند، به يقين نتيجه خوبي حاصل خواهد شد، بنابراين ميزان كيفيت چندان به مديوم بستگي ندارد و بلكه فيلمنامه، كارگرداني و بازيهاي خوب يك اثر را ارزشمند ميكند.
