جنگ در كرمانشاه هنوز تمام نشده و مردم غيور و صبور اين ديار هنوز طعم تلخ تجاوز را در خارش پاهايي كه نيست و حركت دست هايي كه در تل خاك هاي اطراف مناطق عملياتي «شاخ شمیران»، «بیزل»، «بیماروک»، «چارزبر» و«شيخ صله» جامانده است، مي چشند. صداي انفجار، گرد و خاك و موج ترس ناشي از اينكه هر قدمي مي تواند آخرين قدم باشد براي عشاير گله دار و مردم كوچ رو كرمانشاه حس قريبي نيست آن ها هر روز با اين فكر كه ممكن است گامي از پس گامشان نباشد و فردايي از پس امروزشان روزگاي مي گذرانند. طبق آمار منتشره وزارت دفاع سال گذشته نزديك به ۶۰۰ هزار قطعه مين از زمين هاي مرزي كشور از جمله استان هاي ایلام، خوزستان، کرمانشاه، آذربایجان غربی و کردستان جمع آوري شده است اما به نظر مي رسد ميزان يادگاري هاي سال هاي دفاع مقدس بسيار بيش از اين رقم باشد. بر طبق همين آمار رسمي در سال ۱۳۸۹، ۴۳ نفر و در سال قبل از آن يعني در سال ۸۸ بر اثر انفجار مين ۶۱ نفر از پرسنل نيروهاي مسلح و يا افراد غير نظامي در اثر عبور از ميادين مين و برخورد با مهمات عمل نكرده بازمانده از سال هاي دفاع مقدس، شهيد و زخمي شده اند و آمار سال ۱۳۹۰ هنوز رسما اعلام نشده است. بر طبق اين آمار بطور متوسط سهم كرمانشاه از تلفات اين يادگاري هاي ناخوشايند جنگ بيش از ۵۰ درصد آمار بوده است و اين آمار بيشتر شامل انفجار در مناطق عملياتي و ميادين تحت پاكسازي است و از آمار كشته و يا مجروحين غير نظامي بومي و يا عبوري از مرزهاي استان و همچنين خسارت مالي اين اتفاقات اطلاع دقيقي در دست نيست.
زندگي روي لبه تيغ
کرمانشاه به دلیل داشتن خط مرزی طولانی با کشور عراق،به يكي از آلوده ترين مناطق کشور تبدیل شده است و به رغم تلاشهای فراوان دولت و نیروهای نظامی، همچنان این زمین های آلوده به مین، جان بسیاری از هموطنان را تهدید می کند.
انفجار چندين مين در طي هفته هاي گذشته و كشته و زخمي شدن چند تن از مهندسان گردان تخريب و پاكسازان ميادان مين استان كرمانشاه، بازهم نظرها را به سمت اين يادگاري هاي نا مبارك هشت سال جنگ تحميلي جلب كرد تا مسئولان يادشان باشد براي پاكسازي یک میلیون و ۶۲۰ هزار و ۹۱۸ هکتار زمين هاي مرزي آلوده به مين و گلوله هاي عمل نكرده بازمانده از جنگ، بايد فراتر از تقويم و برنامه ريزي پیش بروند و از روي عشق و تعهد روند اين پاكسازي را شتاب بخشند.
در سالهای گذشته، خبر انفجار مین های به جا مانده از هشت سال دفاع مقدس کمتر به گوش می رسید، ولی چند صباحی است که شاهد افزایش تلفات در میدان های مین در مرزهای غربی کرمانشاه هستیم و دو انفجار در میادین مین "قلعه سبزی" و "ولدکشته" در منطقه سومار از توابع قصرشیرین از جمله اين اتفاقات بود که در این انفجارها دو نفر از نیروهای پاکسازی میدان مین به شدت زخمی و يك نفر (احمد توانا) نيز در حين پاكسازي ميادين مين در منطقه مرزي كاني شيخ از توابع اسلام آباد غرب به درجه رفيع شهادت نائل شد.
دامپروري و كشاورزي در مرزهاي كرمانشاه درحال فراموشي است زيرا بر اثر وجود مین های به جای مانده و مدفون در مرزهای غربی کرمانشاه، به ویژه در منطقه سومار و نوار مرزی ایران و عراق، جان بسیاری از عشایر کوچرو و گله داران هر روز در حال تهدید است و از اين رو روز به روز از تعداد گله هايي كه براي چرا به سمت مناطق مرزي مي روند كاسته مي شود. كشاورزي نيز به شغل پر خطر در اين منطقه تبديل شده است زيرا با هر حركت تيغه هاي خويش در خاك مرطوب، ممكن است بذري كه سال هاي پيش به دست مزدوران بعثي كاشته شده شكوفا شود و چشمي، پايي، دستي و يا جاني را بستاند.
یکی دیگر از مشکلات در حین وقوع حادثه در مرزهای قصرشیرین و يا در منطقه شیخ صله از توابع شهرستان ثلاث باباجانی، نبود مرکز درمانی و امکانات کافی برای امدادرسانی سریع به مجروحان این قبیل حوادث است، زيرا شیخ صله به دلیل صعب العبور و کوهستانی بودن، مشکلاتی در پاکسازی مین برای نیروهای نظامی و تخریب به وجود آورده است، ولی با این حال کار پاکسازی مین این بخش عملا پایان پذیرفته است.
مردم اين منطقه مي گويند، در صورتی که مصدوم حالتی اورژانسی داشته باشد یا باید به شهرستان سرپل ذهاب منتقل شود یا اینکه به مرکز استان مراجعه کند.
تقويمي كه باطل شد
طبق تقويم کاري وزارت دفاع اراضي آلوده به مين بايد تا پايان سال ۱۳۸۹ پاک سازي مي شد اما اين تاريخ به سال ۹۰ موکول شد.
اين ها سخنان نماينده کرمانشاه و نائب رئيس کميسيون حقوقي - قضايي مجلس است كه با گلايه از روند كند پاكسازي اراضي آلوده به مين اين استان و انتقاد از تعلل دستگاه های مسئول، مي گويد: هرچند تلاش ها در جهت پاكسازي اراضي و ميادين مين در دوران وزارت سردار وحيدي سير صعودي داشته اما متاسفانه با وجود تلاش وزارت دفاع و سازمان هاي مرتبط هنوز وعده هاي پاک سازي مناطق آلوده به مين محقق نشده است.
فرهاد تجري درباره روند پاکسازي مناطق آلوده به مين در غرب کشور مي افزايد: اگرچه سختي کار و شرايط خاص بر مناطق آلوده به مين از سرعت پاک سازي مناطق آلوده کاسته است اما اين دليلي براي کوتاهي در اين امر نبايد باشد.
وي در اين باره که وزير دفاع در اين کنفرانس اعلام کرده که مرزهاي ايران تا پايان امسال از «مين» پاک مي شود، خاطرنشان مي كند: پس از اين که اين وعده محقق نشد با پي گيري نمايندگان و مسئولان استان سردار وحيدي در نشستي خبري اعلام کرد در پايان نيمه اول سال ۹۱ اراضي آلوده به مين استان پاک سازي مي شود بنابراين با توجه به سخنان آقاي وحيدي اين کار تا پايان امسال (۱۳۹۱) به تعويق افتاده است.
تجري باي اشاره به اينكه کرمانشاه آلوده ترين استان کشور به مين است ياد آور مي شود: وزارت دفاع بايد به تقويم کاري خود متعهد باشد زيرا علاوه بر شهيد و زخمي شدن تعدادي از نيروهاي گردان هاي تخريب و شركت هاي خصوصي فعال در بخش پاكسازي مين، متاسفانه اواخر سال گذشته تعدادي از شهروندان و ساکنان مناطق مرزي نيز در حادثه انفجار مين شهيد و مجروح شدند.
نقشه معبر گمشده ؟!
بر طبق گزارش دفتر پاكسازي مين سازمان ملل هر۲۲ دقیقه در سراسر جهان یک نفر بر اثر برخورد با مین، کشته یا مجروح می شود. با نگاهي عميق به اثرات اين اتفاق مي توان با صراحت گفت: «اين تله انفجاري بيشتر از آن كه اثرات جنگي و نظامي در پي داشته باشد، اثرات مخرب روحي و اجتماعي متعدد با خود به همراه مي آورد».
بر طبق ماده ۱-۷ پيمان نامه جهاني منع استفاده از مين هاي ضد نفر هر كشور موظف است در گزارش هاي ساليانه خود به سازمان ملل، محل تمامي مناطق مين گذاري شده و آلوده در حيطه كشور خود را ذكر نمايد.اين گزارش ها حاوي اطلاعاتي در خصوص نوع مين هاي ضدنفر و زمان دقيق عمليات مين گذاري مي باشد. كميته خلع سلاح سازمان ملل (DDA) دستورالعمل هايي را در اين راستا تهيه كرده است كه در آنها به قالب و شكل گزارشاتي كه بايد تهيه شوند و زمان بندي برنامه ها برچيدن اين مين ها نيز ذكر شده است.
در همه دنيا و پس از وقوع جنگ ها طرفين درگير پس از ترك مخاصمه به مبادله نقشه مناطق مين گذاري شده و كمك به برچيدن اين مين ها از مناطق غير نظامي و عمق خاك طرفين اقدام مي كنند اما ظاهرا شرايط درجنگ ايران - عراق متفاوت بوده است زيرا پس از پايان جنگ تحميلي و در بازه زماني بسيار كوتاه رژيم بعث به علت ناتواني در كسب اقبال عمومي جهاني نسبت به عراق كه در سال ۱۹۸۰ وجود داشت و همچنين وقوع جنگ خليج (حمله نظامي عراق به كويت و واكنش ناتو به اين حمله) بسياري از اسناد و مدارك جنگ تحميلي و سال هاي دفاع مقدس از بين رفت و امروز نيروهاي مخلص و جهادگران گردان هاي تخريب سپاه و ارتش بايد بر پايه دانش بومي، خاطرات اغلب گنگ و پراكنده رزمندگان از مناطق مين گذاري شده و معابر پاكسازي شده در مناطق عملياتي و يا بر اساس آزمون و خطا به جست و جو و پاكسازي ميادين مين در مناطق مرزي بپردازند و همين معضل شايد يكي از دلايلي است كه باعث شده پس از گذشت بيست سال از پايان جنگ وزارت دفاع تنها موفق به پاكسازي دو ميليون و۲۱۰ هزار و ۵۰۰ هكتار (يعني نزديك به دوسوم مناطق مين گذاري شده) از اين اراضي آلوده مرزي شوند و هنوز بيش از يك ميليون و ۶۲۰ هزار هكتار اراضي آلوده به مين در كشور وجود دارد.
