انگار قرار نیست لب های ترک خورده این زمین، آب به خود ببیند! باران ببارد یا نبارد، سهم مردم این دیار تشنگی است و دلخوشی شان دوامی ندارد. درست زمانی که تصور می رود پس از تحمل ۱۵ سال خشکسالی، زمین های کشاورزی شان سیراب شود و جان تازه ای بگیرد خبرهایی حاکی از شکستن یا آسیب دیدن سدها و بندهایی که منبع مهمی برای ذخیره آب استان است منتشر می شود. هنوز چند روزی از شکستن سد راین کرمان و خسارت چند میلیونی آن نگذشته بود که سد مدوارات شهر بابک این استان که از شروع آبگیری اش سه سال هم نمی گذرد، آسیب دید و آب را از لب کویر و کویرنشینان گرفت.
*****
قطره قطره جمع گردد وانگهی...
در حدود سه سال پیش، سد مدوارات شهر بابک با اعتباری بالغ بر ۴۳ میلیون تومان و با حجم آبگیری ۵ هزار متر مکعب برای تغذیه منابع آب زیرزمینی توسط اداره کل منابع طبیعی استان کرمان احداث و آبگیری شد. به دلیل کمبود بارش باران در استان این سد ذخیره چندانی نداشت، اما از سال گذشته که میزان بارندگی افزایش قابل ملاحظه ای یافت، سد مزبور که از نوع بند سیمانی بود به عنوان یکی از منابع مهم ذخیره آب بخش کشاورزی و صنعت مورد استفاده قرار گرفت، تا اینکه در اولین ماه بهار امسال ایجاد حفره ای در عمق سه تا چهار متری بدنه آن، نه تنها قطرات جمع شده را از خاک تشنه شهرباابک گرفت، بلکه سدهای دیگر سر راه رودخانه را پر از گل و لای کرد و میلیون ها تومان هم خسارت بر جای گذاشت. به هر حال پس از شکستن سد راین و خسارات جبران ناپذیری که به بار آمد، مردم این استان انتظار بررسی علل وقوع این مورد را داشتند تا شاید با توجه به اهمیت وجود سد در این منطقه کویری، دیگر شاهد چنین اتفاقی نباشند!
کارشناسان اهمال کرده اند!
در مورد علت شکستگی دیواره سد مدوارات که البته معاون امورعمرانی استانداری کرمان معتقد است به جای سد باید آن را بند سنگی- سیمانی نامید، نظرات گوناگونی ارائه شده است. در کارشناسی های اولیه که درخصوص علت وقوع این حادثه انجام شده اعتقاد بر این است که در هنگام احداث این سد کم توجهی هایی صورت گرفته و حفره هایی که احتمالا مربوط به قناتی است که سد در بالادست آن واقع است، نادیده گرفته شده و پس از آبگیری، آب وارد شده به این حفره ها درعمق چهار متری، این مشکل را ایجاد کرده است. چندی پیش حمید افضلی فرماندار شهرستان شهر بابک نیز در خصوص علت این شکستگی گفت: سوراخ هایی در کف سنگی سد وجود داشته که با خاک پر و پنهان شده بوده و به مرور زمان و با جمع شدن آب در این حفره ها، سوراخی ایجاد شده که باعث تخلیه و هدر رفت آب های پشت سد شده است. وی با بیان اینکه کارفرمای احداث این سازه، منابع طبیعی استان بوده و ناظرین و مشاوران پروژه نیز توسط همین ارگان تعیین شده اند گفت: باید ارزیابی های لازم صورت بگیرد تا مشخص شود کدامیک از عوامل در بروز این اتفاق مقصر بوده اند.
خسارت ندید اما زد!
طبق بررسی های انجام شده، سوراخ شدن این سد خسارت جانی نداشته است و بنا به گفته فرماندار شهر بابک، سازه این بند سنگی- سیمانی در اثر نشت آب هیچ خسارتی ندیده و کاملا سالم است اما بر اثر جاری شدن آب از حاشیه این بند در حدود ۲۰۰ میلیون تومان به درختان موجود در مسیر حرکت آب خسارت وارد شده و علاوه بر آن، تخلیه آب این بند سنگی-سیمانی از حفره ایجاد شده در زیر پی بند با سرعت ۵۰۰ لیتر بر ثانیه، با تخریب یک قنات موجود در محل، به کل تاسیسات آبیاری تحت فشار موجود در آن مسیر و شبکه آبیاری قطره ای و کشاورزی روستای لاکوسه دار مدوارات نیز خساراتی وارد کرد. همچنین در اثر جاری شدن آب این سد، چهار سدی که در طول مسیر این رودخانه بوده را پر از گل و لای و رسوبات و عملا از حوزه کارکردی خارج کرده است! این در حالی است که مسئول آبخیزداری اداره منابع طبیعی شهر بابک با بیان اینکه از نظر ما در اثر سوراخ شدن این سد خسارت چندانی وارد نشده است گفت: سدهای موجود در این مسیر هیچ مشکلی ندارند و جهاد کشاورزی در مورد تخریب سیستم آبیاری تحت فشار در محدوده این سد نیز در حال کارشناسی برای تعیین میزان خسارت است. گویا دستگاه های اجرایی مربوطه تاکنون میزان خسارت وارده به تاسیسات زیربنایی آب، یک رشته قنات،درختان گردو و زمین های کشاورزی منطقه را ۲۱۰ میلیون تومان برآورد کرده اند که ۱۲۰ میلیون تومان آن توسط کارشناسان مدیریت بحران تایید شده و بقیه در دست بررسی است.
