انتخابات مجلس شوراي اسلامي چند روز ديگر برگزار ميشود. مردم به پاي صندوقهاي رأي ميآيند و با رأي خود كانديداهاي نمايندگي مجلس شوراي اسلامي را انتخاب ميكنند. انتخابات تمام ميشود اما تا چند روز و شايد هم چند هفته مخاطبان سيما شاهد گزارش عملكرد سازمان صدا و سيما در خصوص انتخابات خواهند بود؛ گزارشي كه در آن از زبان مسئولان صدا و سيما بر عملكرد موفق صدا و سيما در ايجاد شور و هيجان انتخاباتي تأكيد ميشود، از هزاران ساعت برنامه توليد شده راديويي و تلويزيوني درخصوص انتخابات سخن گفته ميشود، بر نقش بيبديل اين رسانه در تهييج افكار عمومي تأكيد ميشود و...
همين حالا كه در حال مطالعه اين يادداشت هستيد، اگر به سراغ كنترل تلويزيون برويد و در ميان شبكههاي تلويزيوني جست و جويي كوتاه انجام دهيد، قطعا در چند شبكه با برنامههايي انتخاباتي مواجه ميشويد اما كيست كه نداند برنامهسازي بيش از آنكه بر عنصر «حجم» متكي باشد، امري خلاقه است. ممكن است در خصوص يك موضوع اجتماعي، سياسي، فرهنگي و هنري دهها ساعت برنامه توليد شود اما حاصل كار حتي اثر يك كليپ تصويري كوتاه يا حتي يك فريم عكس را هم نداشته باشد. اين رويهاي است كه متأسفانه در خصوص مناسبتهاي خاص در تلويزيون به شدت ديده ميشود و به جاي آنكه برنامهها آثاري كيفي و مؤثر باشند، حجم فراواني از كميت بياثر هستند كه متأسفانه شوري در مخاطب ايجاد نميكنند.
در فاصله زماني يك هفتهاي باقيمانده به برگزاري انتخابات مجلس، شبكههاي مختلف سيما هم برنامههايي جديد به اين مناسبت تدارك ديدهاند و هم برنامههاي ديگر خود را متناسب با اين ايام تغيير دادهاند. در يكي از اين برنامهها، مجري توانا و شيرينسخن هر روز به يكي از مناطق تهران ميرود و با قرار دادن ميزي در وسط يكي از معابر، مردم را به نشستن پشت ميز در كنار خودش و بحث و گفت و گو دعوت ميكند. در يكي از قسمتهاي اين برنامه خلاقانه! موضوع «منفعتطلبي» مورد بحث و بررسي قرار ميگيرد و از آدمهاي مختلف در خصوص منافع آنها سؤال ميشود. شهروندان عزيزي كه در اين برنامه حاضر شدهاند، به طرح ديدگاههاي خود در خصوص منفعتطلبي ميپردازند. از ديد آنها منفعتطلبي چيز بدي نيست و آدمها بايد به دنبال منافع خود باشند و كاري را انجام دهند كه تأمينكننده منافع آنهاست و در عين حال به منافع ديگران هم لطمه نزنند. بعد از اين مقدمهچيني مجري با كلمات و جملاتي زمخت و تكراري بحث منفعتطلبي را به حضور مردم در انتخابات ربط ميدهد و افراد حاضر در مقابل دوربين هم بر حضور فعالانه در انتخابات تأكيد ميكنند و...
در اغلب موارد تقريباً همه آنها شبيه به هم حرف ميزنند و انگار تنها وظيفه آنها تأييد حرفهاي گوينده و گزارشگر محترم برنامه است.
شكل ديگر تهييج مردم به شركت در انتخابات برگزاري «مسابقه پيامكي» است. همزمان با پخش سريالي تلويزيوني، جملهاي زيرنويس ميشود: «به ۵۰ نفر كه بهترين پيامك را درباره انتخابات ۱۲ اسفند ارسال كنند، جوايزي ارزنده داده ميشود.» اولين سؤالي كه به ذهن مخاطب ميرسد، اين است كه آيا قرار است در يك مسابقه شركت كند؟ مبدأ ارسال اين پيامك كجاست؟ چه پيامكي بايد ارسال شود كه در مسابقه شركت داده شود؟ چه كسي قرار است پيامكهاي برگزيده را انتخاب كند؟ اينها و دهها سؤال ديگر، با ديدن چنين زيرنويسي در ذهن مخاطبان شكل ميگيرد و وقتي پاسخي به آن داده نميشود، نتيجه چيزي جز بياعتمادي مخاطب نخواهد بود.
رسانهها ميتوانند امكانات متنوعي را در اختيار مخاطبان خود قرار دهند. كسب نتيجه هميشه بستگي به ميزان استفاده درست از اين امكانات دارد و جالب اينكه نحوه استفاده درست از رسانهها نيز امري كاملاً تئوريزه شده است كه در سالهاي گذشته و با حضور مديران با درايت در سيما، در وقايعي همچون جشن نيكوكاري، زلزله بم، انتخاباتهاي گذشته و...عملي شد و جامعه را در جهت خاصي بسيج كرد. اگر امروز مسئولان تلويزيون براي ساخت برنامههاي خلاقانه انتخاباتي حوصله مرور و مطالعه تئوريهاي رسانهاي را ندارند، كافي است به همان ترتيب كه برنامههاي تركيبي، سريالهاي تلويزيوني و. . . را از روي دست شبكههاي خارجي كپي ميكنند، برنامههاي انتخاباتي را هم كپي كنند.
