سجادپور:اخراجی ها کف استانداردهای ماست!

امیرحسین دهقان/علیرضا سجادپور معاون اداره کل نظارت و ارزشیابی وزارت ارشاد در دولت دهم است..وی که سوابق مدیریتی متعددی در حوزه هنری،سینمای مستند و گسترش تجربی ؛ فرهنگسرای ارسباران و...را دارد،اکنون مسئول ممیزی و تایید فیلم های سینمایی کارگردانان ایران شده است.در رابطه با سینمای دفاع مقدس و بسترسازی های اداره کل و وظایف وی گفتگویی انجام داده ایم که با هم می خوانیم: تعریف شما از سینمای ایده آل و سینمای استاندارد چیست؟** سینمای استاندارد سینمایی است که همه آثار باید به آن برسد و از آن بالاتر برود سینمای ایده ال نفرات اول این مسابقه هستند یعنی یک میدانی است مثل المپیک برای ورود به المپیک یک شرایطی لازم است می دانید که پیش مسابقه می گذارند یعنی هر کسی که بخواهد وارد این میدان بزرگ شود باید حد اقلی از استاندارد را داشته باشد اما ایده آل قهرمانان طلا و برنز و نقره هستند که در جشنواره های مختلف تحسین و تقدیر می شوند به نوعهای مختلف حمایت می شوند جایزه و تشویق می شوند البته به سینمای ایده ال هیچ وقت نمی رسیم همیشه باید بگوییم هنوز مانده هنوز مانده کلمه ایده آل کلمه ای است که اگر به آن رسیده ایم یعنی تمام یعنی مرگ سینماست باید بگوییم به آن نزدیک شده ایم یا داریم به آن نزدیک می شویم یا داریم در آن مسیر هستیم ممکن است به بهترین حدود هم برسیم ولی بگوییم هنوز ایده آل ما چند گام بالاتر است سینمای ایده آل سینمایی است که ایران را بتواند نفر سینمای جهان بکند چقدر فاصله داریم تا آنجا خیلی زیاد پس حالا حالا ها به آن نمی رسیم. * سینمای فاخر ملی یعنی جنگ و انقلاب را در سینمای ایده آل چگونه باید پدید آوریم؟**سینمای فاخر سینمایی نیست که تصمیم بگیریم که این پروژه را ما می خواهیم فاخر کنیم همان هم بشود سینمای فاخر یک فرایند است باید تعدادی از آثار در این جهت راه بیفتد از آن تعدادی آثار فاخر در بیایند اصلا کیفیت در کمیت است یک جریان باید راه بیفتد که از تویش از دل آن تعدادی محصول قابل توجه تعداد محصول قابل توجه بشود آثار ممتاز را پیدا کرد تصمیم نمی شود گرفت که همه ما توافق می کنیم این را فیلم ممتاز کنیم و این بشود *می شود جهت داد؟** بله می شود جهت داد تولید آثار فاخر هم در برنامه های ما هست چون بودجه های رسمی مصوب دارد که فشاری هم به سینما وارد نمی کند بودجه اش جدا است حتما این را ادامه خواهیم داد ولی تعریف جدیدی از آن می کنیم صرفا سینمای فاخر سینمایی که پولدار شود نیست بلکه موضوعات فاخر را شامل می شود موضوعات مهم و فاخر را هم شامل می شود و سعی می کنیم با تعریف جدید این جریان را شکل بدهیم چون سینمای فاخر یکی از اهداف ما برای رسیدن به سینمای ایده ال است و سینمای آبرومندی خواهد بود که می تواند راه ما را به سمت مرزهای سینمای جهانی هم برساند در سینمای فاخر ژانر دفاع مقدس چه جایگاهی دارد؟یکی از شعارهای بسیار اساسی استاندارد سازی ماست بحث ارزشیابی و استاندارد سازی یکی از مهمترین محورهای کاری است. اولا بعضی از این تولیدات که می بینید به هر حال از دوران مدیریتهای قبل مجوز گرفته اند و هیچ عقلی ایجاب نمی کند که شما مجوزها را نقض کنید آنها قانونا حق دارند که کارشان را انجام دهند از این به بعد ما حق داریم اخطار دهیم و جلوگیری کنیم و الا سنگ روی سنگ بند نمی شود نمی شود گفت من آمدم همه مجوزهای قبلی باطل به سیستم اعتماد دارند ما احترام می گذاریم به همه تصمیمهای قبلی و می گوییم از این به بعد از حالا به بعد ما ارزشیابی می کنیم ارزشیابی یعنی درجه دادن درجه بندی مهمترین کاری است که هدف گرفته ایم ما اسممان هم نظارت و ارزشیابی نیست ارزشیابی و نظارت این مهمترین هدف ماست برای درجه بندی بعد نظارت بر اینکه این درجه بندیها چگونه کنترل شود. دفاع مقدس واقعا مثل یک لوکوموتیو عمل می‌کند، با قدرت راه می‌رود و واگن‌های سینمای ایران را دنبال خودش می‌کشد؛ برای همین از سال 1376 به بعد که به ‎خاطر سوء سیاست‌های فرهنگی و توفان‌های سیاسی برگرفته از افکار و عقاید غریبه و بیگانه موجب شد که سینمای دفاع مقدس رو ‎به تعطیلی برود، این را آمارها هم نشان می‌دهداگر ما ذات سینما را مبتنی بر قصه و حرکت بدانیم، سینمای موسوم به جنگ یا دفاع مقدس که بعدا راجع به فرق آن ‎ها توضیح می‌دهم (اگر فرقی وجود داشته باشد)، واجد هر دوی این ‎هاست؛ یعنی هم قصه دارد و هم تحرک. اصولا جنس موضوعات مربوط به جنگ و نبرد، و دفاع مقدس و مقاومت، ابزار اصلی جاذبه‌های سینمایی را دارند. برای همین سینمایی که بتواند به این موضوعات دست بیاویزد و چنگ بزند، حتما سینمای موفقی خواهد بود. ما در ایران یا هر جای دنیا، سینمای جنگ نخواهیم داشت مگر این‌که آن جامعه خودش جنگ را تجربه کرده باشد وگرنه نمی‌تواند یک چیز تخیلی تحت عنوان سینمای جنگ بسازد. چون دوران هشت ساله دفاع مقدس ما از به یاد ماندنی‌ترین و تأثیرگذارترین و مهم ‎ترین دوران‌های پس از انقلاب و اساسا تاریخ معاصر ایران است، طبعا ملت ما به ‎خوبی مفهوم جنگ را دریافته و با پوست و گوشت و خونش با آن زندگی کرده است؛ پس ما می‌توانیم سینمای موسوم به جنگ یا دفاع مقدس داشته باشیم. من با این تعاریف که سینمای جنگ چه هست و سینمای دفاع مقدس چیست زیاد سر و کار ندارم و اهمیتی هم به آن نمی‌دهم؛ بلکه چیزی که از نظر من مهم است آن‌که این اثر چه تأثیری روی مردم می‌گذارد. مردم یک اثر را می‌بینند و می‌گویند خوب است یا بد است؛ روی ما تأثیر گذاشت یا نگذاشت؛ پیامش را منتقل کرد یا نکرد؛ دیگر این برای ‎شان مهم نیست که این اثر متعلق به ژانر سینمای جنگ است یا سینمای دفاع مقدس. . هرگز نباید هیچ بخشی از سینمای ایران، سینمای دفاع مقدس را رقیب خودش بداند، بلکه یکی از مهمترین یاوران و کمک‌های خودش فرض کند که بی هیچ چشم ‎داشتی دارد به آن کمک می‌کند. چه ما دوست داشته باشیم چه دوست نداشته باشیم، پر فروش‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران که با فاصله بعیدی از رقبای خود جلو هستند، یعنی فروش آن ‎ها آن ‎قدر چشم ‎گیر و عجیب و غریب است که استثنا تلقی می‌شوند متعلق به سینمای دفاع مقدس است. اتفاقا از سال 1376 به بعد که یک ‎دفعه پایه این جریان را زدند و از پا انداختند، کل سینمای ایران سقوط کرد، یعنی خیلی از مخاطبین به اعتماد این آثار می‌آیند به کل سینما اعتماد می‌کنند؛ اگر این آثار نباشد، کل سینما مشتری نخواهد داشت و تماشاگران نخواهند آمد.مفهوم جنگ در جامعه خودمان با مفهوم جنگ در جوامع دیگر متفاوت بود؛ چراکه این مقاومت برای حفظ ارکان اصول اعتقاد دینی ملی و فرهنگی ‎مان بود و رهبر جنگ ما پاک‌ترین شخص دوران معاصر، امام خمینی(ره)، بود و از آن طرف چون هجمه‌ای که به ما شده بود از جانب کثیف‌ترین و بدترین موجودات دنیا شده بود؛ طبیعتا کلمه جنگ برای اتفاقی که در کشور ما افتاده به نظر کم است؛ برای همین به کلمه زیبای دفاع مقدس تعبیر شد، وگرنه هر دو یکی است. من خیلی به این نام ‎گذاری‌ها تعصب ندارم. با وجود تمامی این تفاسیر، باید گفت سینمای دفاع مقدس در ایران گل سرسبد تمامی هنر و فرهنگ ایران در دوران معاصر است. بی‌دلیل نیست که می‌گویم گل سرسبد تمامی هنر و فرهنگ کشور است چون به ‎تدریج با تولیداتی که انجام شد و زحماتی که هنرمندان این عرصه کشیدند، تبدیل به یک گونه منحصر به فرد و خاص شد که ملی‌ترین حرکت هنری ایران به ‎شمار می‌رود. یعنی سینمای دفاع مقدس ما شکلی به خودش گرفت که هر جای دنیا حتی یک بخشی از آن را بدون این‌که دیالوگ داشته باشد یا به زبان فارسی باشد یا اسامی فارسی را لو بدهند، نشان بدهند، همه متوجه می‌شوند که این برای ایران است و متعلق به ژانر دفاع مقدس است؛ چون اصولا خود دفاع مقدس ما در تمامی نمونه‌های مشابه جنگی خودش از هر نظر بی ‎نظیر بود. سینمای دفاع مقدس ما هم بی‌نظیر است، چون از حوادث و واقعیت‌های دفاع مقدس خودمان الگوبرداری کرده است. سینمای دفاع مقدس ما از کاراکترهایی مثل فرماندهان جنگ، نیروها و سربازانی به نام بسیجیان بهره می‌برد که با هیچ فرمانده و نیروی جنگی در هیچ جنگ دیگری قابل مقایسه نیست. *نقش مدیران فرهنگی در توسعه این گونه سینمایی چیست؟** در طول دفاع مقدس فقط جرقه‌هایی از سینمای دفاع مقدس می‌دیدم. متأسفانه مدیریت فرهنگی آن زمان علاقه چندانی به سینمای دفاع مقدس از خودش نشان نمی‌داد و استدلال غلطی هم داشت. استدلالش این بود که الان جنگ است، بگذارید از جنگ فاصله بگیریم، بعد فیلم‌های خوب بسازیم. خب، من نمی‌فهمم چه جور مدیر فرهنگی خودش را متعلق به این نظام می‌داند، در شرایطی که نظام، درگیر مهم‌ترین جنگ است، بگوید این سینما اولویت ندارد و سینمای خانوادگی، عرفانی و جشنواره‌ای اولویت دارد. متأسفانه این انحراف فرهنگی آن موقع هم وجود داشت. بعد که جنگ تمام شد، همان مدیریت که حاکم بود، گفت حالا که دیگر جنگ تمام شده، بپردازیم به موضوعات دیگر؛ یعنی به این بهانه می‌خواست بگوید من سینمای دفاع مقدس نمی‌خواهم. با این استدلال‌های ابلهانه و احمقانه، سینمای دفاع مقدس در مهم‌ترین زمانش که خود جنگ باشد، فقط تک ‎جرقه‌هایی داشت که آن هم به ‎خاطر پایمردی و پافشاری برخی افراد بود، نه سیاست‌گذاری هدف ‎مند دولتی. بعد از جنگ هم همین ‎طور؛ با آن پایمردی‌های شخصی بود که سینمای دفاع مقدس توانست ادامه پیدا کند تا جایی ‎که سپاه پاسداران وارد عرصه شد و انجمن سینمای دفاع مقدس را به ‎وجود آورد. انجمن هم در دو، سه سال تأسیس ابتدای خودش خیلی خوب فعال شد. خوشبختانه با تغییر مدیریت فرهنگی هم همزمان شد و در یک مقطعی از اوایل دهه 70 تا اواسط آن، یک ‎دفعه سینمای دفاع مقدس به ‎خاطر این هماهنگی‌ها رشد کرد. من آمار دقیق دارم - چون آن موقع من یکی از مدیران مجموعه بودم - یادم هست که از 66 فیلم سینمایی که سال 1375 ساخته شد، 21 فیلم، دفاع مقدسی بود. جالب آن‌که همه ژانرها و تنوع گونه‌ها در آن 45 فیلم دیگر سینمایی بود، یعنی همه افراد با همه سلایق فیلم می‌ساختند. اما از سال 1376 به بعد رسما وزیر ارشاد بعدی آمد و گفت سینمای دفاع مقدس بازکننده کینه‌های قبیله‌ای است، یعنی نگاه او به جنگ هشت ساله، کینه قبیله‌ای بود، اصلا نگاه جهانی نداشت. انگار دو تا قبیله به جان هم افتادند. با این نگاه عقب ‎افتاده، هم سینمای دفاع مقدس را کاملا تعطیل کرد و هم کل سینمای کشور سقوط کرد و هم مردم از سینما رویگردان شدند و قهر کردند. این موضوع موجب شد که برگشتن به آن شرایط بسیار دشوار شود. بنابراین من فکر می‌کنم به یک عزم و حمایت جدی در سینمای دفاع مقدس نیاز داریم. ما در آینده باید با نگاه‌های نو و تازه، پرده‌هایی تازه از دفاع مقدس برداریم، همان ‎طور که الان دارد رمان‌های تازه راجع به دفاع مقدس نوشته می‌شود که چشم‌ها را خیره کرده، نگاه ما در سینما باید نو و تازه باشد. متناسب با مخاطب امروز به دفاع مقدس نگاه کنیم؛ یعنی اگر هم فیلمی راجع به حوادث دهه 60 می‌سازیم، بکوشیم به سئوالات امروز پاسخ بدهیم؛ یعنی در آن، سئوالات امروز را مطرح کنیم و به آن جواب بدهیم. مخاطب امروز ما همچنان به ارزش‌ها و اصول دفاع مقدس علاقه ‎مند است و اصلا در زندگی عادی به آن نیاز دارد. ما باید با تولید فیلم‌های ‎مان نسل‌های بعدی را نسبت به مشکلاتی که وجود دارد واکسینه کنیم. ما با استفاده از آرمان‌های دفاع مقدس می‌توانیم در عرصه جنگ نرم هم مخاطب را آماده بکنیم. نظر شما در مورد جریان‌سازی بعد از تولید فیلم پر فروش اخراجی‌ها چیست؟نظر مسئولین در زمان ساخت «اخراجی‌ها» نظر صادقانه‌ای بود. آن ‎ها از بس دیدند سینمای دفاع مقدس در رکود است، یک طرح این ‎طوری را که توانست به رونق بیفزاید خیلی حمایت کردند. برای بقیه افراد در عرصه هنر و فرهنگ تداعی شد که برای مسئولین، اخراجی‌ها الگو است، در صورتی ‎که این ‎طور نیست. تیم جدید مدیریت سینمایی وقتی آمد اول تکلیف خودش را با این الگوها مشخص کرد. ما صریحا اعلام کردیم اخراجی‌ها کف موردنظر ماست؛ کف استاندارد ماست؛ به خود سازنده‌اش هم گفتیم که اخراجی‌ها را رد نمی‌کنیم، اما به ‎عنوان الگو هم بیان نمی‌کنیم؛ اخراجی‌ها کف استاندارد ماست و اگر فیلمی از این هم نازل‌تر بشود، دیگر اصلا آن را قبول نمی‌کنیم.* با این وضعیت فکر می کنید سینمای جنگ آینده روشنی داشته باشد؟ بالاخره باید بپذیریم درصدی از این تولیدات حتما در آن خطا وجود خواهد داشت یک بخشهایی اش را ما نظارت و کنترل می کنیم با هم فکری سعی می کنیم اصلاح کنیم بالاخره یک بخشهایی هم کارشناسها به ما خواهند گفت که این اشکال دارد و ما درستش می کنیم ولی باید همه سعی و خطا را بپذیریم که به هر حال با نیت سالم وقتی آدم جلو می رود ممکن است اشتباه هم بکند همه به هم کمک کنیم که این سینما جلو برود هنرمندهای ما موجودات حساسی هستند اگر حس کنند خیلی به انها سخت گرفته می شود رها می کنند این موضوع را آن وقت می بینیم سینمای ما پر از موضوعات سطحی شد.درکل مهم‌ترین اتفاق در تاریخ 30 ساله انقلاب ، جنگ است،اما عده ای در این رابطه بگوید این سینما اولویت ندارد و سینمای خانوادگی، عرفانی و جشنواره‌ای اولویت دارد. متأسفانه این انحراف فرهنگی آن موقع هم وجود داشت. بعد که جنگ تمام شد، همان مدیریت که حاکم بود، گفت حالا که دیگر جنگ تمام شده، بپردازیم به موضوعات دیگر؛ یعنی به این بهانه می‌خواست بگوید من سینمای دفاع مقدس نمی‌خواهم. با این استدلال‌های ابلهانه و احمقانه، سینمای دفاع مقدس در مهم‌ترین زمانش که خود جنگ باشد، فقط تک ‎جرقه‌هایی داشت که آن هم به ‎خاطر پایمردی و پافشاری برخی افراد بود، نه سیاست‌گذاری هدف ‎مند دولتی. بعد از جنگ هم همین ‎طور؛ با آن پایمردی‌های شخصی بود که سینمای دفاع مقدس توانست ادامه پیدا کند تا جایی ‎که سپاه پاسداران وارد عرصه شد و انجمن سینمای دفاع مقدس را به ‎وجود آورد. انجمن هم در دو، سه سال تأسیس ابتدای خودش خیلی خوب فعال شد. خوشبختانه با تغییر مدیریت فرهنگی هم همزمان شد و در یک مقطعی از اوایل دهه 70 تا اواسط آن، یک ‎دفعه سینمای دفاع مقدس به ‎خاطر این هماهنگی‌ها رشد کرد. من آمار دقیق دارم - چون آن موقع من یکی از مدیران مجموعه بودم - یادم هست که از 66 فیلم سینمایی که سال 1375 ساخته شد، 21 فیلم، دفاع مقدسی بود. جالب آن‌که همه ژانرها و تنوع گونه‌ها در آن 45 فیلم دیگر سینمایی بود، یعنی همه افراد با همه سلایق فیلم می‌ساختند. اما از سال 1376 به بعد رسما وزیر ارشاد بعدی آمد و گفت سینمای دفاع مقدس بازکننده کینه‌های قبیله‌ای است، یعنی نگاه او به جنگ هشت ساله، کینه قبیله‌ای بود، اصلا نگاه جهانی نداشت. انگار دو تا قبیله به جان هم افتادند. با این نگاه عقب ‎افتاده، هم سینمای دفاع مقدس را کاملا تعطیل کرد و هم کل سینمای کشور سقوط کرد و هم مردم از سینما رویگردان شدند و قهر کردند. این موضوع موجب شد که برگشتن به آن شرایط بسیار دشوار شود. بنابراین من فکر می‌کنم به یک عزم و حمایت جدی در سینمای دفاع مقدس نیاز داریم. ما در آینده باید با نگاه‌های نو و تازه، پرده‌هایی تازه از دفاع مقدس برداریم، همان ‎طور که الان دارد رمان‌های تازه راجع به دفاع مقدس نوشته می‌شود که چشم‌ها را خیره کرده، نگاه ما در سینما باید نو و تازه باشد. متناسب با مخاطب امروز به دفاع مقدس نگاه کنیم. منبع:سایت ندای انقلاب