13 آبان؛ نماد استكبارستيزي مردم ايران

سيزدهم آبان يادآور سه پديده بزرگ است. اين سه پديده عبارتند از: تبعيد حضرت امام خميني‌(ره) در آبان سال 1343 به تركيه كه سرآغاز مبارزات جدي او در خارج از كشور مي‌باشد، كشتار و به خاك و خون كشيدن دانشجويان و دانش آموزان به دست رژيم ستمشاهي پهلوي در سال 1357 و تسخير لانه جاسوسي امريكا‌‌ ‌توسط دانشجويان پيرو خط امام در سال 1358. حوادث 13 آبان گرچه از لحاظ زماني با هم فاصله دارند، اما هر كدام از آنها حلقه‌اي از زنجيره مبارزات مردم ايران قبل و بعد از پيروزي انقلاب اسلامي هستند كه در صورت نبود هر يك، ممكن بود در سير طبيعي نهضت و به تكامل رسيدن آن، خللي وارد شود. گرچه در طول نهضت، حوادث زيادي روي داده است ولي ويژگي روز سيزده آبان از اين جهت است كه اين روز نمايانگر خصلت ويژه انقلاب اسلامي در مقايسه با نهضت‌هاي ديگر مي‌باشد. آن خصلت ويژه مبارزه همزمان با استبداد داخلي و استكبار خارجي است. اين مبارزه همزمان از زمان تبعيد امام (ره) به تركيه و سپس عراق شروع شد و با هجرت به فرانسه به اوج خود رسيد، تا زماني كه اين نهضت در بعد داخلي با سرنگوني نظام پهلوي و استقرار نظام جمهوري اسلامي به ثمر نشست. پس از آن 13 آبان 1358 پيش آمد كه عامل تقويت يا كارآمدي نظام استبدادي را هدف قرار داد و ريشه نفوذ آن عامل سلطه را در ايران خشكانيد. بي‌گمان جايگاه اين وقايع در 13 آبان مي‌تواند سير نهضت اسلامي مردم ايران را براي نسل جوان ما ملموس‌تر سازد بنابراين خواهيم کوشيد در اين رابطه به بررسي اين وقايع بپردازيم. 31 آبان 1343در سوم اكتبر 1963 م مطابق با 1343 شمسي قانوني از مجلس ايران گذشت كه به موجب آن، همه نيروهاي ارتش امريكا‌‌ ‌و وابستگان آنان كه در ايران اقامت داشتند، در برابر قوانين ايران از مصونيت كامل ديپلماتيك برخوردار شدند. اين قانون امريكايياني را كه به عنوان مستشار نظامي در ايران مقيم بودند، از شمول قوانين ايران معاف مي‌كرد. كارمندان نظامي امريكايي در صورتي كه در ايران مرتكب جرمي مي‌شدند، دادگاه‌هاي ايران حق بازخواست از آنان را نداشتند. اين لايحه كه با 7 رأي موافق در برابر 62 رأي مخالف به تصويب رسيد، باعث نقض حاكميت ملي ايران شد. تصويب اين لايحه نشانه ضعف دولت و وابستگي و دست نشاندگي شديد حكومت به امريكا‌‌ ‌بود كه موجوديت خود را منوط به پشتيباني او مي‌دانست. بعد از تصويب رژيم سعي كرد لايحه را مخفي نگه دارد، اما موفق نشد. باوجود تلاش رژيم براي سرپوش گذاشتن به اين لايحه، امام خميني(ره) در يك واكنش تند و با سخنراني خود در 4 آبان 1343، دست به افشاگري زد و از اين خيانت بزرگ پرده برداشت. بخشي از نطق تاريخي امام(ره) بدين شرح است: «انالله و انا اليه راجعون» من تأثرات قلبي خود را نمي‌توانم اظهار كنم. قلب من در فشار است. من با تأثرات قلبي روزشماري مي‌كنم، چه وقت مرگ پيش بيايد. بعد از افشاگري حضرت امام‌(ره) و سخنراني شديدالحن وي عليه تصويب قانون كاپيتولاسيون، حضور ايشان در كشور با ادامه حكومت دست نشانده شاه امكانپذير نبود. رژيم شاه كه تاب تحمل وجود ايشان را نداشت و بيداري مردم را در نتيجه افشاگري امام (ره) مي‌دانست براي اينكه ايشان را از لحاظ فاصله جغرافيايي از مردم دور كند و بتواند ميان ملت و رهبري جدايي افكند و براي هميشه نهضت اسلامي و مذهبي مردم را خاموش كند، تصميم گرفت امام (ره) را تبعيد كند. بنابراين در شب سيزده آبان يعني هشت روز بعد از سخنراني، صدها كماندوي رژيم به خانه امام (ره) ريخته و ايشان را دستگير و به فرودگاه مهرآباد آورده و از آنجا با يك هواپيما به همراه دو مأمور امنيتي به تركيه تبعيد كردند. 31 آبان 1357چهارده سال بعد از تبعيد امام خميني (ره) در سالروز آن تبعيد و در 13 آبان 1357، صدها دانش‌آموز و دانشجو در مقابل دانشگاه تهران و خيابان‌هاي اطراف با شعار «درود بر خميني» و «مرگ بر شاه» پايه‌هاي حكومت را به لرزه در آورده و با گلوله‌هاي مأموران شاه به خاك و خون غلتيدند. دانش‌آموزان همچون ديگر قشرهاي ملت در اطاعت از فرامين حضرت امام (ره) سر از پا نمي‌شناختند و نجات اسلام و ميهن را در پيروزي كامل از امام (ره) سازش ناپذير مي‌دانستند. در اين واقعه 56 نفر شهيد و صدها نفر مجروح شدند. امام (ره) در پيامي كه به همين مناسبت از پاريس براي امت قهرمان فرستادند، آنها را به صبر و بردباري دعوت كردند. امام (ره) فرمودند: عزيزان من صبور باشيد كه پيروزي نهايي نزديك است و خدا با صابران است. ايران امروز جايگاه آزادگان است من از اين راه دور چشم اميد به شما دوخته‌ام. من صداي آزاديخواهي و استقلال طلبي شما را به گوش جهانيان مي‌رسانم. پس از گذراندن دوره سخت و توانفرساي به ثمر رساندن انقلاب اسلامي و تأسيس نظام، اينك نهال نوپاي نظام انقلابي را در معرض تندباد انواع توطئه‌ها و ترفندهاي بنيان برافكني مي‌ديدند كه با وجود از بين رفتن عامل دروني سلطه، از بيرون از مرزهاي كشور اداره و سازماندهي مي‌شد. اينگونه بود كه دانشجويان مسلمان به عنوان يك قشر محوري در نهضت مردم ايران تحركات خود براي مبارزه با نفوذ خارجي را شدت بخشيدند. 31 آبان 1358دخالت امريكا‌‌ ‌در كودتاي 28 مرداد، تقويت سرويس خوفناك امنيتي و حمايت از آن، ارائه لايحه مصونيت قضائي مستشاران امريكايي، حمايت از نظام مستبد پهلوي و حمايت از كشتار مردم ايران، تلاش براي نفوذ در صفوف انقلابيون و به انحراف كشيدن انقلاب و سرانجام پذيرش شاه، همه از مواردي بود كه بيش از پيش احساسات دانشجويان را جريحه‌دار مي‌كرد. بنابراين برخي از افراد نهضت انقلابي با توجه به شكست‌هاي انقلاب مشروطيت و نهضت ملي شدن صنعت نفت، به اين نتيجه رسيدند كه مبارزه با استبداد داخلي زماني كامل خواهد شد كه ريشه نفوذ سلطه خارجي خشكانده شود. دانشجويان پيرو خط امام براي مقابله با توطئه‌هاي داخلي و خارجي به سازماندهي خود پرداختند. آنها شوراي شش نفره‌اي تشكيل دادند تا حركت دانشجويي را سازماندهي و رهبري كنند. اين شورا در سلسله نشست‌هاي خود به اين نتيجه رسيد در صورتي مركز كل توطئه‌ها از بين خواهد رفت كه سفارت امريكا‌‌ ‌به تصرف در بيايد. بنابراين طرح تسخير سفارت ايالات متحده پيشنهاد و مورد اتفاق اكثريت قرار گرفت. بدين ترتيب سفارت‌ امريكا‌‌ ‌در ايران كه از آن پس لانه جاسوسي ناميده مي‌شد در 13 آبان 1358 به تصرف درآمد. و بدين ترتيب اين روز نماد استکبارستيزي و عدم پذيرش سلطه از سوي مردم ايران و رهبران انقلاب به شمار مي‌آيد. سيزدهم آبان به عنوان نماد شکست امپرياليسم و سلطه بيگانگان و استعمارگران محسوب مي‌شود. به همين دليل از سوي امام (ره) اين روز به عنوان «انقلاب دوم» نامگذاري شد. از آن تاريخ واژگان و مفاهيمي از جمله «استکبارستيزي»، «مرگ بر امريکا» و. . . در ادبيات سياسي ايران رايج شد. رويداد سيزدهم آبان1358 و به طور کلي استکبارستيزي مردم ايران نشأت گرفته از نوع روابط کشوري استعمارگر به خصوص امريکا با ايران در طول دو سده گذشته مي‌باشد. به عبارت ديگر استکبار‌ستيزي مردم ايران عليه کشورهاي امپرياليستي به خصوص امريکا در واکنش به روابط تاريخي اين کشورها با ايران، نوع روابط امريکا با نظام پهلوي، سياست امريکا در قبال انقلاب اسلامي، ادامه سياست‌هاي خصمانه امريکا برضد جمهوري اسلامي، ماهيت ديني انقلاب اسلامي و. . . است.