نظارت رابطه‌ای یا ضابطه‌ای

مهدی یزدانی - طی یک ماهه گذشته شاهد تغییر مدیریت مرکز هنرهای نمایشی بودیم. حسین مسافر آستانه که پیش از این نیز مناصب متفاوتی در عرصه هنر تئاتر برعهده داشته است، اکنون به‌عنوان مدیر مرکز هنرهای نمایشی منصوب شده و باتوجه به پیشینه‌ای که از ایشان درجامعه هنر نمایش درذهن است، آتیه بهتری را برای این مرکز متصوریم. اما در دوره پیش و در زمان تصدی این سمت توسط حسین پارسایی مرکز هنرهای نمایشی روندی یکنواخت و عاری از هرگونه افت و خیز را طی نمود. حسین پارسایی از معدود اشخاصی بوده است که قائل به تئاتر خودمحور می‌باشد، تئاتری که متضمن کسب درآمد و منافع خویش است و برخلاف جانشین کنونی‌اش که تئاتر را کاملاً هنری دولتی می‌داند معتقد بر این است که تئاتر باید به خود اتکایی برسد و از قیمومیت دولت به درآید، این دیدگاه، مخالفان بسیاری دارد که معتقدند تئاتر بدون حمایت‌های دولتی فرتوت و درنهایت به انقراض کشیده می‌شود. این تفاوت نظر ما بین مدیر پیشین و مدیرکنونی بدون شک در ساختار اداری و برنامه‌های مدیریتی بروز خواهد کرد و درآینده شاهد سیاست‌های جدیدی از سوی مدیریت آن، حسین مسافر آستانه، خواهیم بود. در دوره پیش به‌رغم برخی تمهیدات برای ارتقای کمی و کیفی این هنر، زمزمه‌هایی از اهالی تئاتر شنیده می‌شد که از برخی کاستی‌ها به‌ویژه‌ در شهرستان‌ها مکدر بودند، یکی از موارد اشکال عدم نظام‌بندی بودجه در شهرستان‌ها می‌باشد. مبالغی که از مرکز برای شهرستان‌ها واریز می‌شد، در برخی از شهرستان‌ها با سوء‌مدیریت به هرز می‌رفت، برای مثال؛ اگر یکصد میلیون تومان به شهرستان (...) ارسال می‌شد، ابتدا متولیان مرکز در این شهرستان، سه یا چهار کمک هزینه 18 تا 20 میلیونی به نمایش‌های خود اختصاص می‌دادند، این از 60 میلیون! بعد نوبت به آشنایان و گروه‌های نزدیک می‌شد که با دریافت هفت تا پنج میلیون آثار خود را به صحنه آورند، درنهایت که دو میلیون باقی می‌ماند از بین 10 تا 200 گروه باقیمانده، 10 گروه موفق به دریافت 200 هزار تومان کمک هزینه می‌شدند تا نمایشهایشان را به صحنه ببرند، البته پس از بازبینی آثار و درنهایت نحوه عملکرد، برای همکاران تهرانی اینگونه ارسال می‌شد که در شهرستان (...) 22 گروه به‌مدت چهارصد و چهل شب آثار نمایشی خود را به صحنه بردند و بودجه ارسال شده ما بین این گروه‌ها تقسیم گردید.!!! به‌راستی تنها ارسال مبالغ به مراکز شهرستان‌ها کافی است، آیا سرکشی برعملکرد مدیران و نحوه مدیریتی آنان برمنابع مادی و معنوی و رسیدگی به شکایات و اظهارات هنرمندان تئاتر در شهرستان‌ها، از حیطه اختیارات مرکز هنرهای نمایشی نیست؟ معضل دیگر که بیش از مباحث مالی موجب آزار فعالان عرصه تئاتر می‌شود، دسته‌بندی‌ها و باندگرایی‌هایی است که حتی در رده‌های تصمیم‌گیرنده با آن مواجه می‌شویم، موضوعی که در جشنواره‌ها به‌ وفور دیده شده است، مثلاً گروهی خاص به واسطه تماس با شخصی متنفذ به مراحل بعد راه می‌یابد، یا آرای داوران تغییر می‌کند و یا گروهی خاص چندین‌بار مجوز اجراهای اروپایی را به‌دست می‌آورد. با اینکه تعداد جشنواره‌ها افزایش یافته اما شاهدیم که متون ارسالی باتوجه به اسامی افراد یا سابقه حضور درهمان جشنواره تقسیم‌بندی می‌شود و گاه عده‌ای به‌خصوص با یک طرح یک صفحه‌ای جواز حضور درجشنواره را به‌دست می‌آورند. اینگونه دسته‌بندی‌ها موجب می‌شود که درمیان چرخ دنده‌های باند و باندبازی بسیاری از استعدادها مضمحل شود و موجبات رنجش هنرمندان شهرستانی فراهم آید. این انتقادات برنحوه عملکرد مرکز هنرهای نمایشی، از سوی تعدادی از هنرمندان مستعد شهرستانی بروز داده شد که خود نتوانسته بودند به‌دلیل برخی مشکلات آنها را مطرح کنند. امید است با تغییراتی که اخیراً درسطح مدیریتی این مرکز رخ داده است شاهد ترفیع بسیاری از این نواقص باشیم.