مریم کاظمی، نمایشنامهنویس و کارگردان حوزه کودک و نوجوان را همه میشناسند، او سالهاست که تمام تلاش و هنر خود را در راستای خلق آثار نمایشی کودک با مفاهیم آموزشی و علمی به کار بسته و از قضا با وجود فضای محدود تئاتر به خصوص تئاتر کودک و نوجوان توانسته توفیقات فراوانی را به دست بیاورد. به بهانه اجرای نمایش «به زیر پاهات نگاه کن» که با بازی او و حسین محب اهری این روزها در تالار هنر میزبان کودکان و نوجوانان پایتخت است با او گپی دوستانه و صمیمی پیرو این نمایش زدیم.
کاظمی، کارگردان و بازیگر تئاتر و تلویزیون درباره ایده اولیه نمایش «به زیر پاهات نگاه کن» با اعتقاد بر اینکه نمایش او به طور غیر مستقیم به بچهها احساس مسئولیت و نگاه دقیق به محیط زندگیشان را میآموزد، میگوید: «همیشه درباره زندگی حیواناتی که با انسان زندگی میکنند و آنقدر روزمره میشوند که مورد توجه قرار نمیگیرند فکر کردهایم، حتی از این حیوانات برای بازسازی زندگی خودمان بهره بردهایم. میخواستم برای یک بار هم که شده ببینم از دید این جانوران ما چگونه هستیم، زندگی، خانواده و اجتماع چگونه است.»
کاظمی همچنین اعتقاد دارد که برای آموزش عشق، دوست داشتن، اعتماد به نفس و مسئولیت پذیری باید مسئولیت نگهداری یک موجود را به کودک سپرد و توضیح میدهد: «وقتی کودک میبیند که زندگی یک موجود کوچک ضعیف به نگهداری، تغذیه و پرستاری او وابسته است احساس مسئولیت را فرا میگیرد. او در رشد و نمو این موجود شادی و در ازدست رفتن و بیماریاش اندوه جهان بزرگسالی را تجربه میکند. کودک خیلی زودتر از مواجه شدن با زندگی، تجربه زندگی واقعی را بدست میآورد تا بعدها آسیب جدی نبیند.»
این بازیگر تئاتر با تأیید آموزشی بودن نمایش «به زیر پاهات نگاه کن» می افزاید:« در این نمایش نه نصیحت میکنیم و نه دستورالعمل صادر میکنیم. فقط نشان میدهیم که احساس مسئولیت چقدر سخت است و پدر و مادر چقدر باید عشق صرف کند تا کودک به بالندگی برسد. حتی درباره دور کردن حیوانات از محیط زندگی نیز قضاوت نمیکنیم. این کودک است که باید تشخیص دهد چه چیز درست است.»
کاظمی خاطرنشان میکند: «خواستیم بهتر دیدن اطراف را یاد بدهیم. جوی آب، بالای درخت، کوههای دور دست و پهنه آبی آسمان چیزهای دیدنی بسیاری برایمان دارند. اما چون در آپارتمانهایمان طبیعت را نمیبینیم افرادی بسته میشویم و این برای کودک بسیار مضر است.»
کارگردان و طراح این نمایش در ادامه به شیوه اجرایی نمایشش پرداخته و تصریح میکند: «ابتدا که متن نوشته شد با همان شیوه اجرایی که سالها در ذهن داشتم بود. از لحاظ تصویری و مفهومی میدانستم چه چیزی را میخواهم با این حال متن و شیوه اجرا در حین تمرینات به هم نزدیک شدند و با مختصات تئاتر هماهنگی پیدا کردند.»
وی درباره تفکیک فضای زندگی انسانها و زندگی موشها در این نمایش میگوید: «در سینما به راحتی میتوان از جایی به جای دیگر رفت ولی تغییر صحنه در تئاتر کار راحتی نیست. بنابر این تصمیم گرفتم که بر مبنای یک اصل مهم همه چیز در برابر چشم تماشاگران باشد.همه ابزارهایمان واضح و ساده است و تماشاگر میتواند در حین دیدن کار تمامی آن چه از آغاز گذشته را مرور کند. این اصل را که ذهن در آن واحد روی چندین چیز کار میکند استفاده کردیم تا ذهن را بیشتر از هر جای دیگر در صحنه نگاه داریم.»
کاظمی نمایشش را دارای ساختار زمانی و مکانی معرفی کرده و توضیح میدهد: «این ساختار را به طور واقعگرایانه دنبال نمیکنیم چون دنبال منطق زندگی روزمره نبودهایم. در هر لحظه از نمایش نیز تصویری ساخته و بلافاصله به هم ریخته میشود.»
