علی خدایی بیجاری - پس از وقایع 11 سپتامبر و عملی کردن اندیشههای سیاه امریکا در پس نام دموکراسی، یکی از پروژههایی که بهرغم میل باطنی این کشور برملا شد، جریان مبارزه کینهتوزانه این کشور با اسلام خصوصاً با مذهب تشیع بود که در این میان بمبگذاریهایی که منجر به تخریب عتبات عالیات شد، تلاش نافرجامی بود که نه تنها اماکن متبرکه و زیارتگاههای شیعه را تحتالشعاع قرار نداد، بلکه ضمن تعالی جایگاههای پیشوایان مسلمان شیعی، چهره اسلامستیز امریکا و دیگر همپیمانانش را برای بسیاری از مردم روشن ساخت.
در جریان تخریبهای عتبات عالیات آنچه حکم آزمونی را یافت که باز مردم سرافراز ایران با پیروزی از آن گذر کردند، همت جمعی این ملت آزاده بود برای بازسازی حرمهای مظلوم امامان شیعه که پیشتر از حمله امریکا باز در مظلومیت به سر میبردند. در این میان نقش هنرمندان ایرانی نقشی انکارناپذیر بود که نه تنها با همیاری کمکهای مردمی موفق به بازسازی حرمهای متبرک ناشی از بمبگذاری دشمن شدند، بلکه بسیاری از تحلیلها و فرسایش مصالح ساختمانی این مکانهای مقدس را نیز در اولویت کار خود قرار دادند و حتی در کربلا و نجف با همت سازمان عتبات عالیات املاک نزدیک حرم را خریداری و با تخریب و بازسازی در صدد گسترش حرمهای مطهر این دو شهر برآمدند و هنرمندان ایرانی با تلاش شبانهروزی خود در پی طراحی مکانهای دیگر حرمهای شریف شیعی هستند. اما آنچه به تازگی به سرانجام رسیده اتمام «ازاره» دیوارهای داخل حرم حضرت سیدالشهدا (ع) است.
ویژگی طرحها
دکتر مرتضی حیدری استاد دانشگاه تربیتمدرس دانشکده هنر که طراحی ضریحها و در ورودی، دیوار حرمها و ... در عتبات نجف، کربلا و سامرا را بر عهده داشته با بیان اینکه برای پذیرفته شدن طرحهایش یک شورای 19 نفره که همگی از استادان برجسته هنر بودهاند طرحهایش را داوری و به آنها رأی دادهاند، به «جوان» گفت: «طرحهای ظریفتر و دقیقتری هم وجود داشت، ولی این طرحها در اجرا در نمیآید و نقش صدمه میبیند و این طرحها مختص به طراحی فرش و تذهیب است. اما برای کار حجمی طرحهایی لازم است که در اجرای برجستگیها و فرورفتگیها دچار نقصان نشود. هر چندکه یکی از شرطها این بود که طرحها برای اجرای روی سنگ مناسب باشد.
در دیواره داخلی حرم سیدالشهدا (ع) 19 فریم سنگ مرمر «سیمرن» وجود دارد که 18 سنگ 40×72 سانتیمتر در دو سوی سنگ وسطی است که ابعاد آن 64×83 سانتیمتر است.
ضریح حرم امیرالمؤمنین (ع)
مرتضی حیدری با اشاره به اینکه در اجرای این طرحها تمامیت هنر و صحت و ذوق ایرانی مد نظر بوده، درباره طراحی ضریح امام علی (ع) گفت: «متأسفانه در ضریح کنونی امام علی (ع) ضعفهایی وجود داشت که ما حدود 6 ماه با آقایان دکتر رجبی، دکتر حسن برخواری، دکتر شریفزاده و با جمعی بالغ بر 17 نفر مبانی نظری ضریح جدید امام علی (ع) را درآوردیم، بعد شروع به طراحی کردیم.» حیدری در ادامه افزود: «بعد از یک سال طراحی آقای محمد باقر آقامیری هم به جمع ما پیوست و در نهایت طرحی از من و آقای آقامیری و طرحی نیز از استاد فرشچیان آماده شد، ولی متأسفانه در کشور عراق دستانی در کار بود که طرح و اجرا معلق ماند.» حیدری درمورد ایدههای اولیه طراحی ضریح امیرالمؤمنین (ع) گفت: «ما در پی نقشی بودیم که در آن از مقام و شجاعت حضرت هم المانهایی بیاوریم و نقشی بزنیم که یادآور «لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار» باشد و در مجموع در پی این بودیم که بگوییم «علی (ع) اشرف است.»
شایان ذکر است که جدیدترین طرح ساماندهی عتبات عالیات عراق در قالب طرحی برای «گودال قتلگاه» در شهر کربلا از مرتضی حیدری پذیرفته شده و قراردادی با ستاد عتبات درخصوص طراحی بابالقبله منعقد ساخته است. همچنین حیدری پیشتر از این دو طرح، قرارداد طراحی دیوارههای حرمین عسکریین در سامرا را به امضا و اجرا رسانده است.
