امیر راست گفتار - ابلاغیه معاون فرهنگی جدید وزارت ارشاد در رفع توقیف از 285عنوان کتاب و اجازه دادن به ناشران برای چاپ بدون مجوز کتابهای سه حوزه دفاع مقدس، ادبیات انقلاب و اهلبیت(ع) ـ درصورتی که اداره کتاب نتواند درمدت 10 روز مجوز نشر آنها را صادر کند ـ در واقع خلع سلاح خود وزارتخانه از ممیزی و نظارت در حوزه کتاب است و نوعی موضعگرفتن در برابر عملکرد خویش است که گویی کسی بخواهد خودش را با سلب مسئولیت از کاری، درباره همان کار مجازات کند! البته اینگونه اقدامهای متهورانه را در فوتبال و حتی سیاست میتوان دید، نظیر آنچه مثلاً همه اعضای یک تیم ناکام در جام جهانی را کنار بگذارند و یا خالی کردن یک حزب یا یک کابینه یا یک مجلس نمایندگان از شمار قابل توجهی از اعضای آن. اما در حوزه فرهنگ نمیتوان و نباید بتوانیم، زیرا فرهنگ یک شبه و با سلیقه فردی یک مدیر بهدست نمیآید که بتوان آن را یکروزه و با سلیقه فردی مدیر دیگری از دست داد.
1ـ اگر کاهش زمان ممیزی و صدور مجوز نشر کتاب در حوزههای دفاع مقدس، ادبیات انقلاب و اهل بیت (ع) به 10 روز برای احترام و کمک به آثار منتشره در این حوزهها است، چگونه میتوان امیدوار بود که این روند درست به ضرر و زیان این آثار نینجامد؟ اگر اثری درباره اهل بیت (ع) تولید شد و مثل بسیاری از سخنرانیهایی که درباره حضرت ولیعصر(عج) میشود و اشتباه یا مغرضانه است، نقایص آشکاری داشت و به همین خاطر رسیدگی به آن در اداره کتاب به طول انجامید و این اداره، کتاب را رد نکرد، آیا اجازه انتشار به چنین اثری بهنفع آثار حوزه دینی و اهل بیت(ع)است؟! در دو مورد دیگر چطور؟
این اقدام کمی ابهامآمیز است. آخر چگونه وزارتخانه به زیرمجموعه خود 10 روز مهلت میدهد که تکلیف آثار فرهنگی در حوزههای بسیارحساس جنگ، انقلاب و اهل بیت(ع) را مشخص کند، در غیر اینصورت تولیدکننده آثار آزاد باشد که فارغ از ممیزی، تولیدات خود را منتشر کند؟
مگر اینکه بپذیریم این یک نمایش بیشتر نیست و قرار است از این پس آثاری که خطوط قرمز را رعایت نکردهاند، درهمان فرصت 10روزه رو شوند و به این ترتیب تکلیف همه آثار در همان فرصت زمانی مشخص شود! این فرض اما با اقدام دیگر وزارت ارشاد در رفع توقیف از 285 عنوان کتاب که عمدتاً در دو سال اخیر در اداره کتاب مانده است، مغایرت دارد.
2ـ درباره این 285عنوان کتاب چگونه نتیجه گرفته شد؟ آیا محتوای کتابها با سلیقه مدیر قبلی مغایرت داشته و به مذاق مدیر جدید خوش آمده است؟! یا در اینباره آییننامهای است که ممیزان بر اساس آن عمل میکنند و با تغییر مدیریتها نمیتوان برداشت کاملاً متضاد از آییننامه داشت؟
بسیاری از خطوط قرمز ممیزی کتاب مثل احکام شریعت، تغییرناپذیر است و نمیتوان از آن برداشت سلیقهای کرد. البته میتوان بخشهایی از ممیزی را برحسب شرایط زمانه، افزایش ظرفیت جامعه، تغییر میزان سواد و رشد اجتماعی تغییر داد، اما آیا همه کتابها از توقیف درآمده محصول این تغییرات درهمین یکی دوساله است و یا اینکه تشخیص مدیر جدید این بوده که مدیران قبلی بدون درنظر گرفتن خطوط غیرقابل تغییر ممیزی، صرفاً براساس برداشت یا مشکلات شخصی کتابها را رفع توقیف کردهاند؟!
3ـ ورای این ایرادات و تنبیهات بهنظر میرسد رفتاری که دریک سال اخیر در برخی از افراد سیاسی برای جلبنظر و حمایت اقشار فرهنگی بروز کرده، دامن برخی دیگر از مدیران فرهنگی را گرفته است.
انبساط فرهنگی، آزادی، رفع توقیف، رسیدگی سریع و حمایتهای مالی، واژههای دلچسب و شوقآوری در عرصه فرهنگ و هنر است و دل هر هنرمند و انسان فرهنگی را به وجد میآورد. همه اینها آرزوهای همه ماست و برای دستیابی به جامعهای سرشار از فرهنگ و آزادی تلاش میکنیم اما بیم آن میرود که این آزادی فرهنگی آن رؤیایی نباشد که شریعت الهی به بندگان خدا وعده داده است و بیشتر نوعی پاسکاری اصحاب قلم و کتاب از این دکان به دکان آن دیگری باشد.
