وسط بیابان اوردوس در مغولستان داخلی (منطقهای واقع در چین) پلکانی طولانی با پرچمهایی رنگارنگ ما را به سه بقعه میرساند که روی هم «مقبره چنگیز خان» را تشکیل میدهند. مکانی که از نظر مغولهای چین مقدس است، اگرچه هیچ نشانی از استخوانهای جنگنجوی بیابانها نیست. سه تابوتی که در آنجا قرار دارد، خالی است.
نگهبان مغول با گفتن جملهای تقدس این مکان را یادآور میشود. «عکاسی ممنوع»، اما چه چیزی اینجاست که نباید عکاسی شود؟ دیوارهایی پوشیده از اژدهای طلایی که نمادی چینی است نه مغولی، قطعاتی زرکوب، جواهرات، مجسمهای از مرمر سفید، چند نقاشی و البته آن سه تابوت خالی.
کسی از حضور گردشگران استقبال نمیکند. سمت چپ مقبره، معبدی است که از روی معبد آسمان چین ساخته شده، عمارتی که ملهم از معماری سلسله مینگ (قرن 14 تا 17 میلادی) است و نه از نظر زمانی به خان بزرگ می خورد و نه ارتباط دیگری با او دارد. معماری پیچیدهای است.
در ورودی مقبره عبارتی دو زبانه به چشم میخورد که شاید کلیدی برای حل این معما باشد. به انگلیسی نوشته شده است: چنگیزخان از نظر جهانیان به عنوان دولتمردی برجسته و استراتژیستی بزرگ شناخته میشود. همین عبارت به چینی اینطور نوشته شده است: چنگیز خان در تاریخ مردم چین، به عنوان دولتمردی برجسته و استراتژیستی بزرگ شناخته میشود. عجب! چنگیزخان، قهرمان چینی! این شاید آخرین انتقام شکست خوردگان از شکست دهنده باشد اما برای چین که سرزمین اقوام مختلف است این ترفند میتواند ابزاری عالی باشد. این کشور امروز به قهرمانانی ملی که ریشه در اقلیتهای قومی داشته باشند، نیاز اساسی دارد. چه اهمیتی دارد که در هانگژو به افتخار یوفی، قهرمان نبرد ضد مغولها جشن میگیرند و شادی میکنند. مقبره تعمیر میشود تا چنگیز خان چینی باشد.
البته این تعمیرات تنها جنبه تاریخی نداشته است بلکه از نظر تجاری هم سودمند بوده است. تا سال 2004 که این مکان نوسازی شد. مقبره را قبیله مغول اداره میکرد، آنها قرنها متصدی این امر بودهاند. در این سال دولت مقبره را از آنان گرفت تا به جاذبههای توریستی در مقیاسی بزرگتر تبدیل کند. اکنون در اینجا یک رستورانی بزرگ هر روز پذیرای گردشگران از سراسر جهان است اما تکلیف مغولها چه میشود؟ گویا آنها باید منتظر چنگیز خان دیگری باشند تا از راه برسد و همه را از این مقبره مقدس بیرون کند!
