فؤاد بابان
گوینده خبر از عوامل اصلی برای ارتباط با مخاطب است، به همین دلیل گاهی گوینده خبر است که منجر به اعتبار رسانه میشود. البته حالت برعکس این مسأله هم وجود دارد. بدین ترتیب ممکن است اعتبار رسانه نسبت به گوینده 90 به 10 باشد، اما هر چه گوینده تجربه بیشتری در گویندگی کسب کند و کار بهتری ارائه دهد این نسبت تغییر میکند و به 50، 50 میرسد، حتی روزی 10 به 90 میشود. در این صورت این گوینده است که منجر به اعتبار رسانه میشود.
ویژگی گویندگان در سر فصلهای مشخص عبارتند از دانش ارتباطات و آشنایی به مهارت ارتباطات، آشنایی به عالیترین فنون، تسلط به کار، آشنایی کافی به ادبیات فارسی و دستور گفتاری، تنظیم کردن ریتم صدا با توجه به نوع خبر، بداههگویی یعنی برای مخاطب قبل از خواندن خبر جملهای را بگوید، لباس گوینده؛ البته منظورم این نیست که لباس گوینده فاخر باشد، بلکه باید آراسته باشد. همچنین آرایش مو هم اهمیت دارد. باید لباس و آرایش مو بر اساس فرهنگ خودمان باشد. درباره لباس خانمها هم به گمان من باید بر اساس فرهنگ خودمان باشد. یک گوینده خانم میتواند بهترین پوشش اسلامی را داشته باشد به گونهای که برای مخاطبان هم الگو باشد.
در حال حاضر گویندگان خبر با گویندگان دهههای گذشته فرق دارند. در گذشته گویندگان صورت سنگی و اجرای رسمی، خشک و بیاحساسی داشتند، اکنون این نوع اجرا در دنیا پسندیده نیست. ارتباط با مخاطب باید صمیمیتر بوده و دیگر نباید به صورت سنگی باشد. اما گویندگان خبر در کشورمان میان خواندن خبر رسمی و صمیمانه دچار تضاد هستند و متأسفانه در این رهگذر ما دچار التقاط شدیم، به قول معروف آمدهایم راه رفتن کبک را یاد بگیریم راه رفتن خودمان یادمان رفته است. خواندن هر خبری سبک و سیاق خودش را دارد، نه اینکه ملغمهای از همه سبکها باشد.
گوینده خبر باید نگاه دوم هم داشته باشد و تمام حواسش به متن نباشد، اما اکثر گویندگان خبر کاملاً حواسشان به متن خبر است و نگاه به مخاطبان را رها میکنند. گوینده باید نگاه دوم را علاوه بر درست خواندن خبر داشته باشد و تغییر لحن صدا باید بر اساس منطق باشد. او باید در خواندن خبر توانمند باشد. یعنی بتواند توانایی درست خواندن متون و نثر کلاسیک فارسی را داشته باشد. او باید به دستور گفتاری هم آشنایی داشته و به موقع روی جملات تأکید کند، بداند در کدام جملات مکث کوتاه یا مکث بلند کند، همچنین ریتم صدایش را بر اساس جملات تنظیم کند.
گوینده خبر قبل از کار گویندگی باید گزارشگری را طی کرده باشد تا بتواند در گویندگی موفق باشد باید یک گوینده گزارشگر خبری خوبی هم باشد و راه ارتباط دوستانه با مخاطب را بداند. در گذشته گویندگان خبر قبل از اینکه در بخشهای خبری زنده خبر بخوانند در بخشهای تولیدی میخواندند، ولی امروز چنین نیست، این مسأله خیلی ضربه میزند، چرا که فقط خوش تیپی و صدای خوب برای گوینده مهم نیست.
در پایان باید اعتراف کنیم که ما در بخش خبر با استانداردهای دنیا خیلی فاصله داریم. پیشرفت ما با سرعت 10 کیلومتر است، اما آنها با سرعت نور حرکت میکنند. البته گفتن از ادبیات خبر مثنوی هفتاد من میشود و من سعی کردم تا حدودی ویژگیهای گویندگان خبر را توضیح دهم.
