نقدی بر فیلم «کتاب الی»

انجیل به روایت امریکا

محمد زندی
کتاب الی از داستانی پسا آخرالزمانی برخوردار است. سی سال از جنگ هسته‌ای که تمام تمدن‌ها را نابود کرده است، می‌‌گذرد. فیلم داستان مردی را روایت می‌‌کند که بسته‌ای ارزشمند را باید به سرزمین موعود برساند تا با استفاده از تعالیم آن بتوان مجدداً دنیا را از وضعیت فعلی نجات داد و به مردم زندگی و امید بخشید.
«کتاب الی» توسط «برادران هوگز» کارگردانی و توسط شرکت برادران وارنر نیز تهیه شده است. دنزل واشنگتن (الی) از پس این نقش به خوبی برآمده است و به درستی نقش انسانی که سالها در سفر بوده و حالا خسته از این سفر طولانی به رسیدن به سرزمین موعود می‌‌اندیشد را بازی می‌‌کند. نقش مقابل وی «گری اولد من» ( کارنیگ) نیز به عنوان کسی که سعی دارد آن بسته ارزشمند را به دست بیاورد، به خوبی این نقش را بازی کرده است.
فیلم پر از المان‌ها و مفاهیمی است که هر کدام از آنها حاوی پیغام‌هایی آشکار از تبلیغ مسیحیت است که مستقیماً به مخاطب تزریق می‌‌شود. چیزی که همان ابتدا توجه شما را به خود جلب می‌‌کند، چفیه‌ای است که «الی» به گردن خود انداخته است و این نشان از آن دارد که او از شرق می‌‌آید و البته بارها در فیلم اعلام می‌‌کند که مقصدش غرب است ولی هیچگاه مشخص نمی‌‌کند که دقیقاً کجا، تا این که در پایان متوجه می‌‌شویم منظور از غرب، شهر ویران شده نیویورک است.
اما این بسته ارزشمند چیست که با آن می‌‌توان بر انسان‌ها تسلط پیدا کرد و الی نمی‌‌خواهد به دست نااهل‌ بیفتد؛ آن چیزی نیست جز کتاب انجیل. الی در حقیقت آخرین انجیل روی زمین را با خود حمل می‌کند تا آن را به جایی برساند تا با گسترش آن مجدداً امید، زندگی و مسیر سعادت را برای همه به ارمغان بیاورد. کارنیگ نیز می‌‌خواهد با به دست آوردن کتاب و استفاده از کلمات جادویی‌اش بر مردم تسلط پیدا کند.
«الی» در ابتدا اشاره می‌‌کند که پس از جنگ اتمی تمام کتاب‌های انجیل در جهان را نابود کردند ولی حالا همه سعی دارند آخرین نسخه باقی مانده از آن را به دست بیاورند. در حقیقت سازندگان قصد دارند علت پرت شدن و دور افتادن انسان از مسیر سعادت و روی آوردن به سمت وحشیگری را نتیجه ترک گفتن بشریت از انجیل معرفی کنند و این یعنی معرفی دارویی که جامعه امریکایی که حالا از رویای زندگی سرمایه داری در حال بیدار شدن است، به آن نیاز دارد؛ البته داروی توهم زای دیگری برای درمان توهمات گذشته.
شاید بتوان گفت فیلم به عنوان یک نماد تبلیغاتی در راستای جنگ‌های صلیبی نوین است که جرج بوش در زمان ریاست جمهوری‌اش آن را صریحاًً اعلام کرد. فیلم سعی دارد نشان دهد تنها راه سعادت بشر در هر زمان تمسک جستن به انجیلی است تنها مامن مناسب آن در غرب و درست جایی است که مظهر تمدن بشری می‌‌باشد یعنی امریکا. فیلم حتی پا را هم از این فراتر گذاشته است؛ ما در فیلم متوجه می‌‌شویم که الی به دلیل حمل کتاب به نوعی فنا ناپذیر است و به شکلی اغراق شده به مدح کتاب تحریف شده مسیحیت می‌‌پردازد و الی تنها پس از آنکه ‌کتاب را به سرزمین موعود(نیویورک) می‌‌رساند، از دنیا می‌‌رود. البته پس از وی نیز دختری که در طول فیلم با وی همراه بوده است، به تبلیغ و گسترش کتاب می‌‌پردازد و این بدین معناست که انجیل امریکایی همچنان گسترش می‌‌یابد تا به رسالت خود ادامه دهد.