سود و هزینه‌های گردشگری خارجی

واقعیت‌هایی که از چشم مسافران پنهان می‌کنند

قربانعلی سامعی امروزه گردشگری به عنوان صنعتی «درآمدزا» مورد توجه کشورهای «گردشگر‌پذیر» است. نگاهی به آمار و ارقام و مبالغی که در گردشگری جابه‌جا می‌شود گویای تأثیر این صنعت در تجارت جهانی است. سهم گردشگری در تولید ناخالص ملی جهان سخنان رئیس فراکسیون محیط زیست و توسعه پایدار مجلس شورای اسلامی در همایش «توسعه اکوتوریسم در ایران، چالش‌ها و راهکارها» درخصوص ارتباط توسعه اکوتوریسم با رونق اقتصادی و رفع محرومیت جوامع محلی مبنی براینکه براساس آمار سازمان جهانی گردشگری، به ازای ورودی هر گردشگر دو تا شش شغل مستقیم و 9 تا 15 شغل با احتساب مشاغل بخش‌های تولیدی و خدماتی ایجاد می‌شود، گویای علت توجه جهانیان به صنعت گردشگری است. سخنان تابش درخصوص درآمد صنعت گردشگری در سطح جهان که آن را در سال گذشته میلادی در زمینه اشتغال و توسعه 500 میلیارد یورو عنوان کرد و اعلان رقم حدود 880 میلیون گردشگر در کشورهای مختلف و رشد 5/5 درصدی آن نسبت به سال قبل ابعاد دیگر گردشگری در تولید ناخالص جهان را آشکار می‌سازد که وی آن را معادل 10 درصد تولید ناخالص جهان 4/11 درصد اشتغال و 11 درصد درآمد کل جهان خواند.(اکونیوز24/3/89) گردشگری، سود و هزینهبا تحمیل هزینه بر گردشگر در این تجارت پر‌سود از یک سو و خسارت‌بار از سوی دیگر، کشورهای «اعزام‌کننده گردشگر» از سود و منفعت آن بهره می‌برند و از سوی دیگر کشورهای اعزام‌کننده از اثرات مثبت آن در روح و روان گردشگران در جهت کسب انرژی مضاعف جهان و تلاش و کوشش مضاعف و افزایش درآمد فردی که به ارتقای درآمد ملی منجر می‌شود، بهره می‌برند و از سوی دیگر در مواردی گردشگران پس از پرداخت هزینه‌های گردشگری با بازگشت به کشور خود علاوه بر درگیر کردن فرد گردشگر، اطرافیانش و جامعه با مشکلات متعدد روحی و روانی هزینه‌های کمرشکن درمانی را بر فرد گردشگر و جامعه وی تحمیل می‌کنند.با این نگاه و نگرش گردشگران که باید به عنون فرصتی برای کشورهای گردشگرپذیر تلقی شوند و پس از بازگشت به کشور خود از روحیه مضاعفی جهت کار و تلاش بیشتر برخوردار شوند، به عنوان منشأ مشکل و معضلی در جامعه پدیدار می‌شوند که اتخاذ تدابیر لازم از کشورهای اعزام‌کننده گردشگر در جهت مواجه نشدن با این مشکلات و معضلات ضروری و دفاع از حقوق اتباع خود که به عنوان گردشگر به کشورهای دیگر سفر می‌کنند، ضروری است. ضرورت توجه کشورها به آسیب‌‌های گردشگری انتشار اخبار متعددی درباره برخورد نامناسب برخی کشورهای گردشگرپذیر با گردشگران دیگر کشورها و واکنش‌ کشورهای اعزام‌کننده گردشگر گویای ضرورت دخالت دولت‌ها در این حوزه در جهت منافع اتباع خود و رعایت منافع ملی است. نگاهی به برخی آمار و ارقام منتشر شده درباره تهدید سلامت گردشگران و به تبع آن سلامت جامعه و نقش رایج بودن و تشدید اعزام گردشگر به برخی کشورها ضرورت واکنش دولت در این عرصه را گوشزد می‌کند.نگاهی به آگهی‌های منتشر شده در برخی رسانه‌های داخلی که با یارانه دولت جمهوری اسلامی ایران منتشر می‌شود و برخی سایت‌ها و وبلاگ‌ها مبین بروز برخی رخدادهای نامأنوس با فرهنگ و ارزش‌های ایرانی در صنعت گردشگری ایران است که باید موجبات برخی نگرانی‌ها را در بین متولیان امر موجب شده باشد.آگهی‌های دعوت به کشورها، شهرها و جزایری که متأسفانه با انبوهی از معضلات پنهان در پس آگهی‌های ظاهر فریب آغاز فرآیندی است که رخدادهای نگران‌کننده‌ای را رقم می‌زند. آگهی جذب گردشگر یا دعوت به منکر هر چند ادبیات به کار گرفته شده در آگهی‌های منتشر در رسانه‌های داخلی درباره سفر به کشورهایی نظیر بلغارستان، تایلند و جنوب ترکیه با واقعیت‌هایی که در آن مناطق می‌گذرد تفاوتی فاحش و باور نکردنی دارد، اما نگاهی به اطلاع‌رسانی مؤسسات گردشگری مستقر در ایران عمق پنهان‌کاری حقایق را مشهود می‌سازد.در یکی از سایت‌های مؤسسات گردشگری مستقر در ایران که با مجوز سازمان گردشگری فعالیت دارند به منظور تشویق افراد جهت مسافرت به «وارنا» و جذب گردشگر جهت «تور سواحل وارنا» آمده است: وارنا، سومین شهر بزرگ کشور بلغارستان است با جمعیتی بالغ بر 300 هزار نفر و از نظر تأسیسات بندری و صنعتی دومین شهر بعد از بورگاس تلقی می‌شود. مهم‌ترین مکان دیدنی آن کلیسای جامع است که در مرکز شهر قرار دارد. پارک باغ دریایی که مکان تفریحی با تعداد پلاژ، موزه دلفین‌ها و چندین رستوران است از دیگر مکان‌های دیدنی وارنا است. بلغاری‌ها به این منطقه MORS KATO GARDINA (مورس کاتو گاردینا)‌و به انگلیسی SEA GARDEN می‌گویند. در این سایت در تبیین موقعیت وارنا با انتخاب عنوان «مجتمع ماسه‌های طلایی» آمده است: مرواریدهای آرمیده در میان انبوهی از تپه‌های جنگلی و ماسه‌های سفید و طلایی و آب‌های زلال آبی، انعکاس از بهشت روی وسیع‌ترین ساحل شمال وارنا با مساحتی به ابعاد 5/3 کیلومتر طول و 100 متر عرض و دمای 30-27 درجه سانتیگراد است. گلدن سنوز استراحتگاهی است مجلل و مفرح برای کودکان و خانواده‌ها دارای امکانات فوق‌العاده ورزشی، تفریحی و چشمه‌های آب‌درمانی که بارها جایزه معروف پرچم بین‌المللی را از محیط زیست دریافت کرده است.در سایت دیگری مربوط به یکی از مؤسسات گردشگری آمده: یکی از شهرهای بندری و زیبای بلغارستان،‌وارنا نام دارد که منطقه‌‌ای ساحلی گلدن سندز (golden sands ) را در کنار خود دارد.این منطقه از نظر اقتصاد گردشگری، نقش بسیار مهمی برای مردم منطقه و مردم کشور بلغارستان دارد. اهالی این منطقه از انواع و اقسام شگردها برای کسب درآمد بهره می‌برند. اجاره دادن سایبان و تخت در حاشیه ساحل و همین‌طور اجاره دادن اتومبیل، موتوسیکلت،‌ دوچرخه و اسب‌های کوتاه قد ‌از جمله این شگردهاست. در بازارچه‌های اطراف این منطقه ساحلی، انواع و اقسام جانوران نظیر طوطی، میمون، تمساح و مارهای کوچک و بزرگ موجود است تا گردشگران در ازای پرداخت مبلغی آنها را در اختیار گرفته و عکس یادگاری بگیرند.برخی اخبار منتشره درخصوص وضعیت نابهنجاری‌های جاری در «وارنا» که طی سال‌های اخیر تبلیغ و تشویق جهت اعزام گردشگران ایرانی به آن مناطق شدت گرفته و به عنوان عرصه‌ای قابل رقابت در بین برخی از مؤسسات گردشگری تبدیل شده، ارتباط محسوسی را با گسترش بیماری مهلک ایدز در ایران به ذهن متبادر می‌کند. معمای پیچیده افزایش بیماری ایدز سخن مدیر شبکه بهداشت و درمان شهر ری درخصوص رشد 400 درصدی بیماری ایدز در ایران و ذکر این واقعیت که 90 درصد از افراد از طریق روابط جنسی به بیماری ایدز متبلا شده‌اند، موجبات نگرانی از روند تبلیغ و تشویق گردشگران ایرانی به مناطقی نظیر «وارنا در بلغارستان» را گوشزد می‌کند.وی در گفت‌وگوی اختصاصی با سایت اطلاع‌رسانی مبارزه با مواد مخدر اعلام کرده است:‌براساس نمودارها از سال 65 تاکنون بیماری ایدز در کشور ما رشدی 400 برابر داشته است. دکتر سعید تأملی، مدیر شبکه بهداشت و درمان شهر ری با اعلام این مطلب که براساس آمارها در کشور ایران 90 درصد از افراد از طریق روابط جنسی به بیماری ایدز مبتلا شده‌اند، افزود: اما این عدد واقعی نیست و ایران نیز درگیر گسترش بیماری ایدز از طریق تماس‌های جنسی شده است. وی در این مصاحبه افزوده است: اگر تا دیروز آمار مبتلایان به ایدز از طریق اعتیاد تزریقی بالا بود، امروز آمار ایدزی‌ها از راه آمیزش‌های جنسی رشدی تصاعدی یافته است. وی خاطر نشان کرد: براساس آمارها، در کشور شش هزار و 424 نفر به ویروس HIV و 237 نفر به بیماری ایدز مبتلا هستند و هزینه درمان هر کدام از آنها در ماه، هزار دلار برآورده می‌شود. رسالت رسانه‌ها آیا به راستی انتشار آمار نگران‌کننده افزایش بیماری مهلک «ایدز» در کشور و نام بردن از روابط جنسی به عنوان اصلی‌ترین علت این افزایش تصاعدی و اخبار رواج این عمل قبیح در برخی جزایر گردشگرپذیر که آگهی آن در رسانه‌های کثیر‌الانتشار به چشم می‌خورد، ضرورت تدبیر مناسب جهت برخورد با اینگونه اطلاع‌رسانی‌ها که دعوت به منکر و درگیر کردن گردشگر، خانواده و جامعه با مشکلات و معضلات جسمی، روحی و روانی است، نباید صورت گیرد.آیا به راستی رسانه‌هایی که با پول بیت‌المال و یارانه منتشر می‌شوند، در کشور مجاز به دعوت افراد به منکر هستند، آیا به راستی چنین آگهی‌هایی با رسالت مطبوعاتی سازگاری دارد؟ آیا به راستی نشر چنین آگهی‌هایی با ماده 1 قانون اهداف و سیاست‌ها و ضوابط نشر مصوب یکصد و چهل و نهمین جلسه مورخ 20/2/1367 شورای عالی انقلاب فرهنگی که در آن از اعتلای فرهنگ، ارتقای سطح دانش و تعمیق مبانی و ارزش‌های انقلاب سخن به میان آمده، همخوانی دارد؟به راستی هیچ سنخیتی بین این آگهی‌ها و مقابله مؤثر و مفید با تهاجمات سیاسی و فرهنگی خارجی و داخلی به ارزش‌ها و اهداف اسلامی که در بند و ماده سوم قانون مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 20/2/1367 بدان اشاره شده، مشاهده می‌شود.آیا چنین آگهی‌های دعوت به «ترویج فحشا و فساد اخلاقی» نیست و آیا در بند «ب» قانون الذکر چنین مواردی به عنوان مطالبی که شایسته نشر نیست بدان‌ها اشاره نشده است. وظیفه ارشاد و مجموعه نظام هر چند مطابق ماده 6 فصل دوم این مصوبه مسئولیت اجرای این سیاست و ضوابط به عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نهاده شده است اما در همین قانون ضمن مکلف کردن این وزارتخانه به استفاده از نظریات اعضای هیأت نظارت بر اجرای ضوابط اعمال نشده، اما در انتهای این مصوبه آمده است:تمامی ارگان‌ها و ادارات و مراکز ذی‌ربط به نوبه خود موظفند در این خصوص با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همکاری و هماهنگی کنند.