جوان آنلاین: بهرغم ادعاهای ترامپ درباره حمله مجدد به ایران در صورت شکست مسیر دیپلماسی، برخی مقامات واشینگتن دیروز از تمایل به توافق مسالمتآمیز با تهران سخن گفتند، ولی سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد که زیادهخواهیهای امریکا کماکان اصلیترین مانع پیشرفت مذاکرات است، اقدامی که راه رسیدن به توافق احتمالی را سد میکند.
در آستانه انتخابات کنگره امریکا، مقامهای واشینگتن بار دیگر سیگنالهای مذاکره ارسال میکنند تا شاید به بحرانی که از هشت ماه پیش خود ایجاد کردهاند، پایان دهند. تام باراک، سفیر امریکا در ترکیه روز سه شنبه در سخنانی مدعی شد که واشینگتن در پی دستیابی به توافقی مسالمتآمیز با ایران است و دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا همچنان آمادگی مذاکره با تهران را دارد. باراک بدون اشاره به نقض عهدهای امریکا حین مذاکرات، بیاعتمادی میان امریکا و ایران را یکی از موانع اصلی پیشرفت مذاکرات دانست و گفت تلاشهای دیپلماتیک با میانجیگری قطر، عمان، پاکستان و سوئیس برای کاهش تنشها ادامه دارد. وی پیشنهاد کرد نسخه اصلاحشده تفاهم اسلامآباد میتواند مبنایی برای از سرگیری مذاکرات باشد.
به گفته باراک، این توافق میتواند شامل آتشبس، بازگشایی مسیرهای دریایی و اقداماتی برای کاهش فشارهای اقتصادی بر ایران باشد. باراک همچنین اذعان کرد آینده سیاسی ایران باید به دست مردم این کشور تعیین شود، نه از طریق تغییر حکومت تحمیلی از خارج. باراک با اشاره به سابقه مداخلات نظامی امریکا در خاورمیانه گفت: «تلاش برای تغییر رهبران و حکومتها بارها اشتباه از آب درآمده است.»
به نظر میرسد واشینگتن در آستانه انتخابات کنگره و در شرایطی که جمهوریخواهان وضعیت چندان مطلوبی ندارند، به دنبال کاهش تنش با ایران است، تلاشی که با افزایش تحرکات میانجیگران منطقهای برای بازگرداندن تهران و واشینگتن به میز مذاکره در روزهای اخیر همراه شده است.
سخنگوی وزارت خارجه قطر دیروز گفت که راهحل بحران بین امریکا و ایران باید مسالمتآمیز باشد و هر چه زودتر به راهحل برسیم بهتر است، چراکه راهحل صلحآمیز از طریق مذاکره، تنها گزینهای است که میتواند امنیت و ثبات منطقه را حفظ کند. این مقام قطری تأکید کرد که همه کشورهای منطقه، از جمله ایران در صورت قطع اینترنت آسیب خواهند دید. این درحالی است که اخیراً برخی مقامات تهران تهدید کردهاند که در صورت وقوع جنگ، شاید انهدام کابلهای اینترنت در منطقه یکی از گزینهها باشد.
واشینگتن بزرگترین مانع مذاکره
با وجود آنکه امریکاییها از تمایل خود برای ازسرگیری مذاکرات و دستیابی به توافق احتمالی سخن میگویند، مقامات ایران دیدگاه متفاوتی در اینباره دارند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه دیروز در نشست خبری هفتگی گفت که اصلیترین مانع پیشرفت مذاکرات زیادهخواهی امریکا است. بقایی درباره موضع ایران در واکنش به جنگ احتمالی از سوی دشمنان نیز تأکید کرد: «ما با این احتمال زندگی میکنیم و شب و روز با آن مواجه هستیم. همین الان که با شما صحبت میکنیم، در شرایط صلح قرار نداریم. وقتی محاصره دریایی ما ادامه دارد و ملت ایران را تهدید میکنند، طبیعی است که موظف هستیم که هر احتمالی را در هر لحظه مدنظر قرار دهیم. اما خیالمان راحت است که مدافعان ایران، با درس گرفتن از تجارب دو سال گذشته، با توکل بر خدا و با اتکا به پشتوانه مردمی، آماده دفع هر شرارت از سوی متجاوزان هستند.»
ادعای تمایل واشینگتن برای توافق احتمالی درحالی مطرح میشود که دولت ترامپ اخیراً پیشنهادهای ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت به میز مذاکرات را رد کرده است. ترامپ نیز بارها مدعی شده که ایران در نهایت خواستههای واشینگتن را که از نگاه او به معنای تسلیم بیقیدوشرط است، خواهد پذیرفت، اما تهران تأکید کرده است که زیر بار زور نمیرود و تا زمانی که محاصره ادامه داشته باشد و واشینگتن بر خواستههای جاهطلبانه خود پافشاری کند، مذاکرهای در کار نخواهد بود.
دولت ترامپ که به دلیل جنگ با ایران از سوی افکار عمومی و دموکراتها تحت فشار قرار دارد، اگرچه همچنان از بازگشت به گزینه نظامی در صورت شکست دیپلماسی دم میزند، اما راهکار روشنی برای پایان دادن به این بحران خودساخته ندارد و حتی در داخل دولت نیز بر سر نحوه تقابل با تهران، بین مقامات ارشد واشینگتن اختلافنظر وجود دارد.