جوان آنلاین:کتاب «سخت ولی شیرین»، با وجود استفاده از ظرفیتهای داستانپردازی برای جذابیت بیشتر، حتی یک قدم از حقیقت زندگی و خاطرات راوی فاصله نگرفته است. با وجود تلاش برای داستانی بودن اثر، در تمام مراحل نگارش قدمبهقدم بر حقیقت حرکت کردم. حتی در بخشهایی که میتوانستیم برای جذابتر شدن داستان، تغییراتی در دیالوگها یا روایت ایجاد کنیم، تلاش کردم کمترین فاصله از واقعیت ایجاد شود.
به گزارش جوان، مراسم رونمایی از کتاب «سخت ولی شیرین» حاوی خاطرات شهناز اشکیان، همسر سردار مرتضی قربانی، روز گذشته در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس برگزار شد.
فاطمه ولینژاد، نویسنده این اثر، با تشریح ابعاد مختلف زندگی و مجاهدتهای شهناز اشکیان (راوی کتاب) گفت: زندگی ایشان از دوران کودکی و ایستادگی در برابر فشارهای مربوط به حجاب آغاز میشود و در ادامه، حضور در جبهههای کردستان و جنوب، امدادگری، ایثارگری و تحمل مجروحیت، تصویری جامع از نقش زنان در دوران دفاع مقدس ارائه میدهد. مبارزه با گروهک کومله، حضور در جبهه، امدادگری، ایثارگری، تحمل مجروحیت و حضور در حوادثی همچون بمبارانها و موشکبارانها، تنها بخشی از تجربههای زندگی این بانوی رزمنده است. به همین دلیل معتقدم زندگی شهناز اشکیان بهتنهایی میتواند موضوع یک پژوهش کامل و جامع درباره نقش زنان در دفاع مقدس باشد، زیرا ابعاد متنوعی از حضور و مجاهدت زنان در دوران جنگ را در خود جای داده است.
ولینژاد ادامه داد: خاطرات ایشان تنها مجموعهای از تلخیها نیست، بلکه در کنار حماسه، ترس، دلتنگی و گریه، سرشار از شیرینی، خنده و حتی طنز است. برخی از خاطراتی که در جریان جنگ اتفاق افتاده است، با وجود فضای سخت آن دوران، حس شور زندگی را به مخاطب منتقل میکند.
نویسنده کتاب «سخت ولی شیرین» در ادامه با اشاره به گستردگی روایتهای موجود در این کتاب افزود: یکی از ویژگیهای مهم این اثر، سخاوت راوی در بیان خاطرات دیگر شهدا و همسران آنهاست. راوی کتاب تنها خاطرات شخصی خود را روایت نکرده است، بلکه تجربههای زیسته خانوادههای دیگری را نیز به مخاطب منتقل میکند.
وی تأکید کرد: با وجود تلاش برای داستانی بودن اثر، در تمام مراحل نگارش قدمبهقدم بر حقیقت حرکت کردم. حتی در بخشهایی که میتوانستیم برای جذابتر شدن داستان، تغییراتی در دیالوگها یا روایت ایجاد کنیم، تلاش کردم کمترین فاصله از واقعیت ایجاد شود.
ولینژاد در پایان خاطرنشان کرد: امروز میتوانم با اطمینان شهادت بدهم که کتاب «سخت ولی شیرین»، با وجود استفاده از ظرفیتهای داستانپردازی برای جذابیت بیشتر، حتی یک قدم از حقیقت زندگی و خاطرات راوی فاصله نگرفته است.
وجه تسمیه کتاب «سخت ولی شیرین»
شهناز اشکیان، راوی کتاب «سخت ولی شیرین»، نیز در این آیین گفت: روایتگری برای نسل جوان امروز یک ضرورت است، بهویژه در شرایطی که جوانان با پرسشها و نگرانیهای مختلف درباره آینده کشور مواجه هستند. باید تجربهها و واقعیتهای تاریخی را برای آنان بیان کنیم تا بدانند انقلاب اسلامی با چه سختیها و فداکاریهایی به اینجا رسیده است. در جریان برخی حوادث و ناآرامیها، شاهد نگرانی برخی جوانان بودیم که میپرسیدند چه اتفاقی برای انقلاب و کشور خواهد افتاد. پاسخ من این بود که جای نگرانی نیست، زیرا انقلابی که برای آن این همه خون ریخته شده و مردم برای حفظ آن این همه سختی کشیدهاند، بهسادگی از بین نمیرود.
وی روایتگری را از ابزارهای مهم برای ایجاد احساس مسئولیت در جوانان دانست و اظهار کرد: خاطرات باید بهگونهای بیان شود که نسل جدید احساس کند این مسئولیت به او منتقل شده و ادامه مسیر بر عهده اوست.
اشکیان با تأکید بر اینکه نباید نسل انقلاب را افرادی دستنیافتنی و بدون خطا معرفی کرد، گفت: تلاش کردم در بیان خاطرات، بچههای انقلاب را تافتهای جدابافته از جوانان امروز نشان ندهم. بسیاری از دانشجویان میگفتند ما نمیتوانیم مانند شما باشیم و تصور میکردند نسل انقلاب همیشه افرادی بسیار متفاوت بودهاند. در پاسخ میگفتم ما هم روزی جوان بودیم؛ ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۲۰ یا ۲۵ ساله بودیم و هیجانها و احساسات دوران جوانی را داشتیم.
وی با اشاره به شرایط فرهنگی و اجتماعی امروز اظهار کرد: جوانان امروز با حجم گستردهای از اطلاعات و فشارهای فرهنگی، بهویژه در فضای مجازی، مواجه هستند؛ شرایطی که در دوران جوانی ما وجود نداشت. با وجود این شرایط، جوانانی که امروز برای دفاع از ارزشهای خود قدم برمیدارند، میتوانند حتی از نسل ما بهتر باشند. باید آنان را باور کنیم، برایشان دعا کنیم و خودمان نیز برای حفظ و تداوم فرهنگ ایثار و مقاومت تلاش کنیم.
قهرمانسازی یا زندگی با یک قهرمان؟
معصومه رامهرمزی، نویسنده و پژوهشگر ادبیات پایداری، نیز در این آیین دفاع مقدس با اشاره به اهمیت ثبت خاطرات زنان گفت: اقدام مرکز اسناد برای باز کردن مسیر فعالیت در حوزه خاطرات مردمی، موضوع زنان و مطالعات فرهنگی و اجتماعی، اقدامی ارزشمند است و باید تلاش شود این آثار تنها در کتابخانهها باقی نمانند، بلکه به دست مردم و بهویژه نسل جوان برسند و اثر فرهنگی خود را ایجاد کنند. کتابهایی که در حوزه تاریخ جنگ، خانواده و نقش زنان منتشر میشوند، زمانی میتوانند تأثیرگذار باشند که در اختیار جامعه قرار گیرند و مردم آنها را مطالعه کنند.
وی با اشاره به تجربه مطالعه کامل کتاب گفت: «سخت ولی شیرین» کتابی بسیار پرکشش است. در این اثر تقریباً لحظهای آرام نداریم و حوادث پشتسرهم اتفاق میافتند؛ از اتفاقات تلخ و ناگوار گرفته تا لحظات شیرین و خوش. در کنار همه این حوادث، با بانویی بسیار صبور و رنجدیده مواجه هستیم که رنجهای او در کتاب بهخوبی دیده و لمس میشود.
این پژوهشگر تأکید کرد: با این حال، کتاب تبدیل به «رنجنامه» نشده است. اگر کتابهای دفاع مقدس صرفاً به سوگنامه و روایت رنج تبدیل شوند، ممکن است مخاطب جوان با آنها ارتباط برقرار نکند. کتاب باید بتواند مخاطب را با خود همراه کند.
نویسنده و منتقد ادبیات پایداری، یکی از ویژگیهای مهم کتاب را واقعی بودن شخصیتهای آن دانست و گفت: در این کتاب شخصیتها واقعی هستند. شهناز اشکیان قهرمانسازی نکرده، بلکه با یک قهرمان زندگی کرده است. سردار قربانی و دیگر شخصیتهای کتاب نیز همانگونه که بودهاند، روایت شدهاند و بزرگنمایی غیرواقعی در مورد آنها صورت نگرفته است.
شجاعت زنان امروز
رامهرمزی ادامه داد: زنان ما امروز نسبت به گذشته با شجاعت بیشتری درباره تجربههای خود سخن میگویند. در دهههای گذشته، بسیاری از زنان تصور میکردند ارزش کارهایی که در دوران جنگ انجام دادهاند، در مقایسه با روایتهای مردانه کمتر است؛ اما امروز این نگاه تغییر کرده است. زنان با شجاعت درباره دردها، سختیها، غصهها و در کنار آن افتخارات خود سخن میگویند و همین موضوع به واقعیتر شدن ادبیات دفاع مقدس کمک میکند.
این پژوهشگر با اشاره به ضرورت معرفی الگوی زن ایرانی گفت: نباید اجازه دهیم تصویری نادرست از زن ایرانی به جامعه ارائه شود. زنان ایرانی در دوران جنگ در کنار رزمندگان حضور داشتند، سختی کشیدند، تحصیل کردند و پس از جنگ نیز مسیر علمی و اجتماعی خود را ادامه دادند.
وی با اشاره به مفهوم «زن الگوی سوم» گفت: زن ایرانی نه الگوی زن غربی است و نه الگوی زن شرقی؛ بلکه میتواند الگویی متفاوت و متناسب با ارزشهای انقلاب اسلامی و فرهنگ ایرانی ـ اسلامی ارائه کند.
رامهرمزی در پایان با اشاره به آثار ادبی درباره زنان در جنگهای دیگر جهان گفت: مطالعه ادبیات جنگ در جهان نشان میدهد تجربه زنان ایرانی در دوران دفاع مقدس ویژگیهای خاص خود را دارد و باید این تفاوتها با پژوهش و روایت دقیق برای جامعه و مخاطبان جهانی تبیین شود. کتاب «سخت ولی شیرین» گامی مهم در معرفی این تجربه است؛ زیرا در آن با زنانی مواجه هستیم که در کنار رزمندگان ایستادند، سختی کشیدند، خانواده را مدیریت کردند، با بمباران و فقدان و نگرانی روبهرو شدند و در عین حال مسیر زندگی و پیشرفت خود را ادامه دادند.
