جوان آنلاین: گاهی برای دیدهشدن یک معلم، نه تریبون بزرگی لازم است و نه عنوانی پرطمطراق؛ کافی است اثر حضورش در زندگی دانشآموزان و جامعه دیده شود. این اثر تا سالیان سال در زندگی آن دانشآموزان، خانواده و بهطور کلی جامعه ماندگار میشود و شاخ و برگ میگیرد. «جایزه معلم» هم از همین نقطه آغاز شد؛ رویدادی که در سه دوره گذشته تلاش کرده معلمان اثرگذار را از میان جامعه بزرگ تعلیم و تربیت شناسایی و به جامعه معرفی کند و در کنار تقدیر از آنها، فرهنگ معلمی را به موضوعی جدیتر در افکار عمومی تبدیل کند. تا نشان دهد وقتی یک معلم کار خود را با بندبهبند وجودش پیش ببرد تا چه میزان میتواند روی کلاس درس و جامعه پیرامون خود اثرگذار باشد.
این روزها چهارمین دوره رویداد جایزه معلم آغاز شدهاست؛ رویدادی که حالا بیش از ۶۰ هزار معلم تاکنون نامزد دریافت آن شدهاند، بیش از ۲۰۰ هزار معرفی از سوی مردم ثبتشده و ۷۲ معلم اثرگذار نیز به عنوان سفیران استانی این جایزه انتخاب شدهاند. در دوره جدید، اما قرار است این مسیر با سازماندهی حرفهایتر سفیران و ایجاد امکان معرفی ویژه از سوی مجموعههای معتبر حوزه تعلیم و تربیت ادامه پیدا کند.
فلسفه شکلگیری جایزه معلم و اهدافش
محمد رضایی، دبیر اجرایی «جایزه معلم»، درباره فلسفه شکلگیری این جایزه و مسیر پیشروی آن به «جوان» میگوید: «هدف اصلی جایزه معلم، تقویت شأن اجتماعی معلم است و برای تحقق این هدف، دو محور اصلی را دنبال میکنیم.»
او نخستین محور را به خودِ جایزه و فرآیند شناسایی معلمان اثرگذار مربوط میداند و توضیح میدهد: «یک بخش از فعالیت ما، همین اهدای جایزه است. در حال حاضر در مرحله فراخوان هستیم تا معلمان اثرگذار را شناسایی و معرفی کنیم و در سطح جامعه از آنها تقدیر شود.».
اما به گفته دبیر اجرایی جایزه معلم، ماجرا تنها به اهدای یک جایزه ختم نمیشود. بخش مهم دیگری از فعالیت این مجموعه، تلاش برای تغییر نگاه جامعه به جایگاه معلم و ترویج فرهنگ معلمی است؛ مسیری که از رسانه و فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی میگذرد.
رضایی در اینباره اظهار میدارد: «محور دوم، فعالیتهای ترویجی و رسانهای است. تلاش میکنیم با اقداماتی که انجام میدهیم، فرهنگ معلمی و مقام معلم را در سطح جامعه نهادینه کنیم. برای مثال، جوایز ویژهای داریم، از جمله جایزه بهترین فیلم با مضمون آموزش و تربیت یا بهترین خبر در حوزه تعلیم و تربیت و معلمی. همچنین در طول سال پویشهایی برگزار میکنیم که همه این فعالیتها در نهایت به یک هدف بازمیگردد، یعنی تقویت جایگاه معلم و فرهنگسازی در سطح جامعه.»
۶۰ هزار نامزد و ۲۰۰ هزار معرفی
آمارهای سه دوره گذشته، تصویری از گستردگی این حرکت ارائه میدهد. به گفته رضایی، تاکنون بیش از ۶۰ هزار معلم در فرآیند «جایزه معلم» نامزد شدهاند و مردم نیز بیش از ۲۰۰ هزار معرفی از معلمان اثرگذار داشتهاند. در این میان، ۷۲ معلم به عنوان معلمان اثرگذار در سطح کشور شناسایی شدهاند؛ معلمانی که حالا نقش تازهای نیز بر عهده گرفتهاند.
«این ۷۲ معلم اکنون سفیران استانی جایزه معلم هستند و در استان خودشان مأموریت ترویج جایزه و معرفی آن را برعهده دارند. در واقع تلاش میکنیم خود معلمانی که در جامعه اثرگذار بودهاند، درباره جایگاه معلم صحبت کنند و به ترویج این فرهنگ کمک کنند.»
چهارمین دوره، اما قرار است این شبکه را وارد مرحله تازهای کند. رضایی یکی از تفاوتهای مهم دوره جدید با دورههای گذشته را توجه جدیتر به سفیران استانی میداند: «در هر دوره، معلمانی که به مرحله نیمهنهایی راه پیدا میکنند، میتوانند به جمع سفیران استانی ما اضافه شوند. برای دوره چهارم، این سفیران را گروهبندی و سازماندهی کردهایم و فعالیتهای منظمتر و حرفهایتری را در استانهای خودشان دنبال میکنند.»
به گفته او، این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که گفتمان مربوط به معلم نباید تنها در یک نقطه یا از سوی یک مجموعه شکل بگیرد، بلکه باید در سراسر کشور جریان داشته باشد: «برای ما خیلی مهم است که در همه استانها درباره معلم صحبت شود. افرادی که خودشان در جامعه اثرگذار بودهاند، حالا درباره جایگاه معلم حرف میزنند، در شبکههای تلویزیونی استان خودشان حضور پیدا میکنند و درباره جایزه معلم و معلمان اثرگذار استانشان صحبت میکنند. این یکی از ویژگیهای مهم دوره چهارم است و تلاش کردهایم موضوع سفیران را حرفهایتر دنبال کنیم.»
راهی تازه برای معرفی معلمان اثرگذار
تغییر دیگری که در دوره چهارم دیده میشود، به شیوه معرفی معلمان بازمیگردد. در دورههای گذشته، معرفی عمومی معلمان یکی از مسیرهای اصلی حضور در جایزه بود، اما حالا قرار است در کنار آن، امکان معرفی ویژه نیز فراهم شود.
رضایی توضیح میدهد: «در دورههای قبل، هم عموم مردم میتوانستند معلمان را معرفی کنند و هم معلمان میتوانستند خودشان در جایزه معلم ثبتنام کنند. این شیوه در این دوره، همچنان وجود دارد، اما امسال، یک مسیر دیگر هم اضافه شده؛ مجموعههایی که در حوزه معلمی فعالیت میکنند، مانند دانشگاه فرهنگیان، استادان و افرادی که ارتباط گستردهای با جامعه معلمان دارند، میتوانند معلمان اثرگذار موردنظر خود را به صورت ویژه معرفی کنند.»
او این شیوه را مشابه رویکردی میداند که در برخی جوایز معتبر نیز مورد استفاده قرار میگیرد، یعنی در کنار معرفی عمومی، مجموعههای شناختهشده و معتبری در کشور و حتی دنیا، که در هر حوزه، افراد شاخص را پیشنهاد میکنند.
جایزهای که به جایزه معلم بازگشت!
در میان اتفاقات دوره سوم جایزه معلم، یک ماجرای متفاوت رقم خورده است؛ اتفاقی که حالا در دوره چهارم به بخشی از هویت این رویداد تبدیل شدهاست.
رضایی با اشاره به یکی از معلمان شایسته تقدیر دوره سوم که از اسپانیا در این جایزه حضور داشت، میگوید: «اتفاق جالبی که در دوره سوم افتاد، مربوط به یکی از معلمان شایسته تقدیر ما از کشور اسپانیا بود. آقای آنخل لوئیس گونزالس سرانو، معلم اسپانیایی که جایزه دریافت شده را، دوباره به خود جایزه معلم اهدا کرد!»
این حرکت معلم اسپانیایی حالا، او را به نخستین خیر و واقف غیرایرانی این مجموعه تبدیل کرده است؛ معلمی که به گفته رضایی، سالها در اسپانیا فعالیتهای اثرگذاری در حوزه معلمی انجام دادهاست: «ایشان در کشور اسپانیا معلم بودند و فعالیتهای اثرگذار زیادی انجام دادهاند. حالا در این دوره در کنار ما هستند و به عنوان نخستین خیر و واقف غیرایرانی جایزه معلم شناخته میشوند.»
معلم اثرگذار، فقط معلم کلاس نیست.
اما سؤال مهم این است که چه کسانی میتوانند در زمره معلمان شایسته تقدیر قرار بگیرند؟ و معیارها در چهارمین دوره چه تغییری کردند؟
رضایی در پاسخ، «اثرگذاری» را یکی از مهمترین معیارها میداند؛ اثری که لزوماً به فضای رسمی مدرسه محدود نمیشود: «معیار اصلی ما این است که معلم در دوره فعالیت خود یک اقدام اثرگذار داشته باشد. در فراخوانهای گذشته نیز از معلمان خواستهایم اقدامات خاصی را که انجام دادهاند، معرفی کنند و بخشی از این فعالیتها را در شبکههای اجتماعی منتشر کردهایم.» به گفته او، در دوره چهارم نیز اقداماتی که نشاندهنده نقشآفرینی واقعی معلم در مسائل آموزشی و تربیتی باشد، اهمیت ویژهای در فرآیند داوری خواهد داشت: «اگر معلم در این دوره اقدام معلمی ویژهای داشته باشد و معیارهایی مانند اثرگذاری، استفاده از ظرفیت جامعه محلی در خدمت تعلیم و تربیت، خلاقیت و توانایی حل مسئله در حوزه تعلیم و تربیت را داشته باشد، این موضوع در امتیازدهی و داوری ما بسیار تأثیرگذار خواهد بود.»
او دلیل این نگاه را نیز روشن میکند: «واقعاً یاد و خاطره معلم و آن عقبه معلمی، در بزنگاههایی که معلم میتواند نقشآفرینی عمیقی داشته باشد، برای ما اهمیت دارد. میخواهیم این نقشها دیده شوند و برای چنین اقدامات اثرگذاری، امتیاز ویژهای در نظر بگیریم.»
از ۵ سال گذشته تا ۳ سال آینده
در چهارمین دوره، معلمان و مربیانی که دستکم پنج سال سابقه فعالیت داشتند و همچنین برنامه برای ادامه فعالیت خود در سه سال آینده دارند، میتوانند مخاطبان این جایزه باشند؛ این رویکرد به روشنی نشان میدهد که «جایزه معلم» تنها به دنبال تقدیر از یک کارنامه گذشته نیست، بلکه استمرار اثرگذاری معلم را نیز به شدت مهم و باارزش میداند.
حالا چهارمین دوره «جایزه معلم» در نقطهای ایستاده که تجربه سه دوره گذشته را پشت سر گذاشته و شبکهای از معلمان اثرگذار را در سراسر کشور شکل داده است؛ شبکهای که قرار است بیش از گذشته درباره معلم، برای معلم و البته با صدای خود معلمان سخن بگوید. شاید مهمترین دستاورد چنین مسیری نیز همین باشد، اینکه شأن اجتماعی معلم تنها در روز تقدیر و اهدای جایزه یادآوری نشود، بلکه فرهنگ قدردانی از معلم به بخشی ماندگار از گفتوگوی روزمره جامعه بدل گردد.
گفتنی است که مهلت ثبتنام تا ۳۰ مهرماه وجود دارد و متقاضیان میتوانند از طریق پلتفرم پیامرسان شاد در قسمت پویشها ثبتنام خود را انجام دهند.
