جوان آنلاین: تکمیل حلقههای مفقوده در کریدورهای راهبردی از اولویتهای مهم سیاستگذار در پروژههای ریلی است. یکی از حلقههای مفقوده بخش غربی کریدور شمال - جنوب خط ریلی رشت- آستارا بوده که توافقنامه آن ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ به امضا رسید و حالا با تأمین زمینهای مورد نیاز در این مسیر ۱۶۲ کیلومتری، به ایستگاه اجرا رسیده است. با مشارکت طرف روسی در قالب فاینانس و... پیشبینی میشود بخش ناتمام کریدور شمال - جنوب تا حدود سه سال آینده به اتمام برسد.
کریدور بینالمللی شمال - جنوب یکی از مهمترین مسیرهای ترانزیتی به شمار میرود که با اتصال هند به ایران، روسیه و در نهایت اروپا، نقش مهمی در جابهجایی کالا و کاهش زمان و هزینه حملونقل ایفا میکند. این کریدور بهویژه در شرایط کنونی، برای روسیه به دلیل محدودیتهای ناشی از تحریمها و برای کشورمان بهعنوان فرصتی برای افزایش درآمدهای ترانزیتی، از اهمیت راهبردی برخوردار است.
با وجود تکمیل بخش عمده این مسیر، هنوز یک قطعه کلیدی از خط آهن در شمال کشور، یعنی مسیر رشت - آستارا به بهرهبرداری نرسیده است. مهمترین چالش این پروژه، تملک اراضی بود، زیرا مسیر از زمینهای ارزشمند کشاورزی و مسکونی عبور میکند و هزینه تملک آن بسیار بالاست. براساس آخرین گزارشها در مدت حدود یک تا یکونیم سال، اراضی مسیر ۱۶۲ کیلومتری پروژه ارزیابی و تملک شد و طبق آخرین اخبار در اختیار طرف روس قرار گرفت.
هماکنون بخش عمده هزینههای تملک پرداخت شده و مابقی نیز بنا به اعلام مقامات، با پیگیریهای ریاستجمهوری و سازمان برنامه و بودجه در حال تأمین است. همزمان با تملک اراضی، هر بخش از مسیر که تحویل شده، عملیات خاکریزی و آمادهسازی آن انجام شده تا با آغاز اجرای پروژه، عملیات ساخت با سرعت بیشتری پیش برود.
طبق اعلام مقامات مسئول، طرف روسی برای مشارکت در اجرای پروژه چه در قالب فاینانس و چه سرمایهگذاری اعلام آمادگی کرده است. مقدمات این همکاری انجام شده و برخی مراحل حقوقی و قانونی در حال طی شدن است. برآورد اولیه برای تکمیل راهآهن رشت- آستارا بین ۳۶ تا ۴۸ ماه است، اما با توجه به انجام تملک اراضی، پیشبینی میشود در صورت نداشتن مشکلات پیشبینینشده، پروژه در مدت حدود سه سال به بهرهبرداری برسد.
تکمیل پازل ترانزیتی ایران و روسیه
کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، روز شنبه در گفتوگویی در خصوص آخرین وضعیت این پروژه بزرگ ریلی گفت: «اکنون ما باید قرارداد اجرایی ساخت این خط ریلی را امضا کنیم؛ من در ملاقات اخیر از رئیسجمهور خواهش کردم که در کوتاهترین زمان، خانم صادق وزیر راه و شهرسازی به روسیه بیایند یا گروه روس به تهران بروند تا این قرارداد امضا شود و طرف روس بتواند کار خود را آغاز کند.»
او تصریح کرد: «طرف روس به ما میگوید که ما کار خودمان را آغاز کردهایم، اما به هر حال، موافقتنامه عملیات اجرایی باید هرچه سریعتر امضا شود. مقامهای روس میگویند زمان تحویل زمین تا تحویل راهآهن، حداقل سه سال به طول خواهد انجامید.»
جلالی با بیان اینکه رئیسجمهور شخصاً پیگیر طرحهای مشترک کشورمان با فدراسیون روسیه است، گفت: «در دیداری که با رئیسجمهور داشتم، آقای پزشکیان جزئیات پروژههای مختلف از جمله کریدور شمال - جنوب و راهآهن رشت - آستارا را بررسی کردند و همچنین درباره طرح سوآپ گاز روسیه و تهیه کالاهای اساسی و غلات مورد نیاز ایران از این کشور و مسائل مربوط به دریای خزر و همکاریها در آن حوزه گفتوگو کردیم.»
محمدرضا کدخدازاده، معاون شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور نیز با اشاره به وضعیت کریدورهای ریلی کشور اظهار کرد: «در کشور ۹ کریدور ریلی تعریف شده که از این تعداد شش کریدور شمالی - جنوبی و سه کریدور شرقی - غربی هستند.»
او افزود: «یکی از مهمترین کریدورها، مسیر آستارا - چابهار یا آستارا - بندرعباس است که با تکمیل راهآهن چابهار - زاهدان، تنها بخش باقیمانده آن، محور رشت - آستارا خواهد بود و با تکمیل این مسیر یکی از مهمترین کریدورهای ریلی کشور در حوزه تجارت و ترانزیت به بهرهبرداری میرسد.»
تحول اقتصادی در کشور با تکمیل کریدورهای ترانزیتی
ایران از نظر ژئوپلتیکی در یکی از مهمترین نقاط جهان قرار دارد. موقعیت جغرافیایی کشور بهگونهای است که از گذشته، از جمله در دوران جاده ابریشم، نقش پیونددهنده شرق و غرب را ایفا کرده و امروز نیز کریدورهای شمال - جنوب و شرق - غرب میتوانند همان نقش راهبردی را در اقتصاد جهانی ایفا کنند.
کارشناسان تأکید دارند که نواقص در کریدورهای ترانزیتی طی سالهای گذشته فرصتهای زیادی را گرفته و با توجه به این مسئله، تکمیل کریدورها میتواند نقش راهبردی کشور در تجارت و ترانزیت جهانی را احیا کرده و زمینهساز تحول اقتصادی شود.
عضو هیئت رئیسه کمیسیون اصل ۹۰ درباره اهمیت تکمیل پروژه راهآهن رشت - آستارا گفت: «مسیر غربی این کریدور که از سنپترزبورگ روسیه تا دهلینو را شامل میشود، به دلیل نبود اتصال ریلی بین رشت و آستارا با چالش مواجه بود که در دولت شهید ابراهیم رئیسی توافقنامه احداث این خط به امضا رسید و اکنون اجرای آن در حال انجام است. با تکمیل این پروژه، امکان اتصال کشورهای آسیای شرقی به منطقه قفقاز و شمال اروپا فراهم شده و نقش مهمی در توسعه ترانزیت و اقتصاد کشور خواهد داشت.»
حجتالاسلام محمد سبزی با تأکید بر اینکه تحولات ژئوپلتیکی جهان از جمله جنگ روسیه و اوکراین و تنشهای چین و تایوان نشان میدهد مسیرهای حملونقل و آبراهها تا چه اندازه در اقتصاد جهانی اهمیت دارند، گفت: «قرارگرفتن ایران در چنین موقعیتی ایجاب میکند دولت اهتمام بیشتری برای توسعه زیرساختهای ترانزیتی داشته باشد.»
این نماینده مردم در مجلس دوازدهم با اشاره به محدودیتهای مالی دولت اظهار کرد: «با وجود کسری بودجه، میتوان از ظرفیت فاینانس خارجی و همکاری با کشورهای عضو بریکس و سازمان همکاری شانگهای از جمله چین و روسیه بهره گرفت، چراکه تعاملات و قراردادهای موجود با این کشورها میتواند منشأ خدمات و سرمایهگذاری در پروژههای زیرساختی باشد.»
او خاطرنشان کرد: «بهرهگیری از محورهای شمال - جنوب و شرق - غرب و عبور مسیرهای تجاری و بازرگانی جهان از داخل کشور، میتواند زمینهساز رشد اقتصادی پایدار و افزایش درآمدهای ملی شود و لازم است با برنامهریزی و تلاش مستمر، این فرصت راهبردی به نتیجه برسد.»
