جوان آنلاین: تحولات ماههای اخیر در حوزه حملونقل و تجارت در بنادر جنوبی و تمرکز تجارت در این بخش، سیاستگذار را بر آن داشت تا استراتژی اولویتبندی پروژههای راهسازی را متحول و نقشه تجاری کشور را با تمرکز ویژه بر کریدورهای شمالی تغییر دهد. بر این اساس و طبق تازهترین اظهارات یک مقام مسئول در وزارت راه و شهرسازی، بهسازی، روکش آسفالت و ایمنسازی ۱۰ کریدور اصلی در دستور کار قرار گرفته و این پروژهها هماکنون در حال انجام است.
طرح جامع تغییر کریدورهای تجاری کشور با هدف انتقال تدریجی تجارت از بنادر جنوبی به بنادر شمالی و مرزهای زمینی با هدف مقابله با محاصره اقتصادی، چند مدتی است که وارد مرحله اجرایی شده است. راههای کریدوری بهعنوان شریانهای اصلی جابهجایی کالا و مسافر، نقش بسیار مهمی در اتصال مراکز تولیدی، صنعتی، کشاورزی و مرزی هر استان به سایر نقاط کشور دارند و در عین حال، پیوند استانها با شبکه حملونقل ملی را برقرار میکنند. بر همین اساس، سیاستگذاری اعتباری و فنی در سطح سازمان راهداری با توجه ویژه به این محورها انجام میشود. نکته اینجاست که حملونقل جادهای کشور بهویژه در سال اخیر، به سمتی پیش رفته که ضرورت توجه ویژه به مطالعات فنی، ارتقای سطح کیفی راهها و بهبود خدماترسانی به ذینفعان جادهای در حوزه کریدورهای زمینی بیش از گذشته احساس میشود.
کدام کریدورها بهسازی میشوند؟
در حال حاضر ۱۰ کریدور اصلی در کشور وجود دارد که امکان اتصال شمال به جنوب، شرق به غرب و همچنین بنادر و مرزهای آبی و خاکی را در سراسر کشور فراهم میکند و این کریدورها مورد توجه قرار گرفتهاند. گزارشها نشان میدهد، کریدور تهران- مشهد در استان تهران، سمنان، شاهرود و خراسان رضوی، کریدور تهران- بازرگان در استانهای تهران و البرز، قزوین، زنجان، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی، کریدور تهران- بوشهر در استانهای تهران، قم، اصفهان، فارس و بوشهر، کریدور تهران- خسروی در استانهای تهران، مرکزی، همدان و کرمانشاه، کریدور تهران- بندر امام در استانهای تهران، قم و مرکزی، کریدور بازرگان- بندر امام در استانهای آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، لرستان و خوزستان، کریدور اردبیل- مشهد در استانهای اردبیل، گیلان، مازندران، گلستان، خراسان شمالی و خراسان رضوی، کریدور مشهد- چابهار در استانهای خراسان رضوی، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و ایرانشهر، کریدور بندرامام- چابهار در استانهای خوزستان، بوشهر، هرمزگان و ایرانشهر و کریدور تهران- بندرعباس در استانهای قم، اصفهان، یزد، کرمان و بندرعباس در طرح بهسازی، روکش آسفالت و ایمنسازی قرار دارند.
سرمایهگذاری ۳۰ همتی برای ارتقای کریدورهای حملونقل
حسن جهانیان، معاون راهداری سازمان حملونقل جادهای، در گفتوگویی با اشاره به صرف ۳۰ همت اعتبار برای بهسازی ۱۰ مسیر جادهای گفت: با فعالیت ۲۸۲ اکیپ اجرایی، عملیات لکهگیری، روکش آسفالت، نصب علائم و خطکشی در این مسیرها با هدف تسهیل جابهجایی بار و مسافر و ارتقای ترانزیت در حال انجام است.
او افزود: از ابتدای سال تاکنون نیز حدود ۲ هزار و ۵۰۰ کیلومتر عملیات لکهگیری و روکش آسفالت در این کریدورها انجام شده، حدود ۵ هزار مترمربع نصب علائم و تابلو صورت گرفته و بیش از ۴ هزار و ۵۰۰ کیلومتر خطکشی نیز اجرا شده است.
معاون راهداری سازمان راهداری و حملونقل جادهای با اشاره به یکی از مهمترین محورهای کشور اظهار داشت: در کریدور شمال- جنوب (تهران ـ بندرعباس) که طول آن نزدیک به هزارو۹۵۰ کیلومتر است، حدود ۳۱ پیمانکار فعال هستند و نزدیک به ۷ همت قرارداد در این محور منعقد شده است. همچنین برای حدود هزارو۵۰۰ کیلومتر از این مسیر با پیمانکاران مختلف قرارداد اجرای عملیات منعقد شده است.
هدفگذاری برای افزایش سهم مسیرهای تجاری غیرجنوبی به ۶۰ درصد
در دهههای گذشته بیش از ۷۵ تا ۸۲ درصد مراودات تجاری کشور اعم از صادرات و واردات از طریق خلیج فارس و بنادر جنوبی انجام میشد. این در حالی است که در اسناد بالادستی کشور همواره بر اقتصاد مقاومتی و توسعه کریدورهای غرب به شرق و شمال به جنوب تأکید شده است.
در همین ارتباط، حبیب قاسمی، عضو هیئت رئیسه کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، گفت: باید با همافزایی وزارتخانهها، سهم کریدورهای جایگزین از تبادلات تجاری کشور را از ۲۰ درصد فعلی به ۶۰ درصد افزایش داد.
قاسمی با تأکید بر اهمیت تداوم مسیر توسعه کریدورها حتی با وجود توافق و شکست محاصره دریایی، خاطرنشان کرد: ما نباید تمام تخممرغهای خود را در یک سبد بگذاریم. پیشبینیهای تأمین کالاهای اساسی در فاصله جنگ ۱۲ روزه تا ۴۰ روزه باعث شد هدف امریکا از محاصره دریایی که تحتالشعاع قرار دادن معیشت مردم بود، ناکام بماند.
او افزود: باید به کریدورهای شمالی از سمت ترکیه، پاکستان، افغانستان و بندر امیرآباد در دریای خزر توجه ویژه داشته باشیم. با ایجاد تفاهمنامههای دوجانبه و چندجانبه و استفاده از ظرفیت ۱۵ کشور همسایه که در مجاورت ۱۷ استان ما قرار دارند، میتوانیم حجم مبادلات در برخی محورها را از ۴۰ میلیون دلار به ۳ میلیارد دلار افزایش دهیم.
توسعه کریدورهای جایگزین حملونقل راهبرد دائمی برای اقتصاد
سید جمال موسوی، عضو هیئت رئیسه کمیسیون عمران مجلس، نیز با اشاره به تحولات اخیر در نقشه تجاری کشور اظهار داشت: تجربه ماههای گذشته نشان داد تکیه صرف بر بنادر جنوبی، کشور را در برابر تهدیدهای غیرنظامی آسیبپذیر میکند. به همین دلیل، مجلس و دولت تصمیم گرفتند با شناسایی ۲۴گذرگاه جایگزین (شامل بنادر شمالی دریای خزر، گمرکات غرب و شرق و همچنین بندر چابهار)، الگوی حملونقل را متحول کنند.
او افزود: خوشبختانه عملکرد این مسیرهای جدید در دو ماهه اول سال نسبت به مدت مشابه سال قبل، بین ۳۰ تا ۴۰ درصد رشد داشته است. این موفقیت نشان میدهد ظرفیت داخلی برای جابهجایی سالانه ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیون تن بار از مسیرهای جایگزین، کاملاً عملیاتی و واقعی است.
موسوی با تأکید بر اینکه «توسعه کریدورها یک الزام دائمی است، نه واکنش موقتی»، تصریح کرد: برخی تصور میکنند، چون توافقات دیپلماتیک منجر به شکسته شدن محاصره دریایی شده، دیگر نیازی به این مسیرهای جدید نیست. اما این طرز فکر کاملاً اشتباه است. هدف ما عبور موقت از بحران نیست؛ بلکه میخواهیم یک شبکه حملونقل مقاوم و پایدار برای دهه آینده بسازیم.
بهسازی کریدورها، پیشنیاز جهش ترانزیتی
تحولات نشان میدهد ایران بهتدریج در حال حرکت به سمت تنوعبخشی به مسیرهای تجاری و کاهش وابستگی به الگوهای سنتی تجارت خارجی است. بهسازی ۱۰ کریدور اصلی کشور بخشی از تلاش برای بازتعریف جایگاه ایران در نقشه جدید تجارت منطقهای و به نوعی تغییر نقشه تجاری در کریدورهای شمالی کشور به شمار میروند.
با این حال، موفقیت در این مسیر نیازمند تصمیمات همگون مدیریتی، هماهنگی نهادی و افزایش جذب سرمایهگذاری است. در فضای رقابتی امروز، کشورهایی موفق خواهند بود که بتوانند سریعتر از فرصتهای ژئوپلیتیکی و ترانزیتی خود بهرهبرداری کنند؛ فرصتی که برای ایران نیز اکنون بیش از هر زمان دیگری فراهم شده است.
