جوان آنلاین: به گفته وزیر جهاد کشاورزی حذف یارانه نان قطعی شده و به زودی دولت مبلغی را بابت نان در کالا برگ مردم شارژ میکند. اگرچه پرداخت یارانه نقدی نان به خانوارها در «تئوری»، جایگزین مناسبی برای یارانههای پنهان است، اما در «عمل»؛ اقدام ناعادلانهای است. نان کالایی بیجایگزین برای بخش زیادی از جامعه و پایه غذایی همه مردم ایران است. با توجه به اینکه یارانه کالابرگی اختصاص یافته به مردم به هیچ عنوان قدرت خرید مردم را جبران نکرده، بیم آن میرود که آزادسازی قیمت نان، عملاً موجب ایجاد «گرسنگی» و «قحطی مصنوعی» شود، چراکه دولت چهاردهم در حال حاضر در نحوه افزایش مبلغ کالابرگ خلف وعده کرده و ممکن است با کالابرگی شدن نان، سفره اقشار متوسط و ضعیف کوچکتر شود.
در شرایطی که کمر مردم از تبعات گرانی قیمت کالاها در پی حذف ارز ترجیحی واردات کالاهای اساسی، همچنان خم شده زمزمه آزادسازی نرخ نان و توزیع کالا برگی ان منتشر میشود. حذف یارانه نان از دیماه سال گذشته همزمان با حذف ارز ترجیحی واردات کالاهای اساسی در دستور کار دولت با مدیریت رئیس کل بانک مرکزی قرار گرفت، اما با دلیل حمله ناجوانمردانه امریکا و رژیم صهیونیستی به تعویق افتاد. اردیبهشت امسال نیز نرخ نامه جدیدی رونمایی شد، اما نرخهای جدید از نرخهای فعلی نانوایان پایینتر بود. به بیان دیگر، نانوایان در یکسال اخیر حتی از قیمتهای مصوب ستاد تنظیم بازار در تهران و استانداران در شهرستانها هم پیشی گرفتند. اخیراً وزیر جهاد کشاورزی افزایش قیمت نان را تأیید و از آزادسازی قیمت آن خبر داد؛ موضوعی که نگرانیهایی را برای مردم و بسیاری از کنشگران به همراه داشت.
آیا شرایط برای پذیرش حدف یارانه نان فراهم است؟
کنشگران معتقدند شرایط فعلی اقتصاد کشور که همگان به تنگنای معیشت عامه مردم معترف هستند و برای حفظ تولید و اشتغال تلاش میکنند، گرانی قیمت نان میتواند شرایط معیشتی مردم را بدتر کند. با تمام بدیهایی که توزیع یارانهها برای اقتصاد کشور به همراه داشته و خواهد داشت، نان آخرین حوزهای است که باید مشمول آزادسازی و حذف یارانه شود. اگرچه پرداخت یارانه نقدی نان به خانوارها در «تئوری»، جایگزین مناسبی برای یارانههای پنهان است، اما در «عمل»؛ با توجه به عملکرد دولت در بخش یارانهها منطقی به نظر نمیآید.
نان کالایی بیجایگزین برای بخش زیادی از جامعه و پایه غذایی همه مردم ایران است. حتی افزایش سه چهار برابری قیمت آن در دولت فعلی، بالاتر از قدرت خرید مردم بوده است. با توجه به اینکه یارانه کالابرگی اختصاص یافته به مردم به هیچ عنوان قدرت خرید مردم را جبران نکرده، آزادسازی قیمت نان، عملاً موجب ایجاد «گرسنگی» و «قحطی مصنوعی» میشود.
دلایل آزادسازی نرخ نان چیست؟
براساس طرحی که اخیراً وزیر جهادکشاورزی رونمایی کرد، دولت واین وزارتخانه در حال بررسی شیوهای هستند که براساس آن یارانه نان حذف شده و این یارانه در کالابرگ الکترونیک ادغام و از این طریق به مردم تخصیص خواهد یافت. بدین ترتیب، احتمالا مبلغی برای تعداد مشخصی نان به ازای هر فرد در ماه درکالابرگ الکترونیک شارژ شده و افراد باید مابقی نیاز خودرا به نان با قیمت آزاد بخرند که در مجموع به معنی افزایش قابلتوجه بهای نان خواهد بود.
به نظر میرسد، دولت و وزارت جهاد کشاورزی میخواهند تمام یا بخشی از کسری بودجه لازم برای افزایش رقم کالابرگ الکترونیک را از محل یارانه حذف شده نان تأمین کنند تا به قول خودشان این کسری را به طور غیر تورمی تأمین کنند، اما اگر این احتمال به واقعیت تبدیل شود، دولت علاوه بر اینکه تورم جدید و شدید واقعی و انتظاری را از محل گرانی نان به جامعه تحمیل خواهد کرد، نان را که شاید آخرین مؤلفه معیشتی درامان مانده نسبی از گرانیها محسوب میشود هم از سفره مردم دریغ خواهند کرد.
روشن است حذف یارانه نان وتخصیص آن در قالب کالابرگ، الگوی اجرایی پیچیدهای لازم دارد که با توجه به نقایص شدید در بانکهای اطلاعاتی و دهکبندیها، به این سادگی قابل اجرا نبوده و دردسرها و آشفتگیهایی ایجاد خواهد کرد که خروجیاش رنجیدگی و گلایه مضاعف مردم وتبعات بعدی آن خواهد بود.
به عبارت دیگر، هیچ الگوی اطلاعاتی نخواهد توانست مقدار مصرف نان در خانوارهای مختلف را پیشبینی و تشخیص دهد. کدام خانواده روزانه یا ماهانه چه تعداد نان خریداری ومصرف میکند. درنهایت دولت به این سو خواهد رفت که بدون توجه به تفاوتهای بیشمار الگوی مصرف وسبک زندگی خانوارها، برای شهرها و روستاها تعداد مشخص و استانداردی نان درماه در قالب کالابرگ بگنجاند که طبیعتاً مازاد مصرف این تعداد باید به نرخ آزاد خریداری شود.
