جوان آنلاین: از چابهار تا خارگوس؛ ایران و قزاقستان به دنبال ایجاد زنجیره لجستیکی پیوسته هستند. پیش از این در شش ماه گذشته، توافق برای برقراری کریدور ترانزیتی شرق به غرب بین دو کشور با سفر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور انجام شده بود و حالا با سفر اخیر وزیر راه و شهرسازی به قزاقستان، این تفاهمات با هدف بهرهبرداری از ظرفیت ایران بهعنوان ۱۲ ترانزیت کالا از چین به اروپا نهایی شد.
ایجاد قطبهای لجستیکی و برقراری کریدور ترانزیتی شرق به غرب برای ایران و قزاقستان یک معامله برد‑برد است. اجرای این توافق، فرصت طلایی برای ایران در جغرافیای لجستیک است و قزاقستان نیز میتواند با اجرای آن از مسیر ایران به جهان متصل شود. این موارد در سفر اخیر فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی به قزاقستان، مورد بحث هیئت ایرانی با معاون نخستوزیر، وزیر اقتصاد، وزیر تجارت و همگرایی و وزیر حملونقل قزاقستان قرار گرفت. بر این اساس، بهزودی قطبهای لجستیکی در بنادر مهم دو کشور از جمله شهید رجایی، چابهار و خارگوس فعال خواهند شد.
افزایش ترانزیت کالا از مسیر خارگوس به بنادر جنوبی ایران
بندر خارگوس، یکی از بزرگترین مراکز ترانزیتی آسیاست. این منطقه ویژه اقتصادی در مرز استان سینکیانگ چین و منطقه آلماتی قزاقستان قرار دارد و به عنوان دروازه اصلی تجارت زمینی بین آسیا، چین و اروپا شناخته میشود. این مرکز امکان انتقال سریع کانتینرها بین قطارهای دو کشور را با وجود تفاوت در عرض خطوط ریلی فراهم میآورد و میتواند به استقرار صنایع تبدیلی و لجستیک کمک کند. بندر خارگوس میتواند ترانزیت کالاهای قزاقستان از طریق بنادر جنوبی ایران را تسهیل کند و به عنوان حلقهای اساسی در زنجیره تأمین بین چین، اروپا و آسیای مرکزی عمل کند.
در این ارتباط، وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر اهمیت کریدور شمال‑جنوب و جایگاه راهبردی ایران در اتصال قزاقستان به آبهای آزاد گفت: «بندر خشک خارگوس ظرفیتهای بینظیری برای توسعه ترانزیت کالا میان چین، قزاقستان و ایران دارد و جمهوری اسلامی ایران با بهرهگیری از بنادر جنوبی خود میتواند مقرونبهصرفهترین و کوتاهترین مسیر را برای دسترسی قزاقستان به بازارهای جهانی فراهم کند.»
بر این اساس، در جلسهای که مدیران منطقه ویژه اقتصادی و بندر خارگوس برگزار کردند، مقامات راهآهن دو کشور قرار است راههای افزایش ترانزیت کالا از مسیر خارگوس به بنادر جنوبی ایران را بررسی کرده و بر فعالسازی کریدور شرقی شمال‑جنوب و تسهیل فرآیندهای گمرکی و لجستیکی متمرکز شوند.
استفاده از ظرفیت بنادر ایران برای ذخیره و ترانزیت غلات
یکی دیگر از موضوعات مورد تأکید در سفر وزیر راه و شهرسازی، مکانیابی هابهای لجستیکی برای انبار کالا و بازتوزیع کالا در مسیر ترانزیت در قزاقستان و در جمهوری اسلامی ایران بوده است. با توجه به اینکه قزاقستان به جهت موقعیت خاص خود و بهعنوان یکی از کانونهای مهم تأمین غلات در جهان است، بنابراین شکلگیری هابهای لجستیکی در ایران چشمانداز بسیار خوبی خواهد داشت؛ بهویژه با توجه به تغییرات آبوهوایی و اقلیمی پیشرو، این تفاهمات و توافقات از سطح گفتوگو به عملیات نزدیکتر شده است. بر این اساس، با توافقی که انجام گرفت، طرف قزاقستانی در بندر شهید رجایی حضور و سرمایهگذار نیز اراضی را تحویل خواهد گرفت.
چراغ سبز قزاقستان برای توسعه همکاریهای حملونقلی
وزیر حملونقل قزاقستان نیز در جریان سفر وزیر راه و شهرسازی به این کشور، با اشاره به آمادگی قزاقستان برای توسعه همکاریهای حملونقلی با ایران تأکید کرد: «قزاقستان بهدنبال استفاده حداکثری از ظرفیتهای کریدور شمال - جنوب و بنادر ایران است.»
نورلان سورانبایف با استقبال جدی از پیشنهادات وزیر راه و شهرسازی، بر تسریع در اجرای توافقات و حذف موانع موجود تأکید و ابراز امیدواری کرد که پروژههای مشترک، از جمله سرمایهگذاری در بنادر دو کشور، هرچه سریعتر عملیاتی شوند.
سریک ژومانگارین، معاون نخستوزیر قزاقستان هم ضمن تأکید بر جایگاه ایران به عنوان شریک مهم تجاری، کریدور شمال-جنوب را برای قزاقستان حیاتی خواند و آمادگی کشورش را برای همکاری در این کریدور اعلام کرد. او با اشاره به دسترسی نداشتن قزاقستان به آبهای آزاد، آمادگی کشورش را برای واگذاری زمین در بنادر آکتائو و کوریک به شرکتهای ایرانی اعلام کرد و بر اهمیت ظرفیت بنادر ایران برای رفع این نیاز تأکید کرد.
ایران و قزاقستان در مسیر دستیابی به مبادلات ۳ میلیارد دلاری
توسعه کریدور افغانستان - ازبکستان جهت همکاری با افغانستان در ساخت ریل مزارشریف - هرات، ایجاد زنجیره لجستیکی پیوسته برای سرمایهگذاری متقابل در بنادر ایران و قزاقستان و تسهیل سرمایهگذاری شرکتهای قزاق در بنادر شهید رجایی، چابهار، امیرآباد و آپرین از دیگر پیشنهادات هیئت ایرانی به دولت قزاقستان در این سفر بود.
ایران آمادگی کامل دارد تا ظرفیتهای بنادر شمالی و جنوبی خود را در اختیار قزاقستان قرار دهد تا این کشور بتواند دسترسی مطمئنتری به بازارهای بینالمللی پیدا کند. با توجه به اینکه بندر چابهار به عنوان یک بندر اقیانوسی، میتواند دسترسی قزاقستان به جنوب شرق آسیا را تسهیل کند، بنابراین اتصال آتی راهآهن چابهار - زاهدان به شبکه سراسری ریلی ایران میتواند دسترسی قزاقستان به بازارهای جهانی را به طور چشمگیری بهبود ببخشد. بنا به آخرین خبرها با برنامهریزی انجامشده، عملیات ریلگذاری طرح چابهار‑زاهدان تا پایان تیر به اتمام میرسد که با تکمیل آن، توسعه همکاریهای لجستیکی با قزاقستان و افزایش حجم مبادلات تجاری دو کشور به ۳ میلیارد دلار میتواند محقق شود. تجارت ایران و قزاقستان در حالحاضر با وجود فرصتها و پتانسیلهای فراوان محدود است. نبود زیرساختهای گمرکی و حملونقل، فقدان بسترهای مالی و آشنا نبودن تجار دو کشور از بازارهای یکدیگر، اصلیترین موانع توسعه صادرات با قزاقستان است، این در حالی است که قزاقستان از جمله مهمترین کشورهای شمال ایران بوده و از وضعیت اقتصادی مناسبی در مقایسه با سایر کشورهای آسیایمرکزی برخوردار است و گسترش روابط تجاری ایران با قزاقستان میتواند زمینه حضور پایدار ایران را هم در بازار این کشور فراهم کند.
فعالان بخشخصوصی معتقدند، فرصتهای زیادی برای همکاری بین دو کشور در ارتباط با صنعت، پتروشیمی، معدن، زیرساختها، کشت فراسرزمینی و بخش نفت و گاز وجود دارد که لازمه آن گسترش روابط با این کشور و حذف موانع تجارت و توسعه کریدورهاست.
