جوان آنلاین: روز گذشته ساترا (سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوتوتصویر فراگیر در فضای مجازی) با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد که برای صیانت از کودکان و آرامش خانوادهها، سکوهای نمایشی دارای مجوز را موظف کرده است تا امکان کنترل والدین و ردهبندی سنی محتوا را در اختیار کاربران قرار دهند. این وعدهها و ابلاغها در حالی اتفاق میافتد که بحث الزام مراعات ردهبندی آثار ارائه شده در پلتفرمها سالهاست که تحت عنوان مطالبه خانوادهها مطرح است، ولی هرگز به سرانجام و نهایت اجرایی نرسیده است. حدود دو سال پیش هم قرار بود ساترا با به کارگیری هوش مصنوعی به عنوان «تصمیم یار» فعالیت مجرمانه سایتها و پلتفرمها را تشخیص دهد و از فعالیت آنها جلوگیری کند، وعدهای که همانند دیگر وعدههای نظارتی و صیانتی در چرخه تصمیمات متعدد و بیپشتوانه ساترا به فراموشی سپرده شد.
طی سالهای اخیر چالشهای سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوتوتصویر فراگیر در فضای مجازی یا همان ساترا با پلتفرمهایی که بنای فعالیت قانونی ندارند بحث کهنه و لوث شدهای است، چه اینکه این پلتفرمها سعی دارند نسق و قاعده خودشان را در شبکه نمایش خانگی به اجرا بگذارند و به بهانههای مختلف از اجرای دستورات ساترا یا طفره میروند یا صراحتاً با مخدوش خواندن اصل وجودی شکلگیری سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوتوتصویر فراگیر در فضای مجازی آن را دستگاه قانونی در این رابطه محسوب نمیکنند.
البته ساترا گاهی اوقات و در برخی موارد که کارد به استخوان میرسد، تلاش میکند با به میان کشیدن پای دستگاه قضایی به عنوان قوه قهریه نظام حرف خودش را حاکم کند، ولی دوباره با رخ دادن اتفاق جدیدی مجددا شاهد گردنکشی و قانونگریزی برخی پلتفرمها هستیم.
برای این روند معیوب که به دلایل مختلفی از جمله کوتاهی عجیب و غریب کمیسیون فرهنگی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی در تصویب سازوکار فعالیتی ساترا جهت بستن دهان بهانه جویان قانون گریز و همچنین طول و تفسیر دادنهای غیرقابل توجیه شورای عالی انقلاب فرهنگی در این رابطه شکل گرفته است، بنا بر ظواهر امر نمیتوان پایان خوشی متصور شد.
با این همه روز گذشته ساترا با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد: «نظر به دغدغه جدی خانوادهها درباره اثرات روانی و رفتاری برخی محتواها بر کودکان و نوجوانان، سکوهای نمایشی که از ساترا مجوز دریافت میکنند، موظفند الزامات مربوط به کنترل والدین و ردهبندی سنی را بهطور کامل اجرا کنند. این الزام به خانوادهها کمک میکند تا مدیریت بهتری بر محتوای در دسترس فرزندان خود داشته باشند تا محتوای نامناسب از دسترس کودکان دور بماند. به این ترتیب والدین قادر خواهند بود دسترسی کودکان خود به محتوای بزرگسال را محدود کنند و در نهایت به انتخاب امنتری برسند.»
ساترا در ادامه این اطلاعیه آورده است: «بر همین اساس خانوادهها در صورت مشاهده هرگونه تخلف یا عدم رعایت این الزامات، میتوانند گزارش خود را از طریق سامانه ساپرا به نشانی sapra. ir ثبت کنند. ساترا نیز این گزارشها را تا رسیدن به نتیجه مطلوب پیگیری میکند.»
واقعیت فضای محتوایی پلتفرمها و محتواهای سمی و آلودهای که تحت عنوان بازی، فیلم، سریال و دیگر تولیدات به مخاطبان داخلی ارائه میشوند مسئله غامض و پنهانی نیست که مثلاً مسئولان و مدیران تا به حال متوجه آن نشده باشند یا اینکه موضوع امروز و دیروز هم نیست که بهانه نوظهور یا تازه بودن چنین تخلفاتی را بشود از کسی شنید یا پذیرفت؛ این مباحث به اندازه مدت زمان مطرح شدن حرفهای مخالفان شکلگیری ساترا سابقه دارند، سالها.
بحث لزوم ایجاد و رعایت رده بندی سنی آثار ارائه شده در پلتفرمها از همان روزهایی که محتواهای مسموم و مملو از مباحث غیراخلاقی و حتی مبتذل به مخاطبان ارائه میشد، مطرح است لکن «کو محتسبی که مست گیرد!»
حدود هشت سال پیش و در روزهای پایانی شهریور ماه سال ۱۳۹۷ و روزهایی که بین برخی مسئولان سازمان سینمایی و صداوسیما همچنان بر سر تشکیل ساترا مباحثی اختلافی مطرح بود روزنامه «جوان» باانتشار مطلبی با تیتر ««ممنوعه» نشان داد «شبکه خانگی» خانوادگی نیست» به لزوم اعمال درج محدودیت سنی روی محصولات شبکه نمایش خانگی واکنش نشان داد.
همان روزها عبدالله علیخانی به عنوان یکی از تهیهکنندگان قدیمی سینما در واکنش به لزوم مراعات ردهبندی سنی در آثار شبکه نمایش خانگی گفته بود: «ردهبندی سنی را در شبکه نمایش خانگی نمیتوان اعمال کرد، چون هر خانوادهای بنا به تشخیص خود فیلمی را خریداری کرده و به خانه میبرد{! }» نمونه این اظهارت در حالی از سوی سینماگران و فعالان عرصه شبکه نمایش خانگی همچنان مطرح میشود که بیش از ۱۰۰ سال پیش و در سال ۱۹۲۲ که سینما در سطح فعلی نبود و اساساً حرفی هم از شبکه نمایش خانگی و تولیدات برای نمایش در این مدیوم نبود تهیهکنندگان سینمای امریکا بعد از تجربه چند افتضاح اخلاقی به فکر این افتادند که بر فیلمها باید نظارت بیشتری انجام شود. برای همین ویلیام هایز، رئیس پیشین سازمان پست این کشور، به عنوان رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و توزیعکنندگان فیلم انتخاب شد تا قوانینی را برای ردهبندی سنی فیلمها بر اساس مسائل اخلاقی تهیه و تدوین کند. از آن زمان تاکنون، چندبار قوانین ردهبندی سنی دستخوش تغییرات شدهاست و قوانین فعلی ردهبندی در سینمای امریکا از سال ۱۹۶۸ به بعد اعمال شده و هنوز هم بنا بر شرایط روز، آییننامههای موجود بازنگری و بهروزرسانیمیشود.
در حالی که اکثر کشورهای دنیا بیش از یک قرن است که به لزوم درجهبندی آثار به منظور حفظ و صیانت از خانواده و جامعه واقف شدهاند در ابتدای هزاره سوم همچنان کسانی در کشور ما به عنوان سینماگر و تولیدکننده محتوا در فضای هنری وجود دارند که سعی دارند در لفاف خوشآب و رنگی مانند اینکه خانواده و مردم خودشان بهتر میتوانند تشخیص بدهند که چه چیزی برایشان خوب است یا بد یا اینکه بهتر است برای مردم تصمصم نگیرید و جملاتی از این دست، بلاهت منطق و نظر غیرعقلایی خودشان را به جامعه حقنه کنند.
واقعیت این است که اینگونه اظهارات بیشتر برای حفظ بازار و جریانهای مالی مشکوکی است که در این فضا وجود دارد. در حالی که اگر نظام ردهبندی به درستی اعمال شود، تولیدکنندگان مجبور خواهند شد برای حفظ فروش و کسب سود مالیشان، در بلندمدت به سمت تولید محصولاتی بروند که هم برای جامعه مناسب باشند و هم ضمن مراعات قوانین مصرحه و موضوعه کشور به ابزار استحاله فرهنگی دشمن تبدیل نشوند، هرچند بنا بر تجارب گذشته و وعدههای ساترا باید گفت: «هزار وعده ساترا، یکی وفا نکرد!»
