جوان آنلاین: عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی میگوید طرح اعمال مدیریت و حاکمیت ایران بر تنگه هرمز به زودی در مجلس تصویب و قانونی خواهد شد.
عبور بیش از ۲۵۰ فروند کشتی طی ۱۰ روز گذشته از تنگه هرمز، آن هم در شرایطی که تمامی این ترددها با اخذ مجوز و رعایت ضوابط اعلامی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است، نشانهای روشن از شکلگیری یک واقعیت جدید در مهمترین آبراه انرژی جهان به شمار میرود؛ واقعیتی که بسیاری از تحلیلگران آن را فراتر از یک وضعیت موقت نظامی یا امنیتی دانسته و از آن به عنوان «هنجار جدید حاکمیتی» در تنگه هرمز یاد میکنند.
بررسی روند تحولات سه ماه اخیر نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران توانسته است قواعد مورد نظر خود برای مدیریت عبور و مرور دریایی در تنگه هرمز را از مرحله اعلام مواضع سیاسی به مرحله اجرای عملیاتی منتقل کند. در این چارچوب، شرکتهای کشتیرانی، مالکان نفتکشها، کشتیهای فلهبر و سایر شناورهای تجاری، بدون توجه به فضاسازیهای سیاسی و رسانهای، برای عبور ایمن از این گذرگاه راهبردی، مسیر هماهنگی با نیروهای دریایی جمهوری اسلامی ایران را انتخاب کردهاند. واقعیتهای میدانی نشان میدهد کشتیهایی که مطابق ضوابط جمهوری اسلامی ایران اقدام به دریافت مجوز کردهاند، بدون مشکل به مقاصد خود رسیدهاند و زنجیره تجارت جهانی نیز خود را با شرایط جدید تطبیق داده است. کارشناسان حقوق بینالملل هم معتقدند یکی از مهمترین شاخصهای شکلگیری یک هنجار بینالمللی، پذیرش عملی آن از سوی بازیگران ذینفع است. از این منظر، تداوم عبور صدها کشتی تجاری در طول هفتههای اخیر را میتوان نشانهای از پذیرش عملی قواعد حاکم بر تنگه هرمز دانست؛ قواعدی که اگرچه در ابتدا از سوی جمهوری اسلامی ایران اعلام شد، اما اکنون در میدان عمل توسط بازیگران اقتصادی و دریایی بینالمللی رعایت میشود.
گزارشهای رسانههای غربی نیز به تدریج به بازتاب این واقعیت پرداختهاند. گزارش ویژه رویترز از تثبیت کنترل عملی ایران بر تنگه هرمز و تأثیرگذاری مستقیم تهران بر امنیت و مدیریت این آبراه حکایت دارد؛ موضوعی که نشان میدهد حتی در ارزیابی ناظران خارجی نیز معادلات ژئوپلیتیکی منطقه دستخوش تغییر شده است.
تثبیت دستاورد میدان روی میز نمایندگان
در چنین شرایطی، مجلس شورای اسلامی نیز در حال تکمیل ضلع حقوقی و قانونی این تحول راهبردی است. طرح «اعمال مدیریت و حاکمیت ایران بر تنگه هرمز» که اکنون در مراحل پایانی بررسی قرار دارد، قرار است چارچوبهای دائمی حکمرانی جمهوری اسلامی ایران بر این گذرگاه حیاتی را به قانون تبدیل کند. به گفته عضو هیئت رئیسه مجلس، این طرح پس از انجام هماهنگیهای گسترده با دستگاههای اقتصادی، امنیتی، حملونقل و همچنین رایزنی با عمان، به زودی نهایی خواهد شد.
علیرضا سلیمی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به آخرین وضعیت طرح مجلس برای مدیریت و حکمرانی ایران بر تنگه هرمز اظهار کرد: «طرح اعمال مدیریت و حاکمیت ایران بر تنگه هرمز به زودی در مجلس تصویب شده و انشاءالله به صورت یک قانون دائمی به تصویب خواهد رسید. این موضوع تصمیم قطعی مجلس است و به زودی نهایی خواهد شد. در حال حاضر نیز چکشکاریهای نهایی و گفتوگوهای لازم درباره آن در حال انجام است.» نماینده تهران در مجلس تأکید کرد: «کل تنگه هرمز در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد و حتی نقطهای از آن در آبهای آزاد نیست. بنابراین فقط ایران و عمان میتوانند درباره نحوه مدیریت آن تصمیمگیری کنند و هیچ کشور دیگری (حتی کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس) در این زمینه حقی ندارند. در حال حاضر مدیریت تنگه هرمز دست جمهوری اسلامی ایران است و کشتیها با اذن و اجازه ایران و طبق مسیری که ایران تعیین کرده و اجازه میدهد، از تنگه عبور میکنند. پس هیچ کشور دیگری نمیتواند اعمال مدیریت و تحکم کند، چون تنگه برای ما است. به آنهایی که میگویند باید تنگه باز شود، میگوییم: فضولی موقوف!»
سلیمی درباره جزئیات طرح مربوط به تنگه هرمز گفت: بررسیهای مفصلی درباره این طرح صورت گرفته و نظرات دستگاههای مختلف از جمله بخشهای اقتصادی، حملونقل، امنیتی و سایر نهادهای مرتبط اخذ شده است. همچنین گفتوگوهایی با کشور عمان صورت گرفته و طرف عمانی نیز موافقتهای اولیه خود را اعلام کرده است و انشاءالله به زودی این طرح نهایی میشود. وی در پایان خاطرنشان کرد: تنگه هرمز برای جمهوری اسلامی ایران از دهها بمب هستهای مهمتر و ارزشمندتر است و به هیچ وجه اعمال مدیریت بر تنگه هرمز قابل معامله نبوده، نیست و نخواهد بود. این ظرفیت و سرمایه بالقوه ایران در جنگ رمضان تبدیل به سرمایه بالفعل شده و ما از این سرمایه در چارچوب منافع ملی بهره خواهیم برد.
اهمیت اقدام مجلس شورای اسلامی در آن است که تجربه موفق ماههای اخیر را از سطح یک رویه اجرایی به سطح یک قاعده حقوقی ارتقا میدهد. به عبارت دیگر، آنچه امروز در میدان اجرا میشود، فردا در قالب قانون دائمی تثبیت خواهد شد و پیوند میان قدرت میدانی و مشروعیت حقوقی را کاملتر میکند.
سند پذیرش سازوکار جدید تنگه هرمز
در این میان، آمار عبور بیش از ۲۵۰ کشتی طی ده روز گذشته فقط یک عدد نیست؛ این آمار در واقع سندی عملی از پذیرش سازوکار جدید مدیریت تنگه هرمز است. هنگامی که صدها شناور متعلق به کشورهای مختلف برای عبور از این آبراه، مسیر اخذ مجوز و رعایت ضوابط تعیینشده از سوی جمهوری اسلامی ایران را انتخاب میکنند، عملاً یک نظم عملیاتی جدید شکل میگیرد که نمیتوان آن را صرفاً یک تصمیم یکجانبه تلقی کرد. بر همین اساس، بسیاری از ناظران معتقدند تنگه هرمز در حال ورود به مرحلهای تازه از حکمرانی دریایی است؛ مرحلهای که در آن، قدرت میدانی جمهوری اسلامی ایران، پذیرش عملی بازیگران بینالمللی و روند قانونگذاری داخلی، سه ضلع یک واقعیت جدید را تشکیل میدهند. واقعیتی که نشان میدهد قواعد حاکم بر این آبراه راهبردی، نه فقط در سطح ادعاهای سیاسی، بلکه در عرصه عمل و در جریان روزانه تجارت جهانی نیز مورد پذیرش قرار گرفته و به تدریج در حال تبدیل شدن به یک هنجار تثبیتشده است.
