جوان آنلاین: امارات، چهارمین تولیدکننده نفت در سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، مدعی است از روز جمعه از آن خارج میشود. سهیل المزروعی، وزیر انرژی امارات، اگرچه این اقدام را در راستای کمک به کشورهای واردکننده نفت و کاهش فشار بر تولیدکنندگان در شرایط بحرانی تنگه هرمز توصیف کرده است، بررسیها نشان میدهد این اقدام بیش از این مسئله، تسویهحساب با عربستان بر سر افزایش سهم بیشتر در تولید نفت آب میخورد که حالا و با توجه به بسته ماندن تنگه هرمز، این شیخنشین را بیش از گذشته در تحقق این امر ناکام گذاشته است.
شیخنشین امارات که در جریان تجاوز نظامی دشمن امریکایی‑صهیونیستی علیه کشورمان، خود را دربست در اختیار دشمنان اسلام قرار داده بود، پیش از مدیریت هوشمند تنگه هرمز از سوی بازوان قدرتمند نیروهای مسلح کشورمان، حدود ۴/۳ میلیون بشکه در روز معادل حدود ۳درصد از عرضه نفت خام جهان را تولید میکرد و برای رسیدن به ظرفیت روزانه ۵ میلیون بشکه در روز هدفگذاری کرده بود. با این حال، این شیخنشین نتوانست عربستان را به عنوان عضو پرنفوذ اوپک قانع کند تا سهمیه بیشتری به آن اختصاص دهد. در سالهای اخیر عربستان و امارات بهطور فزایندهای بر سر مسائل اقتصادی و سیاستهای منطقهای، بهویژه در منطقه دریای سرخ، با هم درگیر شدهاند. بر این اساس و در نهایت امارات تصمیم گرفت باجخواهی کند.
بسته بودن تنگه هرمز مانع از تحقق اهداف امارات
از اهداف پنهان، اما کلیدی امارات از خروج از اوپک، تلاش برای افزایش تولید و در نتیجه کاهش قیمت جهانی نفت است. ابوظبی امیدوار است با پایین آمدن قیمت نفت، هم به رقبای تجاری خود فشار آورد و هم سهم بیشتری از بازار را به خود اختصاص دهد. برخی کارشناسان معتقدند که چندین مسئله این راهبرد را با شکست روبهرو میکند؛ اول بسته بودن تنگه هرمز و تثبیت قیمت نفت در ارقام بالا است. بر اساس دادههای اوپک، میانگین سبد نفتی اوپک در ماه مارس به ۳۶/۱۱۶ دلار در هر بشکه رسیده و نفت خام برنت نیز حدود ۶۰/۹۹ دلار معامله میشود. تا زمانی که تنگه هرمز ناآرام باقی بماند، هیچ کشوری از جمله امارات نمیتواند با افزایش تولید خود، قیمتها را به سطح دلخواهش کاهش دهد.
نوار السعدی، کارشناس اقتصاد بینالملل، معتقد است که خروج امارات انسجام اوپک را تضعیف میکند، اما آن را از بین نمیبرد؛ چراکه اوپک همچنان ۲۶ تا ۳۰ درصد عرضه جهانی و اوپکپلاس حدود ۴۸ درصد را در اختیار دارد. بنابراین، امارات به تنهایی نمیتواند نظم بازار را بر هم بزند. مصطفی البزرکان هم معتقد است که در شرایط فعلی جنگی، امارات نمیتواند نفت خود را به راحتی به بازارهای جهانی برساند و اولویت با کشورهایی است که در امنیت نسبی به سر میبرند.
از سوی دیگر، تجربه تاریخی نشان داده که کشورهای خارجشده از اوپک مانند قطر، آنگولا، اکوادور و اندونزی نیز هیچکدام نتوانستند به اهداف کلان خود دست یابند. بر این اساس، بسیاری از کارشناسان این خروج را نشانه ضعف عنوان میکنند. به باور آنها این اقدام از سر ناامیدی و عدم موفقیت در کسب امتیاز بیشتر در مذاکرات درونسازمانی صورت گرفته است.
کاهش نفوذ اوپک در بازار نفت
سؤال مهمی که با خروج امارات، اکنون مطرح میشود این است که آیا اوپک قادر خواهد بود انسجام گذشته خود را حفظ کند یا بازار نفت را بیش از پیش بیثبات خواهد کرد. دو مقام نفتی عراقی روز سهشنبه گفتند عراق، سومین تولیدکننده بزرگ اوپکپلاس پس از عربستان سعودی و روسیه، هیچ برنامهای برای خروج از اوپکپلاس ندارد، زیرا خواهان قیمتهای پایدار و قابل قبول نفت است. گری راس، ناظر باسابقه اوپک و مدیرعامل شرکت بلک گلد اینوسترز، گفت اوپکپلاس فرو نخواهد پاشید، زیرا عربستان سعودی همچنان میخواهد با کمک این گروه بازار را مدیریت کند.
با این همه، به باور کارشناسان، خروج کشورها از اوپک موقعیت این سازمان را در هر صورت تضعیف خواهد کرد. با خروج امارات، سهم اوپک از کنترل عرضه جهانی نفت از حدود ۳۰ درصد به ۲۶ درصد کاهش خواهد یافت. همچنین بررسیها نشان میدهد سهم ۵۰ درصدی اوپک از تولید نفت هماکنون به ۳۰ درصد رسیده است. تحلیلگران هشدار میدهند که کاهش همکاری و هماهنگی میان اعضای اوپک، بهویژه در شرایط شوک عرضه ناشی از جنگ ایران و انسداد تنگه هرمز، میتواند نوسانات قیمتی بیشتری در بازار جهانی ایجاد کند و قیمت نفت را حتی بالاتر ببرد.
در مجموع، کارشناسانی مانند السعدی هشدار میدهند که بازار جهانی نفت ممکن است با آغاز فروپاشی تدریجی نظام مدیریت عرضه با مدیریت اوپک مواجه شود، اما در ادامه میگوید که این فروپاشی به نفع هیچکس حتی امارات نیست. امارات این هدف را دنبال میکند که با خروج از اوپک بتواند قیمت نفت را پایین بیاورد و سهم بیشتری از بازار برباید، اما غافل از اینکه تنگه هرمز و قدرت ایران، خط قرمز هرگونه افزایش بیرویه تولید در خلیج فارس است و تا زمانی که این تنگه پایدار نباشد، هیچ افزایش تولیدی نمیتواند به ثبات یا کاهش قیمت منجر شود.
از این رو، به نظر میرسد ابوظبی در دامی خودساخته گرفتار آمده است؛ از یک سو نمیتواند به اهداف تولیدی خود برسد و از سوی دیگر جایگاه خود را در مهمترین ائتلاف نفتی جهان از دست داده است. عضویت در اوپکپلاس به کشورها وزن دیپلماتیک و بینالمللی بیشتری میدهد. کارشناسان متفقالقول هستند که عاقبت خوشی برای امارات در این ماجرا رقم نخواهد خورد و در کل اگرچه خروج کشورها از اوپک باعث کاهش تدریجی نفوذ آنها میشود، اما در کل انسجام اعضای این سازمان نفتی پابرجا بوده و اثر خروج از اوپک در بازارهای نفتی نیز فعلاً محدود خواهد ماند.
