جوان آنلاین: انستیتو پاستور ایران فقط یک ساختمان نبود! حتی یک مرکز پژوهشی و درمانی صرف هم نبود، بلکه بخشی از تاریخ و هویت ملی ایران و نمادی از پیشرفت و مسیر طی شده برای مبارزه با بیماریهای واگیر و تسلط و ریشهکنی بیماریهای نظیر طاعون بود. این مرکز علمی پژوهشی در حمله امریکای صهیونیستی سه بار هدف قرار گرفت تا به روشنی نشان دهد جنگ امریکا و اسرائیل با ایران صرفاً یک مخاصمه نظامی نیست، بلکه یک انتقام تمدنی از کشوری است که از ۶هزار سال پیش تاکنون هنوز هم به عنوان یک امپراطور باقی مانده-است. همچنانکه صنم نراقی اندرلینی، نویسنده ایرانی-بریتانیایی و از نوادگان فرمانفرما، در واکنش به این حمله نوشت «این موضوع درباره نظام فعلی ایران نیست؛ هدف نابودی گذشته، حال و آینده ما به عنوان یک ملت است.»
پس از جنگ جهانی اول، با توجه به اینکه ایران درگیر قحطی و گسترش بیماریهای عفونی شدهبود، در ۲۹ دیماه ۱۲۹۸ موافقتنامهای بین انستیتو پاستور پاریس و وزارت امور خارجه ایران به امضا رسید و بدین ترتیب دهمین انستیتو پاستور در شبکه بینالمللی انستیتو پاستور تأسیس شد. اولین انستیتو پاستور، ۳۲ سال قبل از آن، در سال ۱۸۸۷، در پاریس تأسیس شدهبود. هدف لویی پاستور از تأسیس شعب انستیتو پاستور مبارزه با بیماریهای عفونی بود. این مرکز تحقیقاتی با قدمت بیش از ۱۰۰ سال و بازوی نظام سلامت کشورمان در جنگ تحمیلی امریکایی صهیونیستی سه بار مورد تهاجم قرار گرفت تا نگاهی بر سبعیت دشمنی باشد که پیش از این نیز با تحریمها سلامت مردم ایران را به گروگان گرفتهبود.
آسیب جدی به بازوی سلامت ایران
آنطور که احسان مصطفوی، رئیس انستیتو پاستور ایران میگوید: «ساختمانهای مختلفی از انستیتو پاستور ایران مانند بخشهای مالاریا، بانک سلولی، تحقیقات بالینی، بیوتکنولوژی و یکسری از بخشهای پشتیبان مانند دفتر فناوریهای اطلاعاتی و دفتر فنی مهندسی تخریب شدهاست.»
به گفته مصطفوی، شدت و موج حملات «در حدی بوده که سایر ساختمانها و تجهیزات انستیتو پاستور ایران نیز آسیب بسیار جدی دیدهاست و عملاً شرایط کار و فعالیت را در ساختمان مرکزی غیرممکن کردهاست.»
اهمیت انستیتو پاستور ایران
انستیتو پاستور ایران در طول دوره خدمت خود، پایهگذار حرکات علمی متعدد دیگری نیز بودهاست که تأسیس دهکده جذامیها، راهاندازی سازمان انتقال خون در ایران، ضدعفونیکردن آب شهر تهران از این جمله است.
تولید واکسن آبله، مقابله با وبا و حصبه و ایجاد نخستین آزمایشگاههای تشخیص بیماری. تحولاتی که به تدریج، چهره بهداشت را در ایران تغییر داد.
با آغاز فعالیت انستیتو، برای نخستینبار امکان تشخیص دقیق بیماریهای عفونی فراهم شد.
بیماریهایی که پیشتر هزاران نفر را میکشت، به تدریج مهار شدند. طاعون برای همیشه ریشه کن شد و بیماریهایی مانند سل و آبله تحت کنترل درآمدند. انستیتو پاستور به «بازوی اصلی بهداشت» تبدیل شد؛ نهادی که نهتنها درمان میکرد، بلکه دانش تولید میکرد.
این زیرساخت حیاتی سلامت ایران و بازوی مهم سازمان جهانی بهداشت در کنترل بیماری-های واگیر در غرب آسیا مسیری طولانی، بیش از یک قرن طی کردهبود تا به قدیمیترین و پیشروترین مرکز پژوهشهای پزشکی غرب آسیا تبدیل شود و حالا ظرف مدت چند دقیقه با زیر پا گذاشتن قوانین حقوق بینالملل از سوی دشمن آمریکایی-صهیونیستی مورد هجمه قرار گرفت تا سلامت مردم و بیماران در کشورمان بیش از پیش از سوی این دشمنان به گروگان گرفتهشود و آمریکا و صهیونیستها جنایات جنگی دیگری را رقم بزنند.
ستون صدساله بهداشت جهانی
به گفته حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت، حمله به این مرکز «تجاوز به ستون صدساله بهداشت جهانی» است.
آنچه هدف قرار گرفت، مجموعهای از آزمایشگاهها، بانکهای زیستی و بخشهای تحقیقاتی بود که هر کدام بخشی از زنجیره کنترل بیماری در ایران و حتی منطقه را تشکیل میدادند.
آزمایشگاههای مرجع، بخشهای بیوتکنولوژی، بانکهای سلولی و واحدهای تحقیقاتی که سالها داده، تجربه و زیرساخت را در خود انباشته بودند، تخریب شدهاند.
تخریب چنین زیرساختی میتواندخطر جهشهای خاموش ویروسی و اپیدمیهای فرامرزی را تا سطح کووید۱۹ افزایش دهد و در عمل میتواند پیامدهایی جهانی داشته باشد.
مدیر کل سازمان جهانی بهداشت در پیامی در شبکه ایکس هشدار داد که جنگ در ایران و منطقه «بر ارائه خدمات بهداشتی و درمانی و ایمنی فعالان این بخش و بیماران اثر گذاشته است».
تدروس آدانوم گبرِیسوس در ادامه با اشاره به تاریخچهای کوتاه از انستیتو پاستور گفتهاست که دو بخش از این مرکز با سازمان زیر نظر او همکاری داشتهاند.
مدیر کل سازمان جهانی بهداشت در پیام خود نوشتهاست که از روز ۱۰ اسفندماه ۱۴۰۴ تاکنون بیش از ۲۰ حمله به مراکز درمانی و بهداشتی در ایران شدهاست و این سازمان توانستهاست راستیآزماییشان کند.
مصداقی از جنایت جنگی
حمله به یک مرکز پژوهشی، فقط تخریب یک ساختمان نیست، بلکه میتواند خللی جدی در فرآیندی رو به جلو ایجاد کند و دادههایی که سالها جمعآوری شدهاند، پروژههایی را که در حال انجام بوده و شبکههایی که شکل گرفتهاند، هم در معرض نابودی قرار دهد.
قواعد بنیادین حقوق بشردوستانه از جمله اصل تفکیک، اصل تناسب و اصل احتیاط در حمله، طرفهای درگیر را مکلف میکنند که همواره میان اهداف نظامی و اشیای غیرنظامی تمایز بگذارند و عملیات خود را فقط متوجه اهداف نظامی کنند. پروتکل اول الحاقی ۱۹۷۷ نیز صریحاً میگوید عملیات باید فقط علیه اهداف نظامی هدایت شود و «اشیای غیرنظامی» از حمایت عمومی برخوردارند.
همچنانکه انستیتو پاستور ایران یک مکان غیرنظامی و یک ساختمان اختصاصیافته به علم و بهداشت عمومی است، یعنی چیزی که در حقوق جنگ، جز در صورت تبدیلشدن به هدف نظامی، نباید موضوع حمله قرار گیرد. ماده ۵۲ پروتکل اول الحاقی، اشیای غیرنظامی را بهطور عام حمایت میکند و اساسنامه رم دیوان کیفری بینالمللی نیز «حمله عامدانه به ساختمانهای اختصاصیافته به علم» را، مادامی که هدف نظامی نباشند، در شمار مصادیق جنایت جنگی آوردهاست.
همچنین اگر بخشهای آسیبدیده این مجموعه ماهیت درمانی، آزمایشگاهی و پزشکی داشته باشد، آنگاه حمایت ویژهای که حقوق بشردوستانه برای واحدهای پزشکی و درمانی قائل است نیز مطرح میشود. کمیته بینالمللی صلیب سرخ تصریح میکند که «واحدهای پزشکی» از جمله بیمارستانها و دیگر تأسیساتی که برای مقاصد پزشکی برپا شدهاند، باید در همه اوضاع و احوال محترم شمرده و حمایت شوند و نباید هدف حمله قرار گیرند.
فراتر از جنایت جنگی
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به جنایت آمریکا و رژیم صهیونیستی در حمله به انستیتو پاستور ایران، در شبکه ایکس نوشت:
«دلخراش، بیرحمانه، تنفرانگیز و به شدت غیرانسانی: متجاوزان آمریکایی-اسرائیلی به انستیتو پاستور ایران — قدیمیترین و معتبرترین مرکز پژوهش و بهداشت عمومی ایران و خاورمیانه — حمله کردند؛ مرکزی که در سال ۱۹۲۰ بر اساس توافق میان انستیتو پاستور پاریس و دولت ایران تأسیس شد.
این فقط یک جنایت جنگی دیگر در میانه یک جنگ غیرقانونی نیست، این جنایات، حمله به ارزشهای بنیادین انسانی و تمدن بشری است.»
دکتر احسان مصطفوی، رئیس انستیتو پاستور ایران میگوید: «انستیتو پاستور را بهتر از قبل میسازیم. آسیبها جدی است، ولی تولید متوقف نشدهاست.»
ساختمانها ساخته میشود، اما جنایتهای اینچنینی داغ ننگی دیگر بر پیشانی آمریکا و صهیونیستهاست که هرکز فراموش نخواهد شد.
