جوان آنلاین: روند رو به رشد جذب مخاطب سینمای ایران در سالهای اخیر، در سال ۱۴۰۴ پاره شد تا بار دیگر، اما و اگرهای زیادی نسبت به وضعیت مخاطبان سینمای ایران مطرح شود.
پس از پایان یافتن همهگیری ویروس کووید ۱۹، مخاطبان رفته رفته به سمت سالنهای سینمای کشور جذب شدند. در حالی که سینمای ایران در سال ۱۴۰۱، بیش از ۲۳ میلیون نفر تماشاگر داشت، این عدد در سال ۱۴۰۲، با رشدی حدود ۴ میلیونی به ۲۷ میلیون رسید.
این روند امیدوارکننده در سال ۱۴۰۳، دورنمای خوبی را برای تهیهکنندگان و سینماگران ترسیم کرد. سینمای ایران در سال گذشته بیش از ۳۴ میلیون مخاطب داشت. رشد ۸ میلیونی و ۳۰ درصدی تماشاگران در سال گذشته، نوید روزهای خوبی را برای امسال میداد، اما شرایط و اتفاقات مختلف امسال باعث شد تا تماشاگران از سالنهای سینما فاصله بگیرند و این روند رو به رشد قطع شود.
سینمای ایران در ۱۱ ماهی که از سال جاری گذشته، بیش از ۲۳ میلیون تماشاگر به خودش دیده و در خوشبینانهترین حالت شاید این عدد به ۲۵ میلیون برسد. رقمی که از سال گذشته ۱۰ میلیون کمتر است. برای اقتصاد سینما یک عقبگرد محسوب میشود و مدیران سینمایی را به فکر راه حلهایی جهت برونرفت از این وضعیت انداخته است.
اتفاقات تلخ و سخت ۱۴۰۴
البته در این میان نباید چندین عامل مهم و اثرگذار را بدون تأثیر دانست. نخستین شوک به سینماهای کشور در جریان جنگ ۱۲ روزه اتفاق افتاد که تأثیرات منفیاش تا چند ماه پس از پایان جنگ هم برای سینمای کشور سایه انداخته بود. از طرف دیگر شرایط تورمی کشور و بالا رفتن هزینههای جاری، عاملی میشد تا عموم مردم سینما رفتن را از گزینههای زندگیشان حذف کنند و به دنبال جایگزینهای کمهزینهتر بروند.
همچنین در سه ماه پایانی سال با وجود بالا گرفتن اعتراضات و متشنج شدن شرایط اجتماعی، سینماها رو به تعطیلی رفتند و پس از بازگشایی مجدد مردم رغبت زیادی جهت رفتن به سینما نشان ندادند. با وجود چنین شرایطی باز سینمای ایران به فروش قابل قبولی دست پیدا کرده است. یعنی از ۱۱ ماه امسال، سالنهای سینما نزدیک به سه ماه را در شرایط بحرانی گذراندهاند و در جذب تماشاگر در بدترین وضعیت خود بودهاند. رقم فروش فعلی نیز تا حدود زیادی مرهون فیلمهای اجتماعی خوب و باکیفیتی است که امسال به روی پرده رفت. اکران «پیرپسر»، «زن و بچه»، «یوز»، «موسی کلیمالله» و «رها» سبب شد تماشاگران جدیتر سینما، این فیلمها را روی پرده سینما ببینند.
اکران فیلمهای کمدی گیشهپسند به هیچ عنوان قابلیت جذب مخاطبان جدی سینما را ندارد و این قشر از تماشاگران برای رفتن به سینما به فیلمهایی جدیتر و مهمتر نیاز دارند.
دست خالی سینمای ایران در اکران فیلمهای باکیفیت
با توجه به وضعیت کیفی فیلمهای اکران شده در چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر، دست سینمای ایران در تأمین سلیقه سینمادوستان در اکران نوروزی خالی است و نباید انتظار خاصی از این فیلمها داشته باشیم. در تازهترین خبر مجوز نمایش فیلمهایی مثل «قایقسواری در تهران»، «کارواش» و «نیمشب» صادر شده و احتمالاً این فیلمها جزو جدیترین گزینهها جهت اکران نوروزی باشند ولی هیچ کدام از این فیلمها به لحاظ کیفی و جذابیتهایی سینمایی قابلیت جذب مخاطبان را ندارند. «قایقسواری در تهران» و «نیمشب» به عنوان مهمترین فیلمهای جشنواره امسال، به مراتب از فیلمهای دیگر سازندگانشان ضعیفتر بودند و جزو فیلمهای مهم سینمای ایران به شمار نخواهند آمد.
در تازهترین اقدام سیاستی مسئولان سینمایی کشور جهت حمایت از فیلمهای سینمایی در سال آینده، بار دیگر بحث شناور شدن قیمت بلیتها و افزایش روزهای نیمبها مطرح شده است. مجتبی بهزادیان، مدیرکل دفتر نظارت بر عرضه و نمایش فیلم درباره تأثیر و اجرای این طرحهای حمایتی چنین گفته است: «با نگاهی به آمار فروش بلیت در روزهای سهشنبه که بلیت سینما نیم بهاست، میبینیم که نسبت مخاطب سینما در این روز به نسبت روزهای آخر هفته، تعطیل و مناسبتهای خاص مانند روز ملی سینما و روز جهانی کودک حتی به سه برابر نیز میرسد و نشاندهنده این است که کاهش قیمت بلیت در جذب مخاطب بسیار تأثیرگذار بوده است. در طرح جدید بلیت نیم بهای سینما در روزهای سهشنبه و یکشنبه در سینماهای کشور عرضه خواهد شد.»
همچنین بهزادیان با اشاره به شناور شدن قیمت بلیتها و افزایش سانسهای نیم بها در ایام دیگر هفته بیان کرده است: «علاوه براین در روزهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه تا قبل از ساعت ۱۷، بلیت سینما به صورت نیم بها عرضه خواهد شد تا اقشار بیشتری از ظرفیتهای سینمای کشور استفاده کنند. در حقیقت ما بیش از ۵۰ درصد از سانسهای سینمای کشور را با این طرح با قیمت بلیت کمتر از سال ۱۴۰۴ عرضه میکنیم. اگر هر سالن به طور متوسط ۷ سانس داشته باشد، یعنی ۱۰ صبح اولین سانس باشد و ۱۰ شب هم آخرین سانس، در این طرح از هر ۴۹ سانسی که هر سالن سینما دارد، ۲۶ سانس با قیمت نیم بها ارائه میشود. یعنی ۵۳ درصد سانسها به صورت نیم بها خواهد بود.»
نیاز به اصلاحات اساسی در سینما
در سالهای اخیر، چنین طرح و ایدههایی مرتب امتحان خودشان را پس داده و به عنوان مسکنهایی کوتاهمدت مؤثر بودهاند، اما برای درمان پایدار به کارهایی بیش از این نیاز است. همچنان سینمای ایران برای تبدیل شدن به صنعتی سودآور راهی دراز در پیش دارد و اصلیترین عامل در تحقق آن، تغییر شیوههای تولید فیلم است.
بنیاد سینمایی فارابی همچنان در ساخت فیلمهای ضعیف و بیکیفیت پیشتاز است و هیچ استراتژی و نقشه راه مشخصی برای برون رفت از این وضعیت ندارد. پیچینگهای فارابی گرهی از مشکلات سینمای ایران باز نکرد و همراه خودش شائبههای زیادی هم به همراه آورد. از سوی دیگر سازمانها و ارگانهایی که مشغول ساخت فیلم هستند، بیشتر به منافع سیاسی و سازمانیشان فکر میکنند تا مخاطب و در این وضعیت به لحاظ اقتصادی برای سینمای ایران اتفاقی رخ نخواهد داد.
سینمای ایران از شیوه تولید تا پخش و اکران به یک رنسانس اساسی نیاز دارد تا در جذب مخاطب به شکوفایی برسد. موضوعی که حداقل در آیندهای نزدیک رسیدن به آن دور و دراز به نظر میرسد.
