جوان آنلاین: اثری که هم اینک در معرفی آن سخن میرود، همانگونه که از عنوان آن هویداست؛ «مضامین ضداستعماری و استعماری در آثار اندیشمندان ایرانی» را به شکلی مستند و نظاممند گردآورده است. این پژوهش که نخستین مجلد از آن عرضه شده، از سوی محمدحسن رجبی (دوانی) انجام گرفته و انتشارات پژوهشکده تاریخ معاصرایران، روانه بازار کتابش ساخته است. تارنمای ناشر در باب مضمون و محتوای این اثر، به نکات پیآمده اشارت برده است:
«انتشارات پژوهشکده تاریخ معاصرایران، جلد نخست کتاب» مضامین ضداستعماری و استعماری در آثار اندیشمندان ایرانی نوشته محمدحسن رجبی (دوانی) را منتشر کرد. این اثر، نخستین مجلد از مجموعهای چهارجلدی است که به بررسی تاریخی مواجهه فکری و فرهنگی ایرانیان با پدیده استعمار غربی اختصاص دارد. محمدحسن رجبی (دوانی) از پژوهشگران نامآشنا در حوزه تاریخ معاصر ایران است که آثار متعددی در بررسی تاریخ فرهنگی و سیاسی ایران به رشته تحریر درآورده است. رویکرد مستند و تحلیلی او در کتاب تازه منتشرشده مضامین ضداستعماری و استعماری در آثار اندیشمندان ایرانی، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان به تاریخ اندیشه در ایران بهشمار میآید. جلد نخست کتاب در سال ۱۴۰۴ و در هزارنسخه منتشر شده است. این مجلد، دوره تاریخی صفویه تا آغاز جنبش مشروطه را دربر میگیرد. محمدحسن رجبی (دوانی) در این جلد، رویکردهای متفاوت اندیشمندان ایرانی در مواجهه با استعمار غربی، از دوره صفوی تا آستانه مشروطه را بررسی و با استناد به آثار مکتوب و اسناد تاریخی، چگونگی آشنایی تدریجی ایرانیان با قدرتهای اروپایی و سپس مواجهه آنان با موج استعمار غربی را گزارش و تحلیل کرده است. کتاب در دو فصل اصلی تنظیم شده است: فصل اول، نگرش ایرانیان عصر صفوی تا قاجار به اروپاییان. فصل دوم، رویکردهای اندیشمندان ایرانی به استعمار اروپایی، از آغاز قاجار تا مشروطه. در این فصل، سه رویکرد اصلی بررسی شدهاند:
۱- مقابله همهجانبه با استعمار، همراه با گزینشگری در بهرهگیری از علوم غربی.
۲- پذیرش توأمان تمدن و استعمار اروپایی، به عنوان راهحل توسعه.
۳- نقد فرنگیمآبی، با تأکید بر حفظ هویت دینی و ملی.
«مضامین ضداستعماری و استعماری در آثار اندیشمندان ایرانی» با نگاهی تحلیلی، ریشههای فکری مواجهه ایران با جهان غرب را واکاوی میکند و نشان میدهد؛ جدال میان سنت و تجدد یا استقلال و وابستگی در تاریخ معاصر ایران، پیشینهای طولانی دارد و با انقلاب اسلامی آغاز نشده است. اثر حاضر با بررسی آرای اندیشمندان، علما، دولتمردان و نخبگان ایرانی، خواننده را با بستر فکریای آشنا میسازد که بسیاری از تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دو قرن اخیر از آن برخاسته است. به واقع مطالعه این دست آثار مستند، مخاطب موشکاف را در فهم بهینه آنچه امروز در ایران و منطقه خاورمیانه میگذرد، یاریگر خواهد بود. بر اساس برنامه نویسنده، جلدهای بعدی این مجموعه، به ترتیب دورههای: مشروطه تا پهلوی اول، دوره پهلوی اول و دوره پهلوی دوم را پوشش خواهند داد. مطالب این کتاب، به ترتیب پی آمده است: مقدمه/ فصل اول: اروپاییان از منظر ایرانیان عصر صفوی تا قاجار/ فصل دوم: رویکردهای اندیشمندان ایرانی به استعمار اروپایی، از آغاز قاجار تا مشروطه/ رویکرد اول: مقابله همهجانبه با استعمار اروپایی/ رویکرد دوم: پذیرش توأمان تمدن و استعمار اروپایی/ رویکرد سوم: نگرشی انتقادی به فرنگیمآبی/ حاصل سخن/ مآخذ و نمایه. این اثر از طریق تارنمای پژوهشکده تاریخ معاصر ایران و ایضاً مراجعه به فروشگاه این مؤسسه، قابل تهیه است...».
