جوان آنلاین: صحبت از جوان و نوجوان یعنی صحبت درباره موتور محرک یک جامعه. موتوری که اگر سوخت درست بگیرد جامعه را به سمت تعالی میبرد و خلاف آن ممکن است دود و خاموش شود. برای درک عمیقتر به گپ و گفت دوستانه با این گروه سنی نشستیم. با نسلی که پای یک تلفن همراه دنیا را میچرخند و آن طرفتر والدینی که نگران آینده فرزندانشان هستند. آنچه در ادامه میآید، روایتی است از بازیگران اصلی این میدان یعنی نوجوان و جوان و آنهایی که باید در برابر آنها احساس مسئولیت کنند.
بیداری در هیاهوی شبهات
در یکی از کافههای شلوغ تهران در مرکز شهر، چند دانشآموز و دانشجو بهآنجا آمده بودند. از صحبتهایشان اولین چیزی که توجهم را جلب کرد، هوشمندی و سطح اطلاعات بالای آنها بود و این نشان میداد آنها صرفا شنونده نیستند و پرسشگر و تحلیلگرند. اجازه گرفتم و روی میزی که نشسته بودند رفتم. نرگس، دانشجوی سال دوم مهندسی بود. او اشارهای به فضای مجازی کرد و گفت: «ما همه چیز را میبینیم. دشمن فکر میکند با چند کلیپ و فیلم میتواند ما را گمراه کند، اما ما بچههای این مملکت نیستیم اگر ندانیم چه میگذرد. یادم است در اغتشاشات اخیر، میگفتند دنبال آزادی هستیم ولی کدام آزادی. آزادی با مسجدسوزی؟! قرآن سوزی؟! با چشم خودم دیدم چطور به اماکن مقدس حمله کردند. آزادی برای ما همان معنایی دارد که پدران و مادرانمان در اوایل انقلاب شعار آن را سر دادند.»
سارا هم دانشآموز دبیرستانی بود. با چهرهای مصمم حرف خواهرش نرگس را تکمیل کرد و گفت: «بله، دقیقاً. آنها فکر میکنند ما را با خودشان همراه میکنند. وقتی دیدیم چطور به مردم عادی و حتی نیروهای نظامی که فقط وظیفهشان حفظ امنیت ماست، آسیب میزنند، خط ما را از خط دشمن جدا کرد. آنها کشتار راه انداختند و اسمش را گذاشتند مبارزه. ما که کور نیستیم. دیدیم چطور با کشتهسازی و دروغ پردازی، سعی کردند جو روانی درست کنند، اما نوجوان و جوان امروز بیدار است و میداند کسی که به قرآن و ناموس و امنیت کشورش توهین میکند، دلسوز نیست. انگار یادشان رفته گذشتگان برای اجرای همین دستورات قرآن بود که انقلاب کردند.»
دوستان نرگس و سارا هم اگرچه از وضعیت اقتصادی و برخی محدودیتهای اجتماعی گلایه داشتند، اما همین نظر را داشتند و میگفتند دشمن را به خوبی میشناسند. یاسمن از جوانان حاضر در آن جمع با تأیید صحبتهای دوستانش درباره انتظاراتش گفت: «دشمن جای خودش، تکلیف ما با او روشن است، اما از مسئولان انتظار داریم ما را جدی بگیرند. نه اینکه فکر کنند ما فقط باید گوش به زنگ باشیم، نه، ما ظرفیت زیادی داریم. میخواهیم ایران آباد شود. میخواهیم در علم و تکنولوژی پیشرفت کنیم. به ما میدان بدهند. برنامهریزی درستی برای ما داشته باشند. به جای اینکه فقط بگویند این کار را نکن، به ما اعتماد کنند و بگویند «این کار و این هم عرصه کار»، راه را نشان دهند. این را باور کنند که میخواهیم قهرمان این مملکت باشیم نه قربانی توطئههای دشمن.»
این حرفها یعنی اگر جوان و نوجوان درگیر چالشهایی است، اما شعور سیاسی و اجتماعی بالایی دارد و مرز خود را با دشمنان کاملاً مشخص کرده است و پای آرمانها ایستاده و فقط دنبال یک فرصت برای آبادانی و زندگی آباد است.
نگرانیهای پدر و مادرها
بعد از این صحبتها پای درد دل تعدادی از والدین نشستم. نسلی که این دوران را در سالهای پیروزی انقلاب گذرانده است. حرفهایشان گرم و پر از دغدغه بود.
خانم رضایی، مادر دو پسر نوجوان و جوان گفت: «این واقعیت را باید پذیرفت که دیگر به فرزندانمان دسترسی نداریم. تمام روزشان با گوشی و لپ تاپ میگذرد و این تلاش ما را برای انتقال ارزشها تا حدی بیاثر و صدای ما را در برابر صدای اینترنت و شبکههای اجتماعی ضعیف میکند. یادم میآید با پدر و مادرمان صمیمی بودیم و حرف شان را میپذیرفتیم ولی الان بچهها میگویند شما که دنیای امروز را نمیشناسید!»
آقای کاظمی، دخترش دانشجوست و میگوید: «مشکل اینجاست که ما والدین هم گاهی غافل هستیم. فکر میکنیم اگر خرج تحصیلاتشان را بدهیم و خوراکشان را فراهم کنیم، کارمان انجام شده است. اما بچههای امروز تشنه محبت و توجه واقعی هستند. آنها در فضای مجازی دنبال جایی هستند که شنیده و دیده شوند. اگر ما در خانه شنونده خوبی نباشیم، دشمن در فضای مجازی شنونده پر و پیمانی برایشان میشود و آنها را با ایدههای مسموم پر میکند.»
مادری هم میگفت: «فرزندانمان باید بهتر از ما باشند ولی نگرانیم در این گرداب غرق شوند. از مسئولان میخواهیم برنامههایی داشته باشند که خانوادهها را دور هم جمع کند نه اینکه هر کس گوشی در دست، گوشهای از خانه نشسته باشد. آن هم این روزها که به خاطر فشار اقتصادی فاصله ما با بچههایمان زیاد شده است.»
چالشها و راهکارها
یکی از مسئولان فرهنگی که خواست نامش ذکر نشود، با تأکید بر اینکه جنگ نرم جدیترین دشمنی است، گفت: «ما باید واقع بین باشیم. دشمن تمام توان خود را گذاشته تا نسل سوم و چهارم انقلاب را از ما بگیرد. باید نقاط ضعفهایی را که داریم قبول و تلاش کنیم آنها را برطرف کنیم، چراکه دشمن روی ضعفهای ما حساب کرده است. مثلاً در تولید محتوای جذاب عقب هستیم. نوجوان و جوان امروز کار قشنگ میخواهد. نمیتوانیم با محتوای خشک و رسمی او را جذب کنیم. باید زبان خودمان را تغییر دهیم.»
او در ادامه به آشوبهای اخیر اشاره کرد و افزود: «در آن حوادث دیدیم که دشمن چقدر بیرحم است. آنها حتی حاضر نشدند به قرآن و مساجد رحم کنند ولی همین بیرحمیها با هشیاری همین نوجوانان و جوانان فروکش کرد و به خانهها نرسید. این به معنای این نیست که کار تمام شده است. ما باید فکر اساسی برای جذب حداکثری کنیم.»
زهرا اسلامی که در حوزه هنر فعالیت میکند، درباره ظرفیتهای نسل امروز گفت: «معتقدم نسل امروز، نسل «استعدادهای خفته» است. آنها اگر مسیر درست را ببینند معجزه میکنند. ما باید به آنها اعتماد کنیم. به جای اینکه مدام نگران باشیم که چه میکنند، باید بگذاریم خودشان در عرصههای فرهنگی و اجتماعی فعالیت کنند و ما فقط هدایتگر باشیم.»
با این گفتهها میتوان دریافت لازمه مدیریت این شرایط هماهنگی بین خانواده، مدرسه و رسانه است. باید فضایی ایجاد شود که نوجوان بتواند استعدادهایش را شکوفا و احساس کند که برای کشورش مفید است. در نهایت باید گفت، نوجوانان و جوانان امروز نسل پارادوکسها هستند. از یک طرف به دنبال مدرنیته و راحتی و از طرف دیگر تشنه معنویت و اصالت. آنها خط خود را از دشمنانی که مسجد و قرآن را میسوزانند و مردم بیگناه را به خاک و خون میکشند، جدا کردهاند و همچنان پای ارزشهای انقلاب هستند، اما منتظرند تا مسئولان و خانوادهها دست دوستی به سمتشان دراز کنند. انتظار نوجوانان امروز، یک زندگی با کرامت، شاد، قانونمند و حضور مؤثر در عرصههای تصمیم گیری است. اگر مسئولان فرهنگی بتوانند با زبان هنر و جذابیت راه گفتوگو با آنها را باز کنند و خانوادهها با محبت و صبر کنارشان باشند، قطعاً این نسل خواهد توانست ایران را آبادتر از قبل بسازد و با نگه داشتن درخت انقلاب دشمنان را ناامید کند. زمان در حال گذر است و باید با سرعت عمل از فرصتها استفاده کرد.
