جوان آنلاین: یک هفته بعد از فروکش اغتشاشات در ایران، از میانه گرد و غبار این رویداد، مختصات یک کمپین بیسابقه برای بیثبات کردن ایران در حال نمایان شدن است؛ کمپینی که فضای ذهنی آن گسترهای به وسعت شبکههای اجتماعی مجازی و عینی از تلآویو تا پایتختهای اروپایی و از آنجا تا واشینگتن و نیویورک دارد. اطلاعات اولیه منتشر شده طی شش، هفت روز گذشته، این واقعیت را برای مقامهای ایرانی محرز کرده که این کمپین که یکی از بزرگترین برنامهها برای برانداختن حکومت ایران ظرف پنج دهه گذشته را رقم زده، در واقع تداوم جنگ ۱۲ روزه ماه ژوئن است.
شورای امنیت سازمان ملل پنجشنبه شب شاهد برگزاری یک نشست ویژه درباره ایران بود که به درخواست امریکا برگزار شد. نماینده امریکا در این نشست بار دیگر موضع دو هفته پیش دولت جمهوریخواه ترامپ را تکرار کرد و گفت که «ترامپ در کنار مردم ایران میایستد». والتز تهدیدهای ترامپ را تکرار و از روی میز بودن همه گزینهها صحبت کرد.
واسیلی نبنزیا، نماینده دائم روسیه نشست پنجشنبه شب شورای امنیت را «سیرک و نمایش پوچ» با سازماندهی امریکا خواند، به دعوت دو چهره اپوزیسیون ایرانی به این نشست اشاره کرد و گفت که واشینگتن با این اقدام خود به جای اینکه در پی صلح و امنیت در جهان باشد، به دنبال اهداف سیاسی و مطامع خود است. غلامحسین درزی، نماینده ایران هم در این نشست گفت که اعتراضات مسالمتآمیزی که با مطالبات اقتصادی آغاز شد، توسط گروههای مسلح و سازمانیافته ربوده و به اغتشاشات تروریستی تبدیل شده است. درزی گفت: سیاستهای مداخلهجویانه امریکا در سراسر جهان موجب کشتار مردم غیرنظامی شده و فجایع بزرگ انسانی و ظهور گروهکهای تروریستی را موجب شده و اینگونه است که مردم بسیاری از کشورهای زخم خورده معنای به اصطلاح این حمایتهای امریکا را درک کردهاند.
جنگ علیه تروریسم نه اعتراض
نشست شورای امنیت جدیدترین اقدام از مجموعه کارهایی است که دولت ترامپ طی یک هفته بعد از فروکش اغتشاشات در ایران دنبال کرده تا فضای بیثباتی در ایران را پایدار نگه دارد. عباس عراقچی، وزیر خارجه پنجشنبه شب در گفتوگو با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفت که دولت امریکا با وضع تحریمهای ظالمانه علیه ملت ایران و همدستی با رژیم صهیونیستی در تجاوز نظامی به ایران، مسئول کشتار هزاران شهروند ایرانی است و در جریان ناآرامیهای اخیر نیز باعث کشتار صدها ایرانی توسط تروریستهای مسلح شده است. عراقچی فهرستی از جنایات فجیع ارتکابی علیه نیروهای انتظامی و مردم عادی در رویدادهای اخیر را برای گوترش فهرست کرد؛ از قتل کودکان و زنان گرفته تا سوزاندن افراد، حمله به بیمارستانها و مراکز درمانی، آتشزدن تعداد زیادی آمبولانس و ماشین آتشنشانی، تخریب مساجد و مراکز فرهنگی و این اقدامات را الگوبرداری از تروریسم داعشی خواند و گفت که خواستار محکوم کردن این جنایات از سوی سازمان ملل هستیم. عراقچی روز چهارشنبه همچنین در گفتوگو با فاکسنیوز با تبیین کشتهسازی در اغتشاشات اخیر عامل این حوادث را تلاش برای تحریک ترامپ به حمله به ایران خواند. وزیر امور خارجه، حوادث سه روز منتهی به ۱۰ ژانویه را نه اعتراضات بلکه «جنگ با تروریستها» خواند و گفت: «زمانی که عناصر تروریستی که از بیرون هدایت میشدند، وارد این اعتراضها شدند و شروع به شلیک کردند، شلیک به نیروهای پلیس، افسران پلیس و نیروهای امنیتی. هستههای تروریستی وجود داشتند؛ آنان وارد شدند.» به گفته عراقچی تروریستها در این حوادث، «از عملیات تروریستی به سبک داعش استفاده کردند. آنان، افسران پلیس را گرفتند، زنده زنده سوزاندند، سر بریدند و شروع به تیراندازی به سمت افسران پلیس و همچنین مردم کردند. در نتیجه، ما به مدت سه روز، در واقع در حال جنگ با تروریستها بودیم، نه با معترضان.» یک بررسی اولیه که شبکه الجزیره روز جمعه نتیجه آن را منتشر کرد، تأییدکننده ابعاد پیچیده رویدادهایی است که عراقچی از آن صحبت کرده است. شبکه الجزیره میگوید که در بررسیهایش به اطلاعاتی دست یافته که چگونه یک کارزار هماهنگ شده از طرف مقامات اسرائیلی و حسابهای مشکوک در شبکههای اجتماعی در اغتشاشات ایران مداخله کرده و هشتگ «مردم ایران را آزاد کنید» را ترند کردهاند. الجزیره میگوید که ۴ هزار و ۳۷۰ پست را بررسی کرده که ۹۴ درصد آنها صرفاً بازنشر (ریتوییت) بودهاند درحالی که سهم محتوای دستاول و تولیدی بسیار ناچیز بوده است. به گفته الجزیره، نکته مهم اینجاست که تعداد حسابهایی که محتوای اصلی را تولید میکردند از ۱۷۰ کاربر فراتر نمیرفت. با این حال، این کارزار تبلیغاتی توانسته بود به بیش از ۱۸ میلیون کاربر دسترسی پیدا کند.
الجزیره با بررسی محتواهای فضای توییتر نتیجه گرفته که هشتگ «مردم ایران را آزاد کنید» صرفاً بیانی از اعتراضات اجتماعی یا اقتصادی نبوده، بلکه حامل یک چارچوب سیاسی متصلب و از پیش تعیینشده بوده که با هدف بازتعریف ناآرامیها و در واقع دامن زدن به آنها طراحی شده بود.» الجزیره گفته که این کارزار به طرز گستردهای رضا پهلوی فرزند شاه مخلوع ایران را به عنوان «تنها آلترناتیو» در ایران ترویج میکند. پهلوی نیز خودش با این کارزار درگیر است؛ اقدامی که به سرعت در این حسابها به عنوان تنها آلترناتیو ایران تقویت شده است.
فراتر از فشار حداکثری
با وجود فروکش نسبی اغتشاشات طی شش، هفت روز اخیر، به نظر میرسد دولت ترامپ همچنان میکوشد زمینههای بیثباتی در ایران را حفظ کند، سیاستی که به نظر میرسد یک گام فراتر از کمپین فشار حداکثری است. ترامپ در اولین توییت خود پیش از حوادث ایران هشدار داده بود که درصورت اقدام علیه معترضان، دست به اقدام نظامی علیه ایران خواهد زد. او در جریان اغتشاشات نیز چند مرتبه تهدید خود را تکرار کرد. تا چهارشنبه شب قبل، برخی منابع گزارش کردند که امریکا در حال تخلیه برخی پایگاههای خود در منطقه از جمله پایگاه العدید است که نشانه آماده شدن برای اقدام نظامی علیه ایران به حساب میآمد ولی ترامپ بعداً در یک نشست خبری گفت که مطابق با اطلاعاتی که دریافت کرده «کشتارها در ایران» پایان یافتهاند.
رئیسجمهور امریکا همچنین ادعا کرد که به او گفته شده است که «هیچ اعدامی در کار نیست» و «امیدوار است که این مسئله حقیقت داشته باشد.»، موضعی که نشانه تعدیل موضع قبلی او بود. سفیر ایران در پاکستان همزمان فاش کرد که ترامپ به ایران اطلاع داده که قصد حمله ندارد. هنوز دلیل این تغییر ناگهانی روشن نیست. خود ترامپ جمعه شب در پاسخ به سؤال یک خبرنگار درباره انتشار برخی گزارشها در رسانههای امریکایی مبنی بر اینکه اسرائیل و کشورهای عربی او را متقاعد کردهاند به ایران حمله نکند، گفت: «کسی من را متقاعد نکرد. خودم خودم را متقاعد کردم. قرار بود بیش از ۸۰۰نفر را اعدام کنند. اما این کار را نکردند. لغو کردند. این تأثیر زیادی داشت.»
وبسایت اسرائیلی واللا، روز پنجشنبه مدعی شد درحالی که ترامپ به دنبال اقدام نظامی بوده، مشاوران او مانع این کار شدهاند. این وبسایت نوشت ترامپ خواهان نوعی حمله سریع و قاطع علیه ایران بوده ولی مشاوران ترامپ گفتهاند که نمیتوانند تحقق چنین ضربهای را تضمین کنند. مشاوران ترامپ تأکید کردهاند که وضعیت نظامی ایالات متحده در منطقه بهگونهای است که از پس یک حمله گسترده از جانب ایران در پاسخ به هرگونه اقدام نظامی ایالات متحده برنخواهد آمد؛ موضوعی که والاستریتژورنال نیز آن را تأیید کرده است. منابع روز پنجشنبه به والاستریتژورنال گفتند: «از زمانی که ترامپ در ماه اکتبر دستور اعزام ناو هواپیمابر جرالد فورد را از مدیترانه به کارائیب صادر کرد، هیچ ناو هواپیمابری در خاورمیانه یا اروپا وجود ندارد. این امر، خطر اقدام نظامی علیه ایران [برای امریکا]را بالا میبرد.»
نگرانی متحدان امریکا
درحالی که نیویورکتایمز نوشته که نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در تماس با ترامپ خواستار تعویق حمله به ایران شده، رویترز به نقل از یک مقام رسمی که خواست هویتش فاش نشود، گزارش کرد که چهار کشور عربی شامل عربستان، قطر، عمان و مصر طی روزهای اخیر در دیپلماسی فعالانهای تلاش کردهاند تنشها میان امریکا و ایران را کاهش دهند و از وقوع یک حمله احتمالی به دلیل پیامدهای گسترده آن برای منطقه جلوگیری کنند.
با این همه به نظر میرسد دولت ترامپ تلاش میکند شرایط را برای ایران همچنان نامطمئن و سیال نگه دارد. در حالی که سیانان جمعه شب به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که یک ناوگروه ضربت ارتش امریکا راهی منطقه غرب آسیا شده که نشانهای جدید از تدارک نظامی است، کرولاین لیویت، سخنگوی کاخ سفید در یک نشست خبری، بار دیگر گفت که همه گزینهها درباره ایران روی میز است و تصمیم نهایی درباره ایران را دونالد ترامپ اتخاذ خواهد کرد: «فقط ترامپ میداند که درباره ایران چه کاری میخواهد انجام دهد و او وضعیت را زیر نظر دارد.»
سخنگوی کاخ سفید در ادامه میگوید که ترامپ و تیم او با مقامات ایران در ارتباط بوده و به آنها گفته است که اگر به کشتارها ادامه بدهید، با شما برخورد شدید خواهد شد. سخنگوی کاخ سفید مدعی شده که قرار بود روز جمعه ۸۰۰ نفر در ایران اعدام شوند که این امر متوقف شده است. به نظر میرسد دولت ترامپ میکوشد با تداوم فشار بر تهران که حالا سیاست بیثباتسازی نیز به آن اضافه شده، مقامهای ایرانی را به پذیرش شروطی وادار کند که طی ماههایهای بعد از جنگ بر آنها پافشاری کرده است.
روزنامه تایمز اسرائیل گزارش داد که استیو ویتکاف در گفتوگویی در کنفرانس لابی صهیونیستی «شورای امریکایی- اسرائیلی» در پاسخ به این سؤال که آیا از نظر او اقدام نظامی امریکا علیه ایران محتمل است، گفت: «واقعا امیدوارم راهکاری دیپلماتیک وجود داشته باشد.»
ویتکاف گفته که توافق دیپلماتیک احتمالی با ایران دربرگیرنده چهار موضوع، از جمله غنیسازی هستهای، موشکها و لزوم کاهش موجودی آنها، مواد هستهای که ایران واقعاً آن را در اختیار دارد که حدود ۲هزار کیلوگرم غنیشده تا خلوص بین ۶۷/ ۳ درصد و ۶۰درصد و آنچه نیروهای نیابتی خوانده میشود، خواهد بود.
